Ὡς κλῆσις ἡ σή, Ἀμφιλόχιε φαίνει
τὰ ἄνω ὁρᾷς καὶ κάτω ἐποπτεύεις.
Δεκάτῃ ἀμφὶ τῇ ἕκτῃ Ἀμφιλόχιος Μακρῆς ἔβυν παράδεισον εὐρύν.
Στὴν ἁγιοκατάταξη τοῦ γέροντα Ἀμφιλοχίου Μακρή της Πάτμου, προχώρησε στὶς 29 Αὐγούστου 2018 μ.Χ. ἡ Ἁγία καὶ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.
Ὁ Ὅσιος Ἀμφιλόχιος Μακρὴς (κατὰ κόσμον Ἀθανάσιος Μακρὴς) γεννήθηκε στὶς 13 Φεβρουαρίου τοῦ 1889 μ.Χ. στὴν Πάτμο.
Ἡ μοναχική του κουρὰ ἔγινε στὶς 27 Αὐγούστου τοῦ 1906 μ.Χ. στὴν Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Θεολόγου ὅπου ἔλαβε τὸ ὄνομα Ἀμφιλόχιος.
Στὶς 23 Μαρτίου τοῦ 1913 μ.Χ. σὲ ἡλικία 24 ἐτῶν κείρεται στὸ Κάθισμα τοῦ Ἀπολλὼ Μεγαλόσχημος Μοναχὸς ἀπὸ τὸν ἀσκητὴ καὶ πνευματικὸ Μακάριο Ἀντωνιάδη τον Σάμιο.
Χειροτονήθηκε διάκονος ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Κώου κυρὸ Ἀγαθάγγελο στὶς 27 Ἰανουαρίου τοῦ 1919 μ.Χ. στὸν Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου στὴν Κῶ, καὶ Πρεσβύτερος τὴν Κυριακὴ τοῦ Θωμᾶ στὶς 5 Ἀπριλίου τοῦ ἴδιου ἔτους ἀπὸ τὸν Μητροπολίτη Σάμου καὶ Ἰκαρίας Κωνσταντῖνο Βαντζαλίδη στὸν Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος στὸ Βαθύ.
Ἐφημέριος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πάτμου διακόνησε ἀπὸ τὸ 1920 – 1926 μ.Χ. καὶ διορίσθηκε Προϊστάμενος τοῦ Ἱεροῦ Σπηλαίου τῆς Ἀποκαλύψεως κατὰ τὰ ἔτη 1926 – 1932 μ.Χ.
Στὶς 14 Νοεμβρίου τοῦ 1935 μ.Χ. ἐκλέγεται Ἡγούμενος στὴν Ἱερὰ Μονή της Πάτμου καὶ τὸ 1937 μ.Χ. ἱδρύει τὴν Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ἐνῷ κατὰ τὰ ἔτη 1939 – 1940 μ.Χ. διακόνησε ἐφημέριος στὸ Ἱερὸ Προσκύνημα τῆς Παναγίας της Διασωζούσης.
Ὁ Γέροντας Ἀμφιλόχιος Μακρὴς ἐκοιμήθη τὴν Πέμπτη 16 Ἀπριλίου τοῦ 1970 μ.Χ. καὶ ἐτάφη στὶς 17 Ἀπριλίου στὸ Κοιμητήριο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ.
Ὁ Ὅσιος Ἀμφιλόχιος Μακρής, ἦταν φίλος καὶ πνευματικὸ παιδὶ τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου. Ὑπῆρξε πνευματικὸς πατέρας πολλῶν μεγάλων μορφῶν τῆς Ἐκκλησίας, Ἑλλήνων καὶ ξένων. Ὑπῆρξε ἐμπνευστὴς τοῦ ἱεραποστολικοῦ ἔργου στὴν Ἀφρικὴ καὶ ἀλλοῦ, ἀφοῦ μορφές, ὅπως ὁ Ἅγιος Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος καὶ ὁ ἱεράρχης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, Μητροπολίτης Γάνου καὶ Χώρας κ. Ἀμφιλόχιος (Τσοῦκος), ὑπῆρξαν πνευματικά του παιδιά.
Ὁ παγκοσμίως γνωστὸς ἱεράρχης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ, ὁμολογεῖ ὅτι προσῆλθε στὴν Ὀρθοδοξία ἐξ αἰτίας τῆς γνωριμίας τοῦ μὲ τὸν Γέροντα Ἀμφιλόχιο. Μάλιστα, στὸ βιβλίο του «Ἀρχὴ Ἡμέρας. Ἡ ὀρθόδοξη προσέγγιση τῆς Δημιουργίας» (Γουέαρ Κ., 2007, Ἱερὸν Προσκύνημα Ἁγίου Γεωργίου του Ἐν Ἰωαννίνοις, Ἰωάννινα), ἀναφέρεται σὲ ἕνα περιστατικὸ ποὺ ἀποδεικνύει ὅτι ἡ οἰκολογικὴ κρίση «δὲν μπορεῖ νὰ λυθεῖ χωρὶς ἀγάπη»: «Θυμᾶμαι τώρα, πῶς στὴ δεκαετία τοῦ 1960, ὅταν ἤμουν διάκονος στὴ Μονὴ Ἁγίου Ἰωάννου Θεολόγου στὴν Πάτμο, ὁ γέροντάς μας, ὁ πατὴρ Ἀμφιλόχιος, συνήθιζε νὰ μᾶς λέει: Γνωρίζετε πὼς ὁ Θεός μας ἔδωσε μία ἀκόμη ἐντολή, ποὺ δὲν ἀναφέρεται στὴν Ἁγία Γραφή; Εἶναι ἡ ἐντολὴ νὰ ἀγαπᾶτε τὰ δέντρα».
Ὁ Ἄρχιμ. Παῦλος Νικηταρὰς γράφει στὸ βιβλίο τοῦ «Ὁ ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ» σχετικὰ μὲ τὴν κοίμηση τοῦ Ἁγίου:
«Σ’ ὅλη του τὴ ζωὴ ἐβασανίζετο ἀπὸ ἀρρώστιες, ἦταν εὐαίσθητος στὰ κρυολογήματα καὶ κάθε χρόνο τον ἐπισκέπτετο ἡ γρίππη… Τέλη Μαρτίου 1970 προσεβλήθηκε ἀπὸ πνευμονία· ἦταν Μ. Τεσσαρακοστὴ καὶ μὲ δυσκολία δέχθηκε νὰ πάρη λίγο γάλα. Ἔδωσε σὲ ὅλους τὶς συμβουλὲς ποὺ ὁ καθένας εἶχε ἀνάγκη. Εἶχε τὸ προορατικὸ χάρισμα. Στὴν προσπάθεια τῶν πνευματικῶν του παιδιῶν νὰ τὸν κρατήσουν μὲ ὀροὺς λίγες μέρες στὴν ζωή, παρακαλοῦσε κι ἔλεγε: ἀφῆστε μὲ καλά μου παιδιὰ νὰ φύγω, ἦρθε ἡ ὥρα μου. Γιατί, Γέροντα, τούλεγα, δὲν μένεις μαζί μας τοῦτο τὸ Πάσχα; Δίσταζε νὰ μοῦ ἀπάντηση, καὶ δεύτερη καὶ τρίτη φορὰ τὸν παρεκάλεσα νὰ μοῦ πῇ πῶς ξέρει ὅτι θὰ φύγη σύντομα κι ἐκεῖνος μὲ δυσκολία μου ἀπεκάλυψε: εὐλογημένε Παῦλε, εἶδα τὴν Παναγία καὶ τὸν Θεολόγο πρὸ ὀλίγου καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ μείνω κοντὰ στὰ παιδιά μου κι αὐτὸ τὸ Πάσχα, ἀλλὰ μοῦ εἶπαν «Δὲν γίνεται ἄλλο, ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, Πάσχα θὰ κάμης στοὺς Οὐρανοὺς μαζί μας» κι αὐτὸ τὸ λέγω σὰν ἐξομολόγηση, ἐπειδὴ μὲ βιάζεις, μὴ τὸ εἰπεῖς σὲ ἄλλους.
Κι ἔφυγε ἀπὸ τὸν κόσμο τῆς ματαιότητος, ἀφοῦ ἔδωσε τὴν ζωήν του γιὰ τοὺς ἄλλους, ἀφοῦ ἐργάσθηκε σὰν καλὸς ἐργάτης στὸν ἀμπελῶνα τοῦ Κυρίου, ἀφοῦ ἀρίστευσε στὶς ἐξετάσεις του στὸ στάδιο τῶν πνευματικῶν ἀσκήσεων, ἀφοῦ ὑπηρέτησε καὶ Ἐκκλησία καὶ Πατρίδα σὰν καλὸς χριστιανὸς καὶ ἀκέραιος Ἕλληνας. Κοιμήθηκε στὶς 16 Ἀπριλίου 1970 σὲ πλήρη διαύγεια τῶν αἰσθήσεών του. Τὸ λείψανό του πῆρε μορφὴ οὐράνια, ὄψι χαρούμενη κι εἰρηνική, ἀπέραντη γαλήνη βασίλευε στὸ ἀσκητικό του πρόσωπο, πράγματι ἁγιασμένου ἀνθρώπου ἔκφραση, ποὺ ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ….
Ἀξίζει νὰ προσθέσω ἕνα γεγονὸς ποὺ δείχνει πὼς ἐδέχετο μυστικὲς κλήσεις γιὰ τὴν σωτηρία τῶν ἄλλων καὶ ποὺ θυμίζει τὸν μεγάλο Ἀπόστολο τῶν Ἐθνῶν ποὺ ἤκουσε τὴν φωνὴν τοῦ Μακεδόνος «διαβὰς βοήθησον ἡμῖν». Ὁ ἀείμνηστος γέροντας ἐνῷ εὑρίσκετο στὸ κελλί του στὴν Μονή της Πάτμου, ἀκούει κάποια Ἑλένη ἀπὸ τὴν Ἰκαρία νὰ τὸν καλεῖ νὰ σπεύση νὰ τὴν σώση. Δὲν χάνει καιρό, κατεβαίνει στὸ λιμάνι τοῦ νησιοῦ καὶ ὡς ἐκ θαύματος εὑρίσκει ἱστιοφόρο ποὺ ἔφευγε γιὰ τὴν Ἰκαρία. Θαλασσοδαρμένος φθάνει στὸν προορισμό του καὶ ἀμέσως ἐρωτᾶ ἂν ὑπάρχει κάποια Ἑλένη χήρα καὶ πληροφορεῖται ὅτι πρὸ ἥμερων ἔχασε τὸν ἄνδρα της· ἀμέσως ρώτησε νὰ μάθη τὸν δρόμον ποὺ ὡδηγοῦσε στὸ σπίτι τῆς χήρας γυναικός. Δὲν ἐζήτησε νὰ ἀνάπαυση τὸ κουρασμένο σαρκίο του, ἀλλὰ σπεύδει χωρὶς καθυστέρηση, ἡ φωνὴ τῆς Ἑλένης τὸν ἐνοχλεῖ. Ἐκεῖ ποὺ βάδιζε βλέπει μιὰ ἔξαλλη γυναῖκα νὰ τρέχη ἀπελπισμένη, τὴν φωνάζει μὲ τὸ ὄνομα τῆς καὶ λέγει: «Ἑλένη ποὺ πηγαίνεις, γιὰ σένα ἦλθα». Καὶ ἡ πονεμένη γυναῖκα συνέρχεται, βλέπει τὸν πνευματικό, σκέπτεται αὐτὸ ποὺ θὰ ἔκαμνε καὶ ἐξομολογεῖται ὅτι τὴν στιγμὴ ἐκείνη ἐπήγαινε νὰ πνιγῇ στὴν θάλασσα. Ἡ γυναῖκα ἐσώθη, τὸ θαῦμα ἔγινε, ὅπως ἡ ἴδια μου τὸ ἐξιστόρισε…
Ἡ ἀδελφὴ Εὐφροσύνη μὲ ἐβεβαίωσε ὅτι ὅταν πῆγε νὰ ἀσπασθῇ τὸν τάφο τοῦ Γέροντα, ἠσθάνθη τέτοια εὐωδία, ὥστε στὴν συνείδηση τῆς στέκει σὰν ἕνας πατερικὸς ἅγιος, ὁ ὁποῖος πράγματι ἔχει ἁγιάσει.
Ἕνα ἄλλο πνευματικό του τέκνο, ἡ Μ.Κ. μοῦ διηγήθη ὅτι τὸν Νοέμβριο τοῦ 1954 ἐπισκέφθηκε τὸν Γέροντα στὴν Πάτμο καὶ τὴν φιλοξένησε στὸ ἰ. Κοινόβιο τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἐπὶ δύο ἥμερες παρέμενε στὸν πύργο τοῦ Μοναστηριοῦ· τὴν τρίτη ἡμέρα ὁ ἀείμνηστος ἐπέμενε νὰ μὴ κοιμηθῇ πλέον στὸ μέρος αὐτό, πρᾶγμα ποὺ ἔγινε. Τὴν νύκτα ἐκείνη ἔπεσε ἀκριβῶς σὲ αὐτὸ τὸ κρεββάτι κεραυνός. Ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ τυχαῖο γεγονὸς ἡ σωτηρία ἑνὸς ἀνθρώπου μὲ τὴν ἐπιμονὴ τοῦ πνευματικοῦ πατρός;»
Τελευταῖες ὑποθῆκες τοῦ ἀειμνήστου Πατρὸς Ἀμφιλοχίου
(14 Ἀπριλίου 1970, 10η μ.μ.)
-Στὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν βασιλεύει ἡ εἰρήνη καὶ ἡ χαρὰ παιδί μου.
-Νὰ ἔχετε ἀγάπη μεταξύ σας, νὰ παρακαλῆτε τὸν Θεὸν νὰ μὲ συγχωρήση, διότι δὲν σᾶς ἔδωσα τίποτε ὡς πατέρας… (Γερόντισσα συγκεκινημένη). Τὸ πᾶν, Γέροντα, μᾶς ἔδωσες.
-Τὴ Γερόντισσα ν’ ἀγαπᾶτε. Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς ἐνισχύη νὰ ὁδηγήσητε καλῶς τὸ ποίμνιον ποὺ σᾶς ἔδωκε νὰ διευθύνετε. Θὰ αἰσθάνομαι πολλὴν χαρὰν ὅταν σᾶς βλέπω νὰ προχωρῆτε. Νὰ παρακαλῆτε νὰ μὲ βάλη καὶ μὲ ὁ Κύριος εἰς τὴν θέσιν σας. Πάντα θὰ εὔχωμαι νὰ ζήσουμε ἀεννάως εἰς τὴν δόξαν τοῦ Παραδείσου. Θέλω νὰ συνέχισης πιστὰ τὸ ἔργον μου ὅταν θὰ φύγω. Θὰ χαίρωμαι ὅταν θὰ βλέπω ὅτι προχωρεῖτε εἰς τὶς ἅγιες γραμμὲς τοῦ Μοναχισμοῦ…
(15 Ἀπριλίου 1970)
-Πρέπει νὰ εἶσθε παιδιὰ τῆς ἀγάπης. Δὲν θὰ φοβῆσθε τὸν διάβολον.
-Νὰ ἔχης ὑπομονήν, ταπείνωσιν καὶ ἀγάπην.Θα ἔχετε ἀρχαίαν ἀνάμνησιν γιὰ τὴν συνάντησιν μὲ τὸν Γέροντά σας.
-Ὁ Θεὸς εὐλόγησε νὰ ἔλθουν ὅλα τὰ παιδιά μου.
-Δὲν ἔχω ἄλλην χαρὰν καὶ ἄλλον πόθον, νὰ σᾶς δῶ μέσα στὸν Παράδεισον. Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς ἀξιώση τῆς δόξης Του. Ἔχω μεγάλην συγκίνησιν ποὺ ἔχω πλάϊ μου ὅλα μου τὰ παιδιά. Ἄλλη χαρὰ δὲν ἔχει ὁ πατέρας.
-Πνευματικὸ παιδί: πολὺ τὸν ἀγαπᾶς, Γέροντα, τὸν Θεολόγον.
-Ἀπὸ μικρὸ παιδὶ τὸν ἔβλεπα, τὸν ἀγαποῦσα, προσευχόμην καὶ παρακαλοῦσα νὰ γίνω ἕνας μαθητής του καὶ ὀπαδός του. Καὶ ἔγινε.
-Νὰ ζήσετε βίον εἰρηνικὸν καὶ ἅγιον, νὰ κρατήσετε τὶς γραμμὲς τῶν πατέρων σας, νὰ ζήσετε τὸν χριστιανικὸν καὶ ἑλληνικὸν βίον…
-Ἀνδρίζεσθε καὶ κραταιοῦσθε, γιὰ νὰ μὴν ἔλθετε εἰς πειρασμόν. Μὴ δίδετε σημασίαν εἰς τὸν κόσμον. Ὁ κόσμος ἐξ ἀρχῆς καὶ τοὺς Ἀποστόλους καὶ ὅλους τοὺς Ἁγίους τοὺς ἔπιασε γιὰ τρελλούς «…καὶ ἐμὲ ἐδίωξαν καὶ ὑμᾶς διώξουσιν». Νὰ ἔχωμεν τὴν ὁμόνοιαν καὶ τὴν εἰρήνην. Αὐτὰ εὐλογεῖ ὁ Θεός.
-Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς εὐλογήση, νὰ εἶναι πάντα κοντά σας στὶς ἐργασίες σας, στὶς σκέψεις σας. Νὰ μὴν ἀναμιγνύεσθε οὔτε στὰ κομματικά, οὔτε στὰ προσωπικά. Πάντοτε νὰ λέγετε: Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς φωτίζη νὰ κάνετε ὅ,τι εἶναι καλύτερον γιὰ τὸν τόπον μας.
-Ἡμῶν τὸ πολίτευμα ἐν «οὐρανοῖς ὑπάρχει». Ἐδῶ ψευτοζοῦμε, λοιπὸν νὰ μὴ στενοχωρούμεθα ὅ,τι καὶ νὰ μᾶς συμβῇ…
-Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν. Ἐμεῖς αὐτὸ πρέπει νὰ λέγωμε εἴτε καλὰ ἔχομε εἴτε κακά.
-Ὅπου ἐγωισμὸς ἐκεῖ Πνεῦμα Θεοῦ δὲν ὑπάρχει.
-Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγεται Χριστιανὸς ἐκεῖνος ὅπου δὲν ἔχει ἀγάπην. Προσποιεῖται τὸν Χριστιανόν…
16η Ἀπριλίου, 12η μεσημβρινὴ (Εἰς τὸν ἰατρόν της Πάτμου)
-Τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ νὰ εἶναι πάντοτε μαζί σας, ὅλες οἱ διαγνώσεις σας νὰ εἶναι φωτισμένες. Νὰ εἶσαι εὐχάριστος καὶ εἰς τοὺς ἀνθρώπους καὶ εἰς τὸν Θεόν. Εὔχομαι ἐκ καρδίας νὰ γίνης ἕνας Ἱεραπόστολος ἰατρός, διότι τὸ πλησίασμα τοῦ Χριστιανοῦ ἰατροῦ εἰς τὸν ἄρρωστον παίζει σπουδαῖον ρόλον. Ἐγὼ σὲ ἀγαπῶ διότι ἔχεις ἐντός σου ἐθνικὸτητα καὶ θρησκευτικότητα. Δὲν σὲ θεωρῶ ὡς ἰατρόν, ἀλλ’ ὡς ἰδικόν μου πρόσωπον.
Ἐκοιμήθη μετ’ ὀλίγον (2.15 μ.μ.) ἐν Κυρίῳ.
Ὁποία ὄντως πνευματικὴ διαύγεια!
(Ἀναδημοσίευσις ἀπὸ τὸ περιοδικὸν «Ἅγιος Νεκτάριος» Θέσ/νίκης τοῦ 1982)
«Ψυχοσωτήρια Διδάγματα Συγχρόνων Γερόντων», Ἐκδόσεις “Ὀρθόδοξος Κυψέλη”, Θεσσαλονίκη
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Tῶν Πατμίων τὸ κλέος, Ἐκκλησίας ἀγλάϊσμα, καὶ τῶν μονοτρόπων ἀλείπτην, τὸν σεπτὸν Ἀμφιλόχιον τιμήσωμεν συμφώνως οἱ πιστοί, τὸν κήρυκα ἀγάπης τῆς διττῆς πρὸς Θεόν τε καὶ πλησίον, ὡς μιμητὴν τοῦ Θεολόγου κράζοντες· χαίροις ὁ φερωνύμως οὐρανῷ στρέψας ψυχῆς τὰ ὄμματα. Χαίροις ὁ ἐπιβλέπων καὶ ἡμᾶς θείαις πρεσβείαις σου.
Κοντάκιον
Ἦχος α’. Ὁ μήτραν παρθενικήν.
Tῆς Πάτμου τὸ εὐθαλὲς καὶ ὑψίκομον βλάστημα, λευΐτην τὸν ἱερόν, ἀρετῆς τὸ κειμήλιον, τροφέα πτωχῶν, λύχνον μοναστῶν, ποιμένα ψυχῶν καὶ μονῆς Μητρὸς Ἠγαπημένου τὸν κτίτορα μεγαλύνομεν μολπαῖς πόθῳ χρώμενοι σεπτὸν Ἀμφιλόχιον.
ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
16 Ἀπριλίου 2026 ἑορτάζουν:
Ἀγίες Ἀγάπη, Εἰρήνη καὶ Χιονία
Ἅγιος Μιχαὴλ ὁ Βουρλιώτης
Ὅσιος Ἀμφιλόχιος Μακρὴς τῆς Ἱερᾶς Νήσου Πάτμου
Ἅγιοι Φήλιξ ὁ ἐπίσκοπος, Ἰανουάριος ὁ πρεσβύτερος, Φορτουνάτος καὶ Σεπτεμίνος
Ἅγιος Λεωνίδης καὶ οἱ Ἀγίες Χάρισσα, Νίκη, Γαλήνη, Καλλίδα, Νουνεχία, Βασίλισσα καὶ Θεοδώρα
Ἁγία Εἰρήνη
Ἅγιος Χριστόφορος ὁ Ὁσιομάρτυρας
Ἅγιοι Ἀγάθων, Εὐτυχία, Κασία καὶ Φιλίππα οἱ Ὁμολογητές
Ὁσία Θεοδώρα ἡ πριγκίπισσα
Ἅγιος Ἰωάννης ὁ διὰ Χριστὸν σαλός
Ἅγιος Ἀμβρόσιος ὁ Ὁμολογητὴς Πατριάρχης Γεωργίας
Σύναξη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου της Γεθσημανὴ ἐν Ρωσίᾳ
Σύναξη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου τοῦ Ταμπὼφ ἐν Ρωσίᾳ
Σύναξη τῆς Παναγίας της Καμαριώτισσας στὴν Σαμοθράκη
Ἅγιος Μιχαὴλ ὁ Μαυρουδής