Ἕνας Ἅγιος τῶν καιρῶν μας, μέσα ἀπὸ τὸ μοναδικό του – ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ- διορατικὸ χάρισμα, διεισδύει στὸν ψυχισμὸ ἑνὸς παιδιοῦ καὶ μᾶς δίνει κάποια καίρια σημεῖα περὶ τῆς ἀγωγῆς τους:
1. Ἡ ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν ἀρχίζει ἀπ’ τὴν ὥρα τῆς συλλήψεώς τους.
Τὸ ἔμβρυο ἀκούει κι αἰσθάνεται μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας του. Ναί, ἀκούει καὶ βλέπει μὲ τὰ μάτια τῆς μητέρας του. Ἀντιλαμβάνεται τὶς κινήσεις καὶ τὰ συναισθήματά της, παρ’ ὅλο ποὺ ὁ νοῦς του δὲν ἔχει ἀναπτυχθεῖ. Σκοτεινιάζει τὸ πρόσωπο τῆς μάνας, σκοτεινιάζει κι αὐτό. Νευριάζει ἡ μάνα, νευριάζει κι αὐτό. Ὅ,τι αἰσθάνεται ἡ μητέρα, λύπη, πόνο, φόβο, ἄγχος κ.λπ., τὰ ζεῖ κι αὐτό.
2. Ἡ ἁγιοσύνη τῶν γονέων ὡς καθοριστικὸς παράγοντας.
Ἐκεῖνο ποὺ σώζει καὶ φτιάχνει καλὰ παιδιὰ εἶναι ἡ ζωὴ τῶν γονέων μέσα στὸ σπίτι.
Οἱ γονεῖς πρέπει νὰ δοθοῦνε στὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Πρέπει νὰ γίνουμε ἅγιοι κοντὰ στὰ παιδιὰ μὲ τὴν πραότητά τους, τὴν ὑπομονή τους, τὴν ἀγάπη τους. Νὰ βάζουμε κάθε μέρα νέα σειρά, νέα διάθεση, ἐνθουσιασμὸ κι ἀγάπη στὰ παιδιά. Καὶ ἡ χαρὰ ποὺ θὰ τοὺς ἔλθει, ἡ ἁγιοσύνη ποὺ θὰ τοὺς ἔχει ἐπισκεφθεῖ, θὰ ἐξακοντίσει στὰ παιδιά την Χάρη.
3. Ἡ Ὑπερπροστασία, ἀφήνει ἀνώριμα τὰ παιδιά.
Ἕνα ἄλλο πάλι, ποὺ βλάπτει τὰ παιδιά, εἶναι ἡ ὑπερπροστασία, δηλαδὴ ἡ ὑπερβολικὴ φροντίδα, ἡ ὑπερβολικὴ ἀγωνία καὶ τὸ ἄγχος τῶν γονέων. Νὰ σταματήσεις αὐτὴ τὴν καταπίεση καὶ τὴν ὑπερπροστασία καὶ θὰ δεῖς ποὺ τὸ παιδὶ τότε θὰ ἰσορροπήσει. Τότε θὰ προχωρήσει, ὅταν τ’ ἀφήσεις ἐλεύθερο.
4. Τὸ παιδὶ θέλει κοντά του ἀνθρώπους θερμῆς προσευχῆς.
Ὄχι ν’ ἀρκεῖται ἡ μητέρα στὸ αἰσθητὸ χάδι γιὰ τὸ παιδί της, ἀλλὰ νὰ προσφέρει συγχρόνως καὶ τὸ χάδι τῆς προσευχῆς. Τὸ παιδὶ αἰσθάνεται στὸ βάθος τῆς ψυχῆς του τὸ πνευματικὸ χάδι, ποὺ μυστικὰ στέλνει ἡ μητέρα του, καὶ ἕλκεται πρὸς αὐτήν. Νιώθει ἀσφάλεια, σιγουριά, ὅταν ἡ μητέρα μὲ τὴ συνεχῆ, τὴν ἐπίμονη καὶ θερμὴ προσευχή της ἀγκαλιάζει τὸ παιδί της μυστικὰ καὶ τὸ ἐλευθερώνει ἀπ’ ὅ,τι τὸ σφίγγει.
5. Ἐν Χριστῷ ἀγάπῃ μέσα στὸ σπίτι.
Πολὺ προσευχὴ καὶ λίγα λόγια στὰ παιδιά. Ὅλα ἀπ’ τὴν προσευχή, τὴ σιωπὴ καὶ τὴν ἀγάπη γίνονται. Καταλάβατε τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσευχῆς; Ἀγάπη ἐν προσευχῇ, ἐν Χριστῷ ἀγάπῃ. Αὐτὴ ὠφελεῖ πραγματικά. Ὅσο θ’ ἀγαπᾶτε τὰ παιδιὰ μὲ τὴν ἀνθρώπινη ἀγάπη – ποὺ εἶναι συχνὰ παθολογική – τόσο θὰ μπερδεύονται, τόσο ἡ συμπεριφορά τους θὰ εἶναι ἀρνητική. Ὅταν, ὅμως, ἡ ἀγάπη σας θὰ εἶναι μεταξύ σας καὶ πρὸς τὰ παιδιὰ χριστιανικὴ καὶ ἁγία, τότε δὲν θὰ ἔχετε κανένα πρόβλημα. Ἡ ἁγιότητα τῶν γονέων σώζει τὰ παιδιά.
6. Ἡ μετάδοση τῆς πίστης στὸν Χριστὸ καὶ στὴν Ἐκκλησία χωρὶς καταπίεση.
Νὰ μάθουν καὶ τὰ παιδιὰ νὰ προσεύχονται. Γιὰ νὰ προσεύχονται τὰ παιδιά, πρέπει νὰ ἔχουν αἷμα προσευχομένων γονέων. Ἐδῶ πέφτουν ἔξω μερικοὶ καὶ λένε: «Ἐφόσον οἱ γονεῖς προσεύχονται, εἶναι εὐσεβεῖς, μελετοῦν τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ τὰ παιδιὰ τὰ ἀνάθρεψαν ‘’ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσία Κυρίου’’ ἑπόμενο εἶναι νὰ γίνουν καλὰ παιδιά». Ὁρίστε, ὅμως, ποὺ βλέπουμε ἀντίθετα ἀποτελέσματα λόγῳ τῆς καταπιέσεως.
Δὲν εἶναι ἀρκετὸ νὰ εἶναι οἱ γονεῖς εὐσεβεῖς. Πρέπει νὰ μὴν καταπιέζουν τὰ παιδιά, γιὰ νὰ τὰ κάνουν καλὰ μὲ τὴ βία. Εἶναι δυνατὸ νὰ διώξουμε τὰ παιδιὰ ἀπ’ τὸν Χριστό, ὅταν ἀκολουθοῦμε τὰ τῆς θρησκείας μὲ ἐγωισμό. Τὰ παιδιὰ δὲν θέλουν καταπίεση. Μὴν τὰ ἐξαναγκάζετε νὰ σᾶς ἀκολουθήσουν στὴν ἐκκλησία. Μπορεῖτε νὰ πεῖτε: «Ὅποιος θέλει, μπορεῖ νὰ ἔλθει τώρα μαζί μου ἢ ἀργότερα». Ἀφῆστε νὰ μιλήσει στὶς ψυχές τους ὁ Θεός.
7. Ἡ συμβολὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν στὸν ψυχισμὸ τοῦ παιδιοῦ.
Μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὴν ἁγιοσύνη μπορεῖτε νὰ βοηθήσετε καὶ τὰ παιδιὰ στὸ σχολεῖο. Μπορεῖ νὰ τὰ ἐπισκιάσει ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ γίνουν καλά. Μὴν προσπαθεῖτε μὲ ἀνθρώπινους τρόπους νὰ διορθώσετε κακὲς καταστάσεις. Δὲν ἔρχεται κανένα καλὸ ἀποτέλεσμα. Μόνο μὲ τὴν προσευχὴ θὰ φέρετε ἀποτέλεσμα. Νὰ ἐπικαλεῖσθε τὴ θεία Χάρη γιὰ ὅλους. Νὰ πάει ἡ θεία Χάρις μέσα στὴν ψυχή τους καὶ νὰ τοὺς ἀλλοιώσει. Αὐτὸ θὰ πεῖ χριστιανός.
Ἐσεῖς οἱ ἐκπαιδευτικοὶ μυστικά, χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνετε, μεταδίδετε στὰ παιδιὰ τὸ ἄγχος καὶ τὰ ἐπηρεάζετε. Μὲ τὴν πίστη φεύγει τὸ ἄγχος. Τί λέμε; «Καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα».
Ν’ ἀνταποκρίνεσθε στὴν ἀγάπη τῶν παιδιῶν μὲ διάκριση. Ἔτσι ἅμα σᾶς ἀγαπήσουν, θὰ μπορέσετε νὰ τὰ ὁδηγήσετε κοντὰ στὸν Χριστό. Θὰ γίνετε ἐσεῖς τὸ μέσον. Ἡ ἀγάπη σας νὰ εἶναι ἀληθινή. Νὰ μὴν τ’ ἀγαπᾶτε ἀνθρώπινα, ὅπως κάνουν συνήθως οἱ γονεῖς· δὲν τὰ βοηθᾶτε. Ἀγάπη ἐν προσευχῇ, ἐν Χριστῷ ἀγάπῃ. Αὐτὴ ὠφελεῖ πραγματικά.
8. Τὸ φάρμακο καὶ τὸ μεγάλο μυστικὸ γιὰ τὴν πρόοδο τῶν παιδιῶν εἶναι ἡ ταπείνωση.
Ἡ ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ δίδει ἀπόλυτη ἀσφάλεια. Ὁ Θεὸς εἶναι τὸ πᾶν. Δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ πεῖ ὅτι ἐγὼ εἶμαι τὸ πᾶν. Αὐτὸ ἐνισχύει τὸν ἐγωισμό. Ὁ Θεὸς θέλει νὰ ὁδηγοῦμε τὰ παιδιὰ στὴν ταπείνωση. Τίποτα δὲν θὰ κάνομε κι ἐμεῖς καὶ τὰ παιδιὰ χωρὶς τὴν ταπείνωση. Θέλει προσοχή, ὅταν ἐνθαρρύνετε τὰ παιδιά. Στὸ παιδὶ δὲν πρέπει νὰ λέτε: «Ἐσὺ θὰ τὰ καταφέρεις, ἐσὺ εἶσαι σπουδαῖος, εἶσαι νέος, εἶσαι ἀνδρεῖος εἶσαι τέλειος!…». Δὲν τὸ ὠφελεῖτε ἔτσι τὸ παιδί. Μπορεῖτε, ὅμως, νὰ τοῦ πεῖτε νὰ κάνει προσευχή. Νὰ τοῦ πεῖτε: «Παιδί μου, τὰ χαρίσματα ποὺ ἔχεις, ὁ Θεός σου τὰ ἔδωσε. Προσευχήσου νὰ σοῦ δώσει ὁ Θεὸς δυνάμεις, γιὰ νὰ τὰ καλλιεργήσεις καὶ νὰ πετύχεις. Νὰ σοῦ δώσει ὁ Θεός την Χάρη Του». Τοῦτο δῶ εἶναι τὸ τέλειο. Σ’ ὅλα τὰ θέματα νὰ μάθουν τὰ παιδιὰ νὰ ζητᾶνε τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ.
9. Τὰ παιδιὰ μὲ τοὺς συνεχεῖς ἐπαίνους δὲν οἰκοδομοῦνται.
Γίνονται ἐγωιστὲς καὶ κενόδοξοι. Θὰ θέλουν σ’ ὅλη τους τὴ ζωὴ νὰ τοὺς ἐπαινοῦν ὅλοι διαρκῶς, ἔστω κι ἂν τοὺς λένε καὶ ψέματα. Δυστυχῶς, σήμερα μάθανε ὅλοι νὰ λένε καὶ ψέματα καὶ τὰ δέχονται οἱ κενόδοξοι, εἶναι ἡ τροφή τους. «Πές το, κι ἂς εἶναι ψέμα, κι ἂς εἶναι εἰρωνεία», λένε. Ὁ Θεὸς αὐτὸ δὲν τὸ θέλει, ὁ Θεὸς θέλει τὴν ἀλήθεια. Δυστυχῶς αὐτὸ δὲν τὸ καταλαβαίνουν ὅλοι καὶ κάνουν τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο.
Τὰ παιδιὰ ὅταν τὰ ἐπαινεῖς συνεχῶς, χωρὶς διάκριση, τὰ πειράζει ὁ ἀντίθετος. Τούς ξεσηκώνει τὸ μύλο τοῦ ἐγωισμοῦ καί, συνηθισμένα ἀπὸ μικρὰ στοὺς ἐπαίνους ἀπὸ γονεῖς καὶ δασκάλους, προχωροῦν ἴσως στὰ γράμματα, ἀλλὰ τί τὸ ὄφελος; Στὴ ζωὴ θὰ βγοῦν ἐγωιστὲς καὶ ὄχι χριστιανοί. Οἱ ἐγωιστὲς δὲν μποροῦν νὰ εἶναι ποτὲ χριστιανοί.
Ἀπὸ τὸ βιβλίο: «Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου Βίος Καὶ Λόγοι», Ἔκδ. Ι.Μ. Χρυσοπηγής, 2003