Ὡς Παρθένος μέν, ἓν στέφος ἡ Λουκία.
Ὡς δ’ ἐκ ξίφους καὶ Μάρτυς, ἄλλο λαμβάνει.
Ἡ Ἁγία Λουκία καταγόταν ἀπὸ τὶς Συρακοῦσες τῆς Σικελίας καὶ μαρτύρησε κατὰ τὸ ἔτος 304 μ.Χ. ὅταν ἡγεμόνας τῆς Σικελίας ἦταν ὁ Πασχάσιος καὶ αὐτοκράτωρ τῆς Ρώμης ὁ Διοκλητιανός. Ὑπῆρξε παρθένος, μνηστευμένη μὲ κάποιον εἰδωλολάτρη.
Ἡ μητέρα της Εὐτυχία ὑπέφερε ἀπὸ χρόνια αἱμορραγία καὶ ἔτσι ἀναγκάσθηκε μαζί της νὰ καταφύγει στὴν Κατάνη στὸν ναὸ τῆς θαυματουργοῦ Ἁγίας Ἀγάθης γιὰ νὰ θεραπευθεῖ ἡ Εὐτυχία. Ἐκεῖ ὁραματίσθηκε καθ’ ὕπνους τὴν Ἁγία Ἀγάθη ἡ ὁποία τὴν βεβαίωσε ὅτι ἡ μητέρα της θὰ θεραπευθεῖ καὶ ὅτι ἡ ἰδία θὰ τύχει μαρτυρικοῦ τέλους.
Ἀφοῦ ἀποκαταστάθηκε ἡ ὑγεία τῆς μητέρας της, ἡ Ἁγία Λουκία διαμοίρασε τὴν περιουσία της στοὺς πτωχοὺς καὶ ἀνέμενε προσευχόμενη τὸ τέλος της κατὰ τοὺς λόγους τῆς Ἁγίας Ἀγάθης. Ἡ ἐμμονή της στὴν πατρώα πίστη καὶ ἡ ἐν γένει στάση της ἦταν ἡ αἰτία ποὺ κινήθηκε ὁ μνηστῆρας της ἐναντίον της. Δὲν δίστασε μάλιστα νὰ τὴν καταγγείλει στὸν ἡγεμόνα Πασχάσιο ὡς χριστιανή. Ἐκεῖνος μετὰ τὴν ἀνάκριση ποὺ τῆς ἔκανε, διέταξε νὰ τὴν κλείσουν σὲ πορνεῖο γιὰ νὰ ἀτιμασθεῖ. Καὶ ὅμως θεία δύναμη τὴν κράτησε ἀμετακίνητη στὸ σημεῖο ποὺ βρισκόταν παρ’ ὅλο ποὺ στὴν ἀρχὴ τὴν τραβοῦσαν οἱ στρατιῶτες μὲ ὁρμὴ καὶ ὕστερα τὴν ἔδεσαν σὲ ζυγὸ ποὺ ἔσερναν πολλὰ ζευγάρια βόδια. Οἱ στρατιῶτες θυμωμένοι ποὺ δὲν κατόρθωσαν τὸν σκοπό τους τὴν ἄλειψαν μὲ πίσσα, ρετσίνι καὶ λάδι καὶ τῆς ἔβαλαν φωτιὰ γιὰ νὰ καεῖ ζωντανὴ· καὶ ὅμως, θεϊκὴ ἐπέμβασή ἦταν ἐκείνη ποὺ ἔσβησε τὴν φωτιά.
Στὴν συνέχεια τῆς ἔβγαλαν τὰ μάτια μὲ ξιφίδιο καὶ ἕνας στρατιώτης βύθισε τὸ μαχαίρι του στὸν λαιμό της καὶ τὴν ἐγκατέλειψαν αἱμόφυρτη. Ἡ Ἁγία ζήτησε νὰ μεταλάβει τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων καὶ ἐφοδιασμένη ἔτσι παρέδωσε τὴν ψυχή της στὸν Κύριο ἀφοῦ προηγουμένως προφήτευσε γιὰ τὸ σύντομο τέλος τῆς εἰδωλολατρίας καὶ τὴν νίκη καὶ ἐπικράτηση τοῦ χριστιανισμοῦ.
Τὸ 886 μ.Χ. ὁ Ἅγιος Λέων Ἐπίσκοπος Κατάνης ἀνήγειρε ἰδίοις ἐξόδοις περικαλλῆ ναὸ πρὸς τιμήν της. Τὸ ἱερό της σκῆνος ἄφθαρτο καὶ εὐωδιάζον μετεφέρθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ὅπου παρέμεινε μέχρι τὸ 1204 μ.Χ. ὁπότε καὶ οἱ σταυροφόροι τὸ μετέφεραν στὴν Βενετία τὸ ἔτος 1280 μ.Χ. Ἀπὸ τὸ 1860 μ.Χ. φυλάσσεται καὶ προσκυνεῖται στὸν ναὸ τῶν Ἁγίων Ἰερεμίου καὶ Λουκίας. Τὸ 1955 μ.Χ. ἡ κάρα της καλύφθηκε μὲ περίτεχνη ἐπένδυση ἀπὸ σφυρήλατο ἀσήμι σὲ σχῆμα κεφαλῆς.
Ἡ Ἁγία Λουκία στὴν εἰκονογραφία παρουσιάζεται νὰ κρατᾶ κλάδο φοίνικος καὶ ἕνα πινάκιο μὲ μάτια γιὰ νὰ θυμόμαστε τὸ μαρτύριό της.
Τὸ ὄνομά της στὰ λατινικὰ προέρχεται ἀπὸ τὸ lux-lucis ποὺ σημαίνει φῶς καὶ κατ’ ἐπέκτασιν σημαίνει Φωτεινή. Ἡ ἑορτή της δώδεκα ἡμέρες πρὸ τῶν Χριστουγέννων προαναγγέλει το φῶς ποὺ ἔρχεται στὸν κόσμο μὲ τὴν γέννηση τοῦ Θεανθρώπου.
Ὅλη ἡ Εὐρώπη ἑορτάζει αὐτὴ τὴν ἡμέρα. Στὴν Σουηδία μάλιστα ἕνα μικρὸ κορίτσι φορὰ στὸ κεφάλι του στέμμα μὲ ἀναμμένα κεριὰ καὶ βαστᾶ δύο ἀναμμένες λαμπάδες. Μὲ τὴν συνοδεία καὶ ἄλλων λευκοφορεμένων κοριτσιῶν παριστάνει τὴν Ἁγία Λούκια ποὺ φέρνει το φῶς τῶν Χριστουγέννων. Ἐπισκέπτονται τὰ σπίτια καὶ τραγουδοῦν τὰ κάλαντα τῆς Ἁγίας Λουκίας. Γιὰ τὸ Παλέρμο τῆς Σικελίας ἡ μνήμη της εἶναι ἡμέρα νηστείας κατὰ τὴν ὁποία καταλύουν ἕνα μόνο μικρὸ ἀρτίδιο ἀπὸ ρεβυθάλευρο (panelle) γιὰ νὰ προστατεύει τὰ μάτια τους ἡ Ἁγία.
Ἡ Ἁγία Λουκία τῆς ὁποίας οἱ ὀφθαλμοὶ ἐξορύχθησαν «δάνεισε» στὴν νεότερη εἰκονογραφία τοῦ 20οῦ αἰῶνος στὴν Ἁγία Παρασκευὴ τὸ πινακίδιο μὲ τὰ μάτια γιὰ νὰ μᾶς θυμίζει ὅτι θεράπευσε τὰ μάτια τοῦ βασιλιᾶ Ἀντωνίνου.
Κατὰ παλαιὰ παράδοση ἡ Ἁγία Λουκία ἐτιμᾶτο ὡς προστάτις τῶν ὀφθαλμῶν.
Ἔτσι τιμᾶται ἀκόμη καὶ στὴν παλαίφατο Ἱερὰ Μονὴ Κεχροβουνίου (Ὁσίας Πελαγίας) Τήνου μὲ πανηγυρικὴ θεία Λειτουργία στὸν Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Τιμίου Προδρόμου (ἐσωτερικῶς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς).
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Σικελίας τὸ κλέος, ᾽Εκκλησίας ἀγλάϊσμα, καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης τὸ στερρότατον ἔρεισμα, Λουκίαν ὑμνήσωμεν πιστοί, ὡς Μάρτυρα Χριστοῦ τὴν θαυμαστήν, παρθενίᾳ κοσμουμένην καὶ ἀρετῶν χαρίσμασι διαλάμπουσαν. Δόξα τῷ ἐνισχύσαντι αὐτήν, Δόξα Χριστῷ τῷ στερρώσαντι. Δόξα τῷ δωρουμένῳ τοῖς πιστοῖς στέφος τὸ ἄφθαρτον.
Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Χρυσοῖς κροσσωτοῖς, στολήν σου ἐποίκιλας, καὶ ταύτῃ λαμπρῶς, τῷ θρόνῳ παρίστασαι, τοῦ Δεσπότου πάνσεμνε, ἀπολαύουσα, τῶν τούτου θείων δωρεῶν, αἰτουμένη πᾶσι θείαν ἔλλαμψιν.
ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
13 Δεκεμβρίου 2025 ἑορτάζουν:
Ἅγιοι Εὐστράτιος, Αὐξέντιος, Εὐγένιος, Μαρδάριος καὶ Ὀρέστης
Ἁγία Λουκία ἡ παρθένος
Ὅσιος Ἄρης
Ὅσιος Ἀρσένιος ποὺ ἀσκήτευσε στὸ Λάτριο ὅρος
Ἅγιος Γαβριὴλ ὁ Ἱερομάρτυρας Ἀρχιεπίσκοπος Πεκίου Σερβίας
Ἅγιοι Νεόφυτος, Ἰγνάτιος, Προκόπιος καὶ Νεῖλος, κτίτορες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μαχαιρά
Ἅγιοι Ἰουβενάλιος καὶ Πέτρος καὶ πάντες Ἅγιοι οἱ ἐν Ἀλάσκᾳ
Ὅσιος Μαρδάριος ὁ Ἔγκλειστος
Ἅγιος Κόλμαν του Τέρρυ-Γκλάς