Ἀπό τα λόγια τοῦ ἁγ. Ἀντωνίου, στο Βίο του πού συνέγραψε ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος –ὡς ἡ κύρια πηγή τῆς γνώσης μας περί τῆς δραστηριότητας τῶν δαιμόνων– ὁ Ἐπίσκοπος Ἰγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ δανείζεται πρακτικές συμβουλές τίς ὁποῖες ἀπευθύνει πρός τούς Χριστιανούς ἀγωνιστές σχετικά μέ τό πῶς νὰ συμπεριφέρονται σε περίπτωση πού τούς συμβεῖ νά ἔχουν αἰσθητή ἀντίληψη τῶν πνευμάτων. Οἱ συμβουλές του ἔχουν τεράστια ἀξία γιά ὅλους ὅσους ἐπιθυμοῦν νὰ ζοῦν μία ἀληθινή Χριστιανική πνευματική ζωή στίς μέρες μας, στίς ὁποῖες ἡ αἰσθητή ἀντίληψη τῶν πνευμάτων ἔχει γίνει πολύ πιό συχνή ἀπ’ ὅσο ποτέ ἄλλοτε.
Ὁ ἅγ. Ἀντώνιος διδάσκει ὅτι:
«Ὡς τεκμήριον – γιά ἀπόδειξη δική σας καί γιά ἀφοβία ἐναντίον τους – νἄχετε τὸ ἑξῆς:
Ὅταν γίνη κάποια φαντασία, μήν τά χάνεις ἐκ τῶν προτέρων ἀπό δειλία, ἀλλ’ ὁποιαδήποτε κι ἄν εἶναι ἡ φαντασία αὐτή, πάρε θάρρος καί ρώτα πρῶτον:
– Ποιός εἶσαι σύ καί ποῦθε ἔρχεσαι; «Τίς εἶ σὺ καὶ πόθεν;»
Καί ἐάν μέν εἶναι ὀπτασία ἁγίων, σε πληροφοροῦν καί μεταβάλλουν το φόβο σου σέ χαρά. Αν δέ εἶναι καμιά διαβολική, ἀμέσως ἀδυνατεῖ, γιατί βλέπει ἰσχυρή τή διάνοιά σου. Γιατί μέ τό να ρωτᾶ κανείς νά μάθη:
-Τίς εἶ καὶ πόθεν; Αὐτό εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ἀπόδειξις ἀταραξίας.
Ἔτσι, ὁ μέν Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ρώτησε καί ἔμαθε: “Καὶ ἐγένετο ὡς ἦν Ἰησοῦς ἐν Ἱεριχῷ, καὶ ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδεν ἄνθρωπον ἑστηκότα ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ ἡ ρομφαία ἐσπασμένη ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. καὶ προσελθών Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῶ· ἡμέτερος εἶ ἢ τῶν ὑπεναντίων; ὁ δὲ εἶπεν αὐτῶ· ἐγὼ ἀρχιστράτηγος δυνάμεως Κυρίου νυνὶ παραγέγονα.” (Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ε’ 13-14).(1) Καί δέν κατώρθωσε νά ἐξαπατήση ὁ ἐχθρός τό Δανιήλ, ἀκριβῶς ἐπειδή τόν ρώτησε: “Καὶ εἶπεν· εἰ οἶδας, ἱνατί ἦλθον πρὸς σέ; καὶ νῦν ἐπιστρέψω τοῦ πολεμῆσαι μετὰ τοῦ ἄρχοντος Περσῶν· καὶ ἐγὼ ἐξεπορευόμην, καὶ ὁ ἄρχων τῶν Ἑλλήνων ἤρχετο” (Δανιήλ ί 20) (2). (3)
Ὁ Ἐπίσκοπος Ἰγνάτιος, ἀφοῦ πρῶτα ἀναφέρει τὸ πῶς ἀκόμα καὶ ὁ ἅγ. Συμεών ὁ Στυλίτης σχεδόν ἐξαπατήθηκε κάποτε ἀπό ἕνα δαίμονα πού ἐμφανίστηκε μπροστά του μέ τή μορφή ἀγγέλου μέσα σε πύρινο ἅρμα (4), προειδοποιεῖ τούς σημερινούς Ὀρθόδοξους Χριστιανούς: «Ἀφοῦ οἱ ἅγιοι ἀντιμετώπισαν τέτοιο κίνδυνο νά ἐξαπατηθοῦν ἀπό τά πονηρά πνεύματα, ὁ κίνδυνος αὐτός προβάλλει ἀκόμα πιό τρομακτικός γιὰ ἐμᾶς. Ἀφοῦ οἱ ἅγιοι δέν ἀνεγνώριζαν πάντοτε τούς δαίμονες πού ἐμφανίζονταν μπροστά τους μέ τή μορφή ἁγίων ἀλλά καί τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ, πῶς εἶναι δυνατόν ἐμεῖς νὰ σκεφτοῦμε ὅτι θά τούς ἀναγνωρίσουμε χωρίς να πέσουμε σε σφάλμα;
Ο μόνος τρόπος σωτηρίας ἀπό τά δαιμονικά πνεύματα εἶναι νά ἀρνηθοῦμε πλήρως νά ἔχουμε ἀντίληψη αὐτῶν καί ἐπικοινωνία μαζί τους, ἀναγνωρίζοντας τήν ἀκαταλληλότητα τοῦ ἑαυτοῦ μας γιά κάτι τέτοιο.
»Οἱ ἅγιοι διδάσκαλοι τοῦ Χριστιανικοῦ ἀγώνα ζητοῦν ἀπό τούς εὐσεβεῖς ἀγωνιστές νά μήν ἐμπιστεύονται κανενός εἴδους εἰκόνα ἤ ὀπτασία πού θά ἐμφανιστεῖ ξαφνικά μπροστά τους, οὔτε νὰ ἀρχίζουν κουβέντα μαζί της, οὔτε νὰ τῆς δίνουν καμιά προσοχή. Ἐπίσης τούς ζητοῦν νά προφυλάσσουν τόν ἑαυτό τους κατά τη διάρκεια αὐτῶν τῶν ἐμφανίσεων κάνοντας τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ, να κλείνουν τά μάτια τους, καί μέ ἀκλόνητη ἐπίγνωση τῆς ἀναξιότητας καί τῆς ἀκαταλληλότητάς τους να βλέπουν ἅγια πνεύματα, να ἱκετεύουν τόν Θεό ζητώντας Του νά τούς προστατεύει ἀπ’ ὅλες τίς παγίδες καί τίς πλάνες πού μέ πανουργία ἐπινοοῦν ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων τά μοχθηρά πνεύματα.
Ἐπιπλέον, ὁ Ἐπίσκοπος Ἰγνάτιος παραθέτει χωρίο ἀπό τόν ἅγ. Γρηγόριο τό Σιναΐτη: «Ποτέ νά μήν παραδεχθεῖς ὅ,τι καί ἄν δεῖς, αἰσθητό ἤ νοερό, ἐξωτερικά ἤ ἐσωτερικά, ἀκόμα καί ὀπτασία Χριστοῦ, ἤ δῆθεν Ἀγγέλου, ἤ μορφή ἁγίου, ἤ νά φαντάζεσαι φῶς μέ τό νοῦ σου ἤ νά δίνεις σ’ αὐτόν σχῆμα. Γιατί κι ὁ ἴδιος ὁ νοῦς ἔχει ἀπό τή φύση του τή δύναμη τῆς φαντασίας καί εὔκολα μπορεῖ νά σχηματίζει τίς μορφές ὅσων ἐπιθυμεῖ, σ’ ἐκείνους πού δέν τόν προσέχουν ἀκόμα μέ ἀκρίβεια, καί προκαλεῖ βλάβη καί στόν ἑαυτό του».(5)
(1) «Συνέβη δὲ τότε καὶ τοῦτο: Ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἦτο πλησίον τῆς Ἱεριχοῦς, ἐσήκωσε τὰ μάτια του καὶ εἶδεν ἕνα ἄνδρα ὄρθιον ἐνώπιόν του, εἰς τὸ χέρι τοῦ ὁποίου ὑπῆρχε γυμνή ρομφαία. Ὁ Ἰησοῦς ἐπλησίασεν αὐτὸν καὶ τοῦ εἶπεν· «Ἰδικός μας εἶσαι σὺ ἢ μήπως εἶσαι ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς;» Ἐκεῖνος ἀπήντησεν· “ἐγὼ εἶμαι ὁ ἀρχιστράτηγος τῆς δυνάμεως τοῦ Κυρίου· μόλις δὲ τώρα δὰ ἦλθα ἐδῶ”» (Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ε’ 13-14).
(2) «Ἐκεῖνος εἶπε· “γνωρίζεις, τάχα, διατὶ ἦλθα πρός σέ; Τώρα ἐγὼ θὰ ἐπιστρέψω νὰ πολεμήσω μὲ τὸν ἄρχοντα ἄγγελον τὸν ἐξουσιάζοντα εἰς τοὺς Πέρσας. Ὅταν ἐγὼ ἔφευγα, ἤρχετο ὁ ἄγγελος ἄρχων τῶν Ἑλλήνων.» (Δανιήλ ι’ 20).
(3) Μ. Ἀθανασίου Πατριάρχου ᾿Αλεξανδρείας, Ὁ Μέγας Ἀντώνιος-Βίος καί Πολιτεία, μτφρ. Θεοδ. Σακελλαρίου, Ἐκδ. Βασ. Ρηγόπουλου, ζ’ έκδ., Θεσσαλονίκη 2000, σελ. 94· Μπριαντσιανίνωφ, ἔ. ἀ. σελ. 43-44.
(4) 7 Σεπτεμβρίου, Ὁ Μέγας Συναξαριστής τῆς ᾿Ορθοδόξου ᾿Εκκλησίας, Ἐκδ. Ματθαίου Λάγγη, τόμ. Ζ’, 5η ἔκδ., Ἀθήνα 1999.
(5) Ἁγίου Γρηγορίου του Σιναΐτου, «Περὶ πλάνης καὶ διαφόρων ζητημάτων», Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν, μτφρ. Ἀντωνίου Γαλίτη, Ἔκδ. «Τὸ περιβόλι τῆς Παναγίας», τόμ. Δ’, γ’ ἐκδ. Θεσσαλονίκη 1997, σέλ.236, Μπριαντσιανίνωφ, ἔ. α. σελ. 47-49
Πηγή: «Ἡ ψυχὴ μετὰ τὸν θάνατο» π. Σεραφεὶμ Ρόουζ, ἐκδ. Μυριόβιβλος, σέλ.106-109