Δὲν ὑπάρχει ἀνώτερο πρᾶγμα ἀπ’ αὐτὸ ποὺ λέγεται μετάνοια καὶ ἐξομολόγηση. Αὐτὸ τὸ μυστήριο εἶναι ἡ προσφορὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο.
Μ’ αὐτὸ τὸν τέλειο τρόπο ἀπαλλάσεται ὁ ἄνθρωπος ἀπ’ τὸ κακό. Πηγαίνομε, ἐξομολογούμαστε, αἰσθανόμαστε τὴ συνδιαλλαγὴ μετὰ τοῦ Θεοῦ, ἔρχεται ἡ χαρὰ μέσα μας, φεύγει ἡ ἐνοχή. Στὴν Ὀρθοδοξία δὲν ὑπάρχει ἀδιέξοδο. Δὲν ὑπάρχει ἀδιέξοδο γιατί ὑπάρχει ὁ ἐξομολόγος, ποὺ ἔχει την χάρι νὰ συγχωρεῖ. Μεγάλο πρᾶγμα ὁ πνευματικός! Κάθε μέρα σκέπτομαι ὅτι ἁμαρτάνω, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ ὅ,τι μοῦ συμβαίνει νὰ τὸ κάνω προσευχὴ καὶ νὰ μὴν τὸ κλείνω μέσα μου.
Ἡ ἁμαρτία κάνει τὸν ἄνθρωπο πολὺ μπερδεμένο ψυχικά. Τὸ μπέρδεμα δὲν φεύγει μὲ τίποτα. Μόνο μὲ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ γίνεται τὸ ξεμπέρδεμα. Τὴν πρώτη κίνηση τὴν κάνει ὁ Χριστός. «Δεῦτε πρὸς μὲ πάντες οἱ κοπιῶντες…». Μετὰ ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι ἀποδεχόμαστε αὐτό το φῶς μὲ τὴν ἀγαθή μας προαίρεση, ποὺ τὴν ἐκφράζομε μὲ τὴν ἀγάπη μας ἀπέναντί Του, μὲ τὴν προσευχή, μὲ τὰ μυστήρια.
Γιὰ νὰ μετανοήσει ἡ ψυχὴ πρέπει νὰ ξυπνήσει. Ἐκεῖ στὸ ξύπνημα αὐτό, γίνεται τὸ θαῦμα τῆς μετανοίας. Κι ἐδῶ βρίσκεται ἡ προαίρεση τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ξύπνημα, ὅμως, δὲν ἔγκειται μόνο στὸν ἄνθρωπο. Ὁ ἄνθρωπος μόνος δὲν μπορεῖ. Ἐπεμβαίνει ὁ Θεός. Τότε ἔρχεται ἡ θεία χάρις. Χωρίς την χάρι δὲν μπορεῖ νὰ μετανοήσει ὁ ἄνθρωπος.
Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ θὰ κάνει τὸ πᾶν. Μπορεῖ νὰ μεταχειρισθεῖ κάτι μιὰ ἀσθένεια ἢ κάτι ἄλλο, ἐξαρτᾶται γιὰ νὰ φέρει τὸν ἄνθρωπο σὲ μετάνοια. Ἄρα ἡ μετάνοια διὰ τῆς θείας χάριτος κατορθοῦται. Ἁπλᾶ καὶ ἁπαλὰ ἐμεῖς θὰ κάνουμε μία κίνηση πρὸς τὸν Θεὸ κι ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα ἔρχεται ἡ χάρις.
Μπορεῖ νὰ μοῦ πεῖτε: «Τότε μὲ τὴν χάρι γίνονται ὅλα». Αὐτὸ εἶναι ἕνα λεπτὸ σημεῖο. Γίνεται κι ἐδῶ ἐκεῖνο ἀκριβῶς ποὺ λέω. Δὲν μποροῦμε ν’ ἀγαπήσομε τὸν Θεό, ἂν ὁ Θεὸς δὲν μᾶς ἀγαπήσει. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὴ μετάνοια. Δὲν μποροῦμε νὰ μετανοήσουμε, ἂν ὁ Κύριος δὲν μᾶς δώσει μετάνοια. Καὶ αὐτὸ ἰσχύει γιὰ τὰ πάντα. Δηλαδὴ ἰσχύει τὸ Γραφικό: «Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν». Ἂν δὲν ὑπάρχουν προϋποθέσεις γιὰ νὰ ἐγκύψει μέσα μας ὁ Χριστός, μετάνοια δὲν ἔρχεται. Οἱ προϋποθέσεις εἶναι ἡ ταπείνωση, ἡ ἀγάπη, ἡ προσευχή, οἱ μετάνοιες, ὁ κόπος γιὰ τὸν Χριστό. Ἂν δὲν εἶναι τὸ συναίσθημα ἁγνό, ἂν δὲν ὑπάρχει ἁπλότητα, ἂν ἡ ψυχὴ ἔχει ἰδιοτέλεια, δὲν ἔρχεται ἡ θεία χάρις.
Συμβαίνει τότε νὰ πηγαίνομε νὰ ἐξομολογούμαστε, ἀλλὰ νὰ μὴν αἰσθανόμαστε ἀνακούφιση. Ἡ μετάνοια εἶναι πολὺ λεπτὸ πρᾶγμα. Ἡ μετάνοια ἡ ἀληθινὴ θὰ φέρει τὸν ἁγιασμό. Ἡ μετάνοια μᾶς ἁγιάζει. Δὲν εὐθύνεται μονάχα ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὰ παραπτώματά του. Τὰ λάθη, οἱ ἁμαρτίες καὶ τὰ πάθη δὲν εἶναι μόνο προσωπικὰ βιώματα τοῦ ἐξομολογουμένου. Ὁ κάθε ἄνθρωπος ἔχει πάρει μέσα του καὶ τὰ βιώματα τῶν γονέων του καὶ εἰδικὰ τῆς μητέρας, δηλαδή το πῶς ζοῦσε ἡ μητέρα του, ὅταν τὸν κυοφοροῦσε, ἂν στενοχωριόταν, τί ἔκανε, ἂν κουραζόταν τὸ νευρικό της σύστημα, ἂν εἶχε χαρά, ἂν εἶχε θλίψη, ἂν εἶχε μελαγχολία. Ἔ, ὅλο τὸ νευρικὸ σύστημα τὸ δικό της ἐπηρέασε τὸ νευρικὸ σύστημα τοῦ ἐμβρύου της. Ὁπότε ὅταν γεννηθεῖ τὸ παιδὶ καὶ μεγαλώσει, παίρνει μέσα του καὶ τὰ βιώματα τῆς μητέρας του, δηλαδὴ ἄλλου ἀνθρώπου.
Ὑπάρχει, ὅμως, ἕνα μυστικό. Ὑπάρχει κάποιος τρόπος ν’ ἀπαλλαγεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπ’ αὐτὸ τὸ κακό. Ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ἡ γενικὴ ἐξομολόγηση, ἡ ὁποία γίνεται μὲ τὴν χάρι τοῦ Θεοῦ.
Πολλὲς φορὲς ἔχω μεταχειρισθῇ αὐτὴ τὴ γενικὴ ἐξομολόγηση καὶ εἶδα θαύματα πάνω σ’ αὐτό. Τὴν ὥρα ποὺ τὰ λέεις στὸν ἐξομολόγο, ἔρχεται ἡ θεία χάρις καὶ σὲ ἀπαλλάσσει ἀπ’ ὅλα τὰ ἄσχημα βιώματα καὶ τὶς πληγὲς καὶ τὰ ψυχικὰ τραύματα καὶ τὶς ἐνοχὲς διότι τὴν ὥρα ποὺ τὰ λὲς ὁ ἐξομολόγος εὔχεται θερμὰ στὸν Κύριο γιὰ τὴν ἀπαλλαγή σου.
Ὅλ’ αὐτὰ ποὺ μοῦ ἔλεγε τὰ παρακολουθοῦσα ὄχι ἁπλῶς μὲ προσοχή, ἀλλὰ «ἔβλεπα» μέσα στὸν ψυχικό της κόσμο τὴν ἐπίδραση τῆς προσευχῆς. Τὴν παρακολουθοῦσα μέσα στὴν ψυχή της κι «ἔβλεπα» ὅτι πήγαινε χάρις μέσα της, ὅπως τὴν ἐκοίταζα ἐγώ. Διότι στὸν πνευματικὸ ὑπάρχει χάρις καὶ στὸν παπᾶ ὑπάρχει χάρις. Τὸ καταλαβαίνετε; Δηλαδὴ ἐνῷ ἐξομολογεῖται ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἱερέας προσεύχεται γι’ αὐτόν. Συγχρόνως, ἔρχεται ἡ χάρις καὶ τὸν ἐλευθερώνει ἀπ’ τὰ ψυχικὰ τραύματα, ποὺ γιὰ χρόνια τὸν βασανίζουν, χωρὶς νὰ γνωρίζει τὴν αἰτία τους. Ὦ, αὐτὰ τὰ πιστεύω πολύ!
Ὅλοι οἱ πνευματικοὶ οἱ ἐξομολόγοι ἔχουν αὐτή την χάρι κι ὅταν εὔχονται τὴν ἐκπέμπουν ὡς ἀγωγοί!!!
Πηγή: Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου – Βίος Καὶ Λόγοι