
Ἡ συγγνώμη ὠφελεῖ πρῶτα ἐμᾶς
Σήμερα ἔχουμε μεγάλη σκληρότητα καὶ εἴμεθα ἀπόλυτοι, γιατὶ ἀκριβῶς ξεχάσαμε τὸν ἑαυτό μας καὶ περισσότερο ξεχάσαμε καὶ ξεχνᾶμε τὴ συγγνώμη ποὺ μᾶς δίνει κάθε στιγμὴ καὶ ὥρα ὁ πανάγαθος καὶ καλότατος Χριστός μας. Δὲν συγχωροῦμε εὔκολα, γιατὶ δὲν ἔχουμε αἰσθανθεῖ ἐμεῖς τὴ συγγνώμη ποὺ μᾶς δίνει συνέχεια ὁ Χριστός. Ἐὰν τὴν αἰσθανθοῦμε, δὲ θὰ πνίγουμε τὸν ἄλλον, ἂν μᾶς χρωστάει ἑκατὸ δηνάρια, ἂν μᾶς ἔφταιξε σὲ κάτι πολὺ ἢ λίγο. Θὰ εἴμαστε εὔσπλαχνοι, θὰ εἴμαστε ταπεινοί, θὰ εἴμαστε συγκαταβατικοί. Ἔ, κι ἂν θέλετε, θὰ εἴμαστε καὶ λογικοί. Ἀφοῦ ὁ Ἀναμάρτητος, ὁ μόνος Ἀναμάρτητος, μᾶς φέρεται μὲ τόση ἀγάπη, ἐμεῖς ποὺ εἴμαστε ἁμαρτωλοὶ τί πρέπει νὰ κάνουμε τότε στοὺς συναμαρτωλοὺς ἀδελφούς μας; Ἔ, νὰ φερόμεθα μὲ ἀγάπη, μὲ συμπόνια, μὲ κατανόηση. Ἔ, κι ἂν ξεφύγομε καμμιὰ φορά, ἔ, ἂς τὸ καταλάβομε κι ἂς ζητήσομε συγγνώμη. Ἡ συγγνώμη ὠφελεῖ πρῶτα ἐμᾶς καὶ μετὰ τὸν ἄλλον, ἀδελφοί μου. Γιατὶ ἠρεμεῖ καὶ συνέρχεται ἡ ψυχή μας. Διαφορετικά, ἔχοντας τὴν κακία στὴν ψυχή μας, ὑποφέρουμε. Εἶναι ἡ κόλαση. Εἶναι τὸ βάσανο, κι ἂς ἔχομε χίλια δίκια. Δὲ μᾶς ἀμνηστεύει καὶ δὲν μᾶς ἐλευθερώνει αὐτὸ τὸ γεγονός, δηλαδὴ τὸ ὅτι ἔχομε χίλια δίκια.
Σὲ στιγμὲς ἀγωνίας ἂς ἀφεθοῦμε στὸν Κύριο
Πολλές φορές, ὅταν ἔχουμε ἀγωνία, ἀπελπισία, φεύγουν ὅλα ἀπὸ μπροστά μας καὶ δυσκολευόμεθα ἀφόρητα. Εἶναι ὄντως ἡ στιγμὴ αὐτὴ στιγμὴ δοκιμασίας. Ἀλλὰ ἐκεῖ εἶναι τὸ μεράκι καὶ τὸ μεγαλεῖο. Νὰ μπορέσει κανεὶς νὰ ἀφεθεῖ. Ἔρχεται ὁ ἄλλος καὶ μᾶς ταράζει καὶ μᾶς δυσκολεύει καὶ μᾶς λέει πὼς τώρα χάθηκαν ὅλα, τώρα θὰ πάθεις αὐτό, θὰ σοῦ ἔρθει ἀρρώστια, θὰ μείνεις μόνος σου καὶ τόσα θὰ καὶ μᾶς ταλαιπωρεῖ ἀφάνταστα. Τί μποροῦμε νὰ κάνουμε τότε οἱ καημένοι, ποὺ μᾶς ἔχει πρεσσάρει καὶ μᾶς ἔχει σφίξει τόσο πολὺ αὐτὸς ὁ ταλαίπωρος; Μακάρι νὰ μπορούσαμε τότε λίγο νὰ λάβουμε ἀνδρεία καὶ νὰ τοῦ εἰποῦμε: «Ἄφησέ μας! Τί σὲ νοιάζει; Ἔ, ἂς γίνει κι αὐτό. Ἂς πάθω καρκίνο, ἂς μὲ ἀδικήσουν, ἂς μείνω μόνος μου. Καὶ τί ἔγινε δηλαδή;» Κι ἅμα μπορέσει καὶ τὸ εἰπεῖ κανεὶς αὐτό, τότε τί γίνεται; Ἠρεμεῖ. Διότι, ἂν πεῖς ὅτι θὰ γίνει καὶ τὸ χειρότερο κι ἀφήνεσαι, τότε ἠρεμεῖς. Δὲν βρίσκει ἀντίσταση ὁ διάβολος τότε καὶ δὲ μᾶς παιδεύει πιά. Μᾶς παιδεύει μονάχα, ὅταν βρεῖ ἀντίσταση. Γι’ αὐτὸ λέει ὁ Χριστός μας στὸ Εὐαγγέλιο: Μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ. Ὅταν ἐμεῖς ἀφεθοῦμε στὸν Κύριο, δύσκολο βέβαια πρᾶγμα, ὅταν ὅμως ἀφεθοῦμε ἔστω καὶ λίγο, ὁ ἄλλος σπάει τὰ μοῦτρα του μπροστὰ σὲ αὐτὸ τὸ ἄφημα, μπροστὰ στὴν ἐμπιστοσύνη ποὺ δείχνουμε στὸν Πλάστη μας. Καὶ ὕστερα τί κάνει; Τὰ μαζεύει καὶ φεύγει καὶ ἠρεμοῦμε.
Οἱ λογισμοὶ εἶναι ἀρρώστια τοῦ λόγου
Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὂν ἐν ἀναφορᾷ καὶ ὂν ἐν διαλόγῳ. Κι ἂν δὲ μιλήσει μὲ τὸ καλὸ καὶ τὸ ἀγαθό, θὰ μιλήσει μὲ τὸ κακό, ὅπως ἡ Εὔα στὸν Παράδεισο κι ἔπεσε. Ἔτσι γίνονται οἱ λογισμοί. Οἱ λογισμοὶ εἶναι ἀρρώστια τοῦ λόγου. Ὁ λόγος εἶναι τὸ μέσα. Τὸ ἀπ᾿ ἔξω ποιό εἶναι, ὅταν βγαίνει; Ἡ ὁμιλία. Βέβαια. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ ἄλαλοι ἔχουνε λόγον. Τὸν ἐνδιάθετο λόγον. Ἔτσι, λοιπόν. Μιλάει κανείς. Ὁ ἀρχαῖος τραγικὸς Εὐριπίδης τί λέει σὲ μία τραγωδία του; Καὶ στὸν ἀέρα νὰ μιλήσεις κάνει καλό. Καὶ στὸν ἀέρα νὰ μιλήσεις κάνει καλό. Διότι βγάζεις αὐτὸ ποὺ ἔχεις. Καὶ τί λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὁ μέγας σαγηνευτὴς τῶν ἐθνῶν; «Πᾶν τὸ φανερούμενον φῶς ἐστίν». Κι «ἄστραψε φῶς καὶ γνώρισεν ὁ νιὸς τὸν ἑαυτό του», λέει ὁ ἐθνικός μας ποιητής. Γίνεται φῶς! Τὸ βλέπει ὁ Θεός, τὸ βλέπουν οἱ ἅγιοι, τὸ παίρνει ὁ ἀέρας, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ξεδίνεις.
Ἡ φιλαργυρία εἶναι ἀνασφάλεια
Ὁ ἄνθρωπος δὲν χορταίνει πάνω στὴ γῆ μὲ τίποτε. Λέτε νά ‘ναι κατασκευαστικὸ τὸ λάθος; Ὄχι. Ἔγινε κατὰ τὴν πορεία τὸ λάθος. Ἔχασε τὸν δρόμο του ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸν προορισμό του. Κι ἐνῶ εἶναι φτιαγμένος γιὰ τὸν πλοῦτο τοῦ Θεοῦ, τὸν πλοῦτο τοῦ Παραδείσου, νά ‘χει πλοῦτο του τὸν Κύριο –Πλοῦτος τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ὁ Θεός! Ὁ Ἀβραὰμ ἦταν πλούσιος σφόδρα κι ἔμενε σὲ σκηνές. Γιατὶ εἶχε τὸν πλοῦτο τοῦ Θεοῦ κι ἦταν γεμάτος–ἄλλαξαν τὰ πράγματα μὲ τὴν παράβαση. Καὶ θέλοντας πιὰ νὰ γεμίσει ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸν Θεὸ καὶ δὲν μποροῦσε, ἀφοῦ Τὸν ἀρνήθηκε, προσπάθησε νὰ γεμίσει μὲ ὅλα τὰ ἐπίγεια. Ἐξ οὗ καὶ ἡ φιλαργυρία. Ἡ φιλαργυρία ἔχει βαθύτατες ρίζες καὶ θεολογικὴ ἐξήγηση. Δὲν χορταίνει πιὰ ὁ ἄνθρωπος. Τί σημαίνει; Ὅτι ἔχει προοπτικὴ νὰ χωρέσει τὸν Ἀχώρητο. Ἔχει ἀπόλυτες τάσεις ὁ ἄνθρωπος. Γι’ αὐτό, βλέπετε, οἱ φιλάργυροι πόσο ταλαιπωροῦνται! Καὶ οἱ πλεονέκται πόσο ὑποφέρουν! Κάποιο λάθος ἔχει γίνει ἐκεῖ. Μπορεῖς ν᾿ ἀλλάξεις, νὰ πατήσεις τὸ κουμπάκι καὶ ν’ ἀλλάξεις καὶ νὰ μπεῖς στὸν πλοῦτο τοῦ Θεοῦ; Καὶ τότε δὲν θέλεις τίποτε ἄλλο!
Ἡ φιλαργυρία εἶναι τὸ μεγαλύτερο κακό. Κι ἅμα ἐνσκύψει στὴν ἀνθρώπινη ψυχή, περνάει δύσκολα κι ἐκείνη καὶ δύσκολα κι οἱ ἄλλοι. Τί εἶναι ἡ φιλαργυρία; Κυρίως ἀνασφάλεια. Καὶ μαζεύουμε, μαζεύουμε…
Ἡ ὑπομονὴ εἶναι δύναμη Κυρίου
Nὰ ἔχομε ὑπομονή, ποὺ κατὰ τὸν Διονύσιο Σολωμό, τὸν ἐθνικό μας ποιητή, εἶναι μεγάλο πρᾶγμα καὶ μᾶς τὴν ἔπεμψε, μᾶς τὴν ἔστειλε ὁ Θεός. Κι ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλὰ ὁ Κύριος ἦτο καὶ εἶναι τέλειον ὑπόδειγμα ὑπομονῆς. Κι ὁ ἀπόστολος Παῦλος θαυμάζει τὴν ὑπομονὴ τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἦρθε στὸν Ἰορδάνη καὶ περίμενε ὑπομονετικὰ τὴ σειρά Του νὰ βαπτισθεῖ ὑπὸ τοῦ Ἰωάννου. Κι αὐτὸ εἶναι συγκλονιστικὸ καὶ διδακτικό. Γιατὶ ὅλοι ἔχομε ἀνάγκη, ἔχομε χρείαν ὑπομονῆς, γιὰ νὰ μπορέσουμε νὰ βγοῦμε πέρα στὸν δύσκολο ἀγῶνα τῆς ζωῆς μας. Κι αὐτὸ εἶναι δῶρο τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὑπομονή. Καὶ τὴ χρειαζόμαστε σίγουρα. Γι’ αὐτὸ κι ἂν εὑρισκόμεθα σὲ κάποια οὐρά –κι ὅπως βλέπετε, φροντίζουν κάποιοι νὰ ἔχουμε οὐρές, παρ’ ὅτι προοδεύουμε– τότε ἂς σκεπτόμεθα τὸν Χριστό μας, ποὺ κι Ἐκεῖνος πῆρε τὴ σειρά Του καὶ περίμενε μὲ ὑπομονή. Τότε μποροῦμε νὰ Τὸν ἐνθυμούμεθα αὐτὴν τὴν ὥρα τῆς ὑπομονῆς σὲ κάποια σειρὰ ἢ οὐρὰ ἢ σὲ κάποια αἴθουσα ἀναμονῆς κι ἂς μιλᾶμε, ἂν μποροῦμε, ἔστω καὶ λιγάκι νοερά μαζί Του. Ἂς Τὸν εὐχαριστοῦμε, ἂς Τὸν δοξολογοῦμε ἢ τουλάχιστον, ἂν δὲν μποροῦμε νὰ κάνουμε αὐτό, γιατὶ εἶναι καὶ κομμάτι δύσκολο, ἂς Τὸν παρακαλοῦμε νὰ μᾶς δίνει ὑπομονή, νὰ μᾶς δίνει δύναμη, νὰ μᾶς συγκρατεῖ, νὰ μᾶς εὐλογεῖ, νὰ μᾶς σκεπάζει καὶ νὰ μὴ μᾶς ἀφήνει. Κι ἅμα μποροῦμε, νὰ Τοῦ λέμε καὶ γιὰ τοὺς ἄλλους, τοὺς τόσους ἄλλους, ποὺ μεγάλη ἔχουν ἀνάγκη. Καὶ γιὰ τοὺς κεκοιμημένους. Κι ἔτσι τί κάνομε; Ἀδολεσχία φιλόθεη, φλυαρία ἱερή. Μιλᾶμε μὲ τὸν Κύριό μας. Καὶ τί κάνουμε; Ξεχνιόμαστε.
Ὅλα εἶναι στὸν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Ἅμα σκέφτεσαι συνέχεια ὅτι περιμένεις, περιμένεις, στὴ δίνει στὰ νεῦρα. Ἂν τὸ ξεχάσεις αὐτό, προσπαθεῖς νὰ τὸ ξεχάσεις καὶ σκέπτεσαι τὸν Κύριο ἢ ὅ,τι ἄλλο καλὸ καὶ ὡραῖο, τί κάνεις; Μεταθέτεις τὸ κέντρο. Καὶ τί κάνεις; Ξεχνιέσαι ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι περιμένεις. Ξεχνιέσαι καὶ γλυκαίνεσαι μὲ τὴν προσευχὴ καὶ μὲ τὴ σκέψη τοῦ Κυρίου. Καὶ κάμεις αὐτὸν τὸν τόπο τῆς ὑπομονῆς ἁγιασμένο. Ἁγιάζεις τὸ στόμα σου, ἁγιάζεις τὴν ψυχή σου μὲ τὴν προσευχή, ἁγιάζεις τὸν ἀέρα, ἁγιάζεις τοὺς γύρω. Καὶ τὸ τοπίο μεταβάλλεται ἐπὶ τὰ βελτίω. Καὶ μετὰ φτάνεις στὴ σειρά σου καὶ λές: Δὲν ἦταν λίγο ἀκόμη; Τόσο γλυκάθηκα καὶ τόσο μοῦ ἄρεσε. Νὰ περιμένω ἀκόμη πέντε λεπτὰ δὲ γινότανε, Κύριε; Γίνονται κι αὐτά. Δοκιμάστε λίγο καὶ θὰ δεῖτε. Γίνονται κι αὐτά. Κι εἶναι ὡραῖο αὐτό. Νὰ κάνει κανεὶς ὑπομονὴ γιὰ τὸν Κύριο καὶ σκεπτόμενος τὸν Κύριο. Ἔβαζε κάτω τὸ κεφάλι καὶ περίμενε ὁ Κύριος. Κι ἐκεῖ προσευχότανε γιὰ μᾶς. Μᾶς σκεφτόταν μὲ στοργὴ καὶ ἀγάπη. Καὶ ποιός ξέρει, Ἐκεῖνος μόνο γνωρίζει τί ἄλλο ἔκανε. Ἔτσι εἶναι.
Ἡ ὑπομονὴ δὲν εἶναι ἀπάθεια. Ὄχι! Οὔτε ἀδιαφορία, οὔτε ξεγνοιασιά. Ὄχι. Ὄχι. Ὄχι. Ἡ ὑπομονὴ εἶναι δύναμη Κυρίου. Νὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ ἀντέξει καὶ νὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ γεγονότα καὶ στὶς δυσκολίες μὲ θάρρος, μὲ καρτερία, καὶ μὲ δύναμη θεϊκή. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπομονή. Εἶναι δημιουργικὴ καὶ ἐνεργητικὴ κατάσταση. Κι εἶναι κι αὐτὴ δῶρο τοῦ Θεοῦ. Δῶρο τοῦ Θεοῦ!
Πηγή: «Ἡμερολόγιον 2027. Γέροντος Ἀνανία Κουστένη Διδαχές», ἐπιμ. Δήμητρα Π. Ἀγγελοπούλου, ἐκδ. ΚΥΠΡΗΣ

Τὸ κελλάκι τοῦ Γέροντα στὰ Ἐξάρχεια
