Στὰ ἁγιοβάδιστα Ἄγραφα καὶ συγκεκριμένα στὸ χωριὸ Βραγγιανά, γεννήθηκε τὸ 1654 μ.Χ. ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους λόγιους κληρικοὺς στὴν ἐποχὴ τῆς Τουρκοκρατίας ὁ σοφὸς Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος.
Στὰ δύσκολα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς ὁ σημαντικὸς αὐτὸς σύνδουλος τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ μας Ἀναστάσιος ἀποτέλεσε βασικὸ στήριγμα τῶν Ρωμιῶν καὶ τοῦ σκλαβωμένου γένους μας. Σύμφωνα μὲ ἀδιαμφισβήτητες ἱστορικὲς ἀναφορὲς καὶ πληροφορίες ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος ὑπῆρξε ἀναμφισβήτητα ὁ ἐπιφανέστερος μαθητὴς τοῦ Ἁγίου Εὐγένιου τοῦ Αἰτωλοῦ. Ἀποτέλεσε θὰ ὑποστηρίζαμε σθεναρῶς ὁ φυσικὸς συνεχιστὴς τοῦ ἀληθινοῦ ὀρθόδοξου ἐκπαιδευτικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖο κοσμοῦσε τὴν περιοχὴ τῶν Ἀγράφων καὶ τὴν ἔκανε νὰ ἀκτινοβολεῖ σὲ γῆ καὶ οὐρανό.
Ἦταν μία φυσιογνωμία θαυμαστὴ ἀπ’ ὅλους. Ἡ μορφή του ἀσκητικὴ καὶ ὁ λόγος του μεστὸς καὶ οὐσιαστικὸς ταρακουνοῦσε τίς φοβισμένες ψυχὲς τῶν σκλαβωμένων Ἑλλήνων. Ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος σπούδασε στὴν Ἰταλία γιατρὸς καὶ ἐκεῖ διδάχθηκε τὴ λατινικὴ ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματεία ἀπὸ μεγάλους Ἕλληνες καὶ ξένους δασκάλους ποὺ δραστηριοποιοῦνταν στὸ χῶρο τῆς Ἰταλίας.
Ὡστόσο, παρέμενε πιστὸς στὰ νάματα τῆς Ὀρθοδόξου πίστης καὶ ἤλεγχε τοὺς Ἕλληνες ἐκείνους ποὺ ἔπεφταν στὰ δίκτυα τοῦ Παπισμοῦ προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴ ματαιοδοξία τους. Μάλιστα χαρακτηριζόταν λόγῳ τῆς σθεναρῆς στάσης του καὶ τῶν ἀκλόνητων πιστεύω του στὴν τριαδικὴ ἀλήθεια πολέμιος τοῦ ἰσχυροῦ τότε ξεπεσμένου ὅμως καὶ ἀδυνάτου στὸν οὐρανὸ Παπισμοῦ.
Ἐκτὸς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας μιλοῦσε ἀπταίστως τὴν γαλλικὴ καὶ ἰταλική. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν σπουδαία φυσιολογικὴ κατάρτιση ποὺ ἀποκόμισε ἀπὸ τὴν πολυετῆ ἐντρύφηση μὲ τὰ γράμματα τὸν κατέστησαν περιζήτητο ἀπὸ μεγάλα πανεπιστημιακὰ κέντρα τῆς ἀλλοδαπῆς. Οἱ προτάσεις ἀξιοποίησής του ἦταν πάμπολλες. Ὡστόσο, ἡ σκέψη τοῦ σοφοῦ αὐτοῦ καὶ ἐνάρετου ἀνδρὸς περιστρεφόταν στὴν Ἑλλάδα καὶ ὁ νοῦς του ἦταν ἀγκιστρωμένος στὸ σκλαβωμένο γένος μας. Δὲν ἤθελε νὰ πρωταγωνιστήσει ὁ ἴδιος στὴν ἀλλοδαπὴ ἀλλὰ ἐπιθυμοῦσε διακαῶς νὰ συνεισφέρει μὲ κάθε τρόπο στὴν πνευματικὴ ἀναβάθμιση καὶ κατάρτιση τῶν κατατρεγμένων Ἑλλήνων.
Ἔτσι, πῆρε τὴ μεγάλη ἀπόφαση νὰ ἐπιστρέψει στὸν τόπο του, τὰ Βραγγιανά, στὸν τόπο ἐκεῖνο δηλαδὴ ποὺ ἤδη εἶχαν ἀνάψει οἱ πρῶτες σπινθῆρες τοῦ ἀγῶνα γιὰ τὴ λευτεριά. Γιατί ἀπὸ τὰ Βραγγιανὰ καὶ τὴ Σχολὴ τοῦ Γένους ποὺ λειτουργοῦσε ἄρχισαν νὰ θεμελιώνονται οἱ ἀρχὲς τῆς ἐλευθερίας καὶ νὰ πνέει ἡ οὐράνια μοναδικὴ αὔρα ποὺ ἔκανε τοὺς Ἕλληνες νὰ μεθοῦν στὸ πέρασμά της.
Ἔχοντας ἀποκομίσει οὐσιαστικὲς γνώσεις ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος ἐπιστρέφει λοιπὸν γιὰ νὰ διδάξει στὸ Ἁγιοπνευματικὸ Πανεπιστήμιο τῶν Μεγάλων Βραγγιανῶν, ὥστε ὁ σπόρος τῆς Ὀρθοδοξίας νὰ μὴν ἐξαφανιστεῖ ἀπὸ αὐτὸ τὸν τόπο. Δίδαξε στὸ Αἰτωλικό, στὰ Τρίκαλα καὶ στὸ Καρπενήσι. Μιλοῦσε γιὰ τὸν Χριστό, τὴν ἑλληνικὴ ἱστορία καὶ καλλιεργοῦσε, μυστικὰ τὴν ἰδέα τοῦ ξεσηκωμοῦ. Οἱ διδαχές του διασώθηκαν σὲ πάρα πολλὰ συγγράμματα ποὺ ἔγραψε προσωπικὰ καὶ τὰ ὁποῖα φυλάσσονται σήμερα σὲ μοναστήρια τῆς περιοχῆς.
Μετέφρασε σὲ ἁπλῆ ἑλληνικὴ γλῶσσα τὸν γιατρὸ Ἱπποκράτη. Στὸ πλούσιο συγγραφικό του ἔργο περιλαμβάνονται: “Συντομωτάτη ἔκθεσις Λογικῆς”, “Ρητορικὴ Τέχνη”, “Λεξικὸν τῆς καθομιλουμένης”, “Ἐγχειρίδια”, ὀρθογραφικὰ καὶ συντακτικά, “Ἰατρικὲς Συνταγὲς” καὶ 750 περίπου “Ἐπιστολές”, ἀρκετὲς τῶν ὁποίων ἀναφέρονται σὲ θέματα ὀργάνωσης καὶ λειτουργίας τῶν σχολείων τῆς ἐποχῆς.
Συνέταξε στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ καὶ ἁπλῆ ἑλληνικὴ γλῶσσα βοτανολογικὸ καὶ ζωολογικὸ ὀνοματολόγιο προδρομικὸ στὸ εἶδος του. Ἐπίσης ἔγραψε τὴ βιογραφία τοῦ ἁγίου Εὐγενίου τοῦ Αἰτωλοῦ τοῦ καλοῦ παιδαγωγοῦ καὶ δασκάλου του καὶ ἔγραψε διάφορες θεολογικὲς διατριβές.
Μερικὰ ἀπὸ τὰ ἔργα του Ἀναστάσιου Γόρδιου ἐκδόθηκαν στὸ ἐξωτερικὸ καὶ συγκεκριμένα στὸ Βουκουρέστι, στὴ Μοσχόπολη, στὴ Βιέννη, ἐνῷ ἄλλα ἔμειναν ἀντιγραμμένα σὲ κώδικες μοναστηριῶν ἢ βιβλιοθηκῶν. Τὸ κῦρος του ὡς σοφοῦ καὶ λογίου ἁπλώθηκε σ’ ὅλη τὴν Ὀθωμανικὴ ἐπικράτεια. Ὁρισμένοι μάλιστα τὸν παρομοίαζαν καὶ τὸν σύγκριναν ἀκόμα καὶ μὲ τὸν Ἀριστοτέλη.
Ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος ἀγωνίστηκε νὰ μεταπείσει τοὺς μορφωμένους Ἕλληνες ποὺ εἶχαν καταφύγει στὸ ἐξωτερικὸ νὰ ἐπιστρέψουν πίσω γιὰ νὰ μὴν ἀφήσουν στὸ σκοτάδι τὴ γενιά μας. Ταυτόχρονα μὲ τὴν πολυποίκιλη δραστηριότητά του βοηθοῦσε πολύτεκνους, στήριζε οἰκονομικὰ χῆρες μητέρες καὶ ἀναλάμβανε τὴ φροντίδα τῶν ὀρφανῶν.
Ἦταν ὁ ἰατρός των Βραγγιανῶν ὄχι μόνο τῶν σωμάτων ἀλλὰ καὶ τῶν ψυχῶν. Ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος ἦταν κατ’ οὐσία ἡ ψυχὴ καὶ ὁ φύλακας ἄγγελος τῶν Ἀγράφων.
Κοιμήθηκε τὴν 7η Ἰουνίου τοῦ 1729 μ.Χ. καὶ θάφτηκε ἐκεῖ στὸν τόπο ποὺ ὑπηρέτησε καὶ ἀγάπησε ἀπὸ μικρὸ παιδί, στὰ Βραγγιανά, δίπλα στὸν τάφο τοῦ διδασκάλου τοῦ Ἁγίου Εὐγένιου τοῦ Αἰτωλοῦ.
Ἐκεῖ φυλάσσεται σήμερα καὶ ἡ θαυματουργικὴ κατὰ λαϊκὴ ἐτυμηγορία κάρα του. Ἡ ἄρρητη εὐωδιὰ τῆς κάρας τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου σηματοδοτεῖ τὸν ἄνδρα ὡς ἐνάρετο καὶ τοῦ προσδίδει τὴν στολὴ τοῦ νυμφῶνα τοῦ Χριστοῦ, τὴ στολὴ τῆς ἁγιότητας.
Εἶναι μάλιστα ἀμέτρητες οἱ μαρτυρίες ἀνθρώπων ποὺ ἔσκυψαν εὐλαβικὰ νὰ ἀσπασθοῦν τὴν κάρα τοῦ μεγάλου ἀνδρὸς καὶ βρῆκαν τὴν ἴαση ποὺ ἀναζητοῦσαν. Τὰ δαιμόνια μάλιστα φρίττουν ἐνώπιον τῆς θέας τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ μεγάλου αὐτοῦ σοφοῦ ἀνδρός.
Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 7 Ἰουνίου.
Ἀπολυτίκιον.
Ἦχος πλ. α’. Τόν συνάναρχον Λόγον.
«Ἀναστάσιον Γόρδιον εὐφημήσωμεν πανευκλεῶν διδασκάλων φωστῆρα νεολαμπῆ, ὡς σοφίας, ἀρετῆς καί ὁσιότητος τύπον, σχολῆς Βραγγιανῶν ὑφηγήτορα σεπτόν ἐμπράκτῳ φιλανθρωπίᾳ τόν διαλάμψαντα πόθῳ αὐτοῦ πρεσβείας ἐξαιτούμενοι».
ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
7 Ἰουνίου 2026 ἑορτάζουν:
Ἁγίων Πάντων
Ἅγιος Θεόδοτος ὁ ἐν Ἄγκυρᾳ
Ἁγία Ποταμιαίνη
Ὅσιος Παναγῆς Μπασιὰς (Παΐσιος)
Ἁγία Ζηναΐς ἡ Θαυματουργή
Ἀγίες Αἰσία καὶ Σωσάννα
Ἅγιος Λυκαρίων
Ἅγιοι Ταράσιος καὶ Ἰωάννης
Ὅσιος Στέφανος ὁ Πρεσβύτερος
Ὅσιος Ἄνθιμος ὁ Πρεσβύτερος
Ὁσία Σεβαστιανὴ ἡ Θαυματουργή
Ἅγιος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος
Ἅγιοι Βασιλείδης μάρτυρας Στρατιώτης καὶ Ἰωάννης ὁ ὁσιομάρτυρας
Ἅγιος Ἀντώνιος τῆς Μονῆς Βαλαάμ
Ἅγιος Willibald
Σύναξη Πάντων τῶν Θρακῶν Ἁγίων
Ἅγιοι Βασίλειος, Παῦλος, Σέργιος, Νικόλαος, Λέοντας, Πέτρος, οἱ πρεσβύτεροι, Ἰγνάντιος ὁ μοναχός, Ἰωάννα οἱ μάρτυρες καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς μαρτυρήσαντες ἐν Πολωνίᾳ
Ὅσιος Γρηγόριος Μυστριώτης ὁ ἐν Στρογγυλῇ των Λιχάδων
Ἅγιοι Φανέντες