Οἱ χριστιανοὶ παλαιότερα σέβονταν πολὺ τὴν ἀργία, τὴν τηροῦσαν μὲ φόβο Θεοῦ, δὲν ἦταν μιὰ ἁπλῆ τυπικὴ πράξη. Ἡ τήρησή της ἦταν πρόξενος εὐλογίας καὶ ἡ παράβαση ἐπέφερε δοκιμασίες καὶ ὄλεθρο.
Σ’ ἕνα προσφυγικὸ τραγούδι λέγεται ὅτι ἔχασαν τὸ ὡραῖο τους χωριό, γιατί δὲν τηροῦσαν Κυριακὲς καὶ γιορτές: Αὐτό μας ἔμελλε νὰ πάθουμε, διότι δὲν τηρούσαμε Κυριακὲς καὶ γιορτές. Ἀδιάβαστοι μείνανε τῶν γονέων οἱ τάφοι. Ἄχ, Θεέ μας, ἐσὺ λυπήσου μας!
Ἡ ἀργία ἄρχιζε ἀπὸ τὸν Ἑσπερινὸ τοῦ Σαββάτου ἢ τῆς παραμονῆς τῆς ἑορτῆς. Μόλις χτυποῦσε ἡ καμπάνα οἱ γυναῖκες ἔκαναν τὸν σταυρό τους καὶ σταματοῦσαν τὸ πλέξιμο ἢ τὸν ἀργαλειό. Οὔτε καὶ τὴν σειρὰ δὲν τελείωναν.
Ἐπίσης οἱ γεωργοὶ ποὺ ὄργωναν, μόλις ἄκουγαν τὴν καμπάνα τοῦ Ἑσπερινοῦ, ξέζευαν τὰ βόδια καὶ ἐπέστρεφαν στὸ χωριό. Ἐθεωρεῖτο ντροπὴ καὶ σκάνδαλο ἡ παράβαση τῆς ἀργίας καὶ ἀποδοκιμαζόταν ἀπὸ ὅλους. Προτιμοῦσαν νὰ πάθουν καμιὰ ζημιὰ ὑλικὴ στὴν σοδειά τους, παρὰ νὰ καταπατήσουν τὴν ἀργία καὶ νὰ ἁμαρτήσουν στὸν Θεό, παραβαίνοντας τὴν ἐντολή Του.
Ἡ τήρηση τῆς ἀργίας ἦταν ἀπὸ τὰ πιὸ βασικὰ καθήκοντά τους, μαζὶ μὲ τὴ νηστεία, τὴν προσευχή, τὴν ἐλεημοσύνη, τὸν ἐκκλησιασμό, φυσικὰ τὴν ἐξομολόγηση ἀλλὰ καὶ τὴν Θεία Κοινωνία.
Τὰ Μετέωρα ἐπὶ Τουρκοκρατίας εἶχαν ἕνα μετόχι. Μία Κυριακὴ πρωὶ πῆγαν οἱ ἐργάτες καὶ ἔσπειραν σιτάρι. Ὅταν τὸ ἔμαθε ὁ Ἡγούμενος, ἀγανάκτησε καὶ εἶπε ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀφορισμένο διότι τὸ ἔσπειραν τὴν Κυριακὴ καὶ μάλιστα τὴν ὥρα ποὺ γινόταν ἡ Θεία Λειτουργία.
Ὅταν ἦρθε ὁ καιρὸς τοῦ θερισμοῦ πῆγε ὁ Ἡγούμενος καὶ ἔβαλε φωτιὰ στὸ σιτάρι. Κάηκε ὅλο τὸ κομμάτι ποὺ ἦταν σπαρμένο τὴν Κυριακὴ καὶ τὸ ὑπόλοιπο ..δὲν τὸ πείραξε καθόλου ἡ φωτιά, ἀλλὰ ἔσβησε μόνη της.
Ἡ Γεωργία ἀπὸ τὸ Νεοχώρι Μεσολογγίου σύζυγος τοῦ Ἐπαμεινώνδα Μωραϊτου καὶ κατόπιν κάτοικος Μεσολογγίου, διηγήθηκε:
«Εἴχαμε τὴν ἁγία Αἰκατερίνη ὡς προστάτρια τοῦ σπιτιοῦ μας καὶ αὐτὴ τὴν ἡμέρα κάναμε ἀργία. Μιὰ φορὰ ὅμως ξεμείναμε ἀπὸ ψωμὶ καὶ εἴπαμε νὰ ζυμώσουμε καθὼς ἐξημέρωνε ἡ ἡμέρα τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης.
Πράγματι, πιάσαμε τὸ προζύμι, ζυμώσαμε καὶ τὸ ἀφήσαμε νὰ φουσκώση, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἑτοιμάσαμε τὸν φοῦρνο. Ὅταν κοίταξα νὰ δῶ ἂν σηκώθηκε τὸ ζυμάρι γιὰ νὰ τὸ φουρνίσω, τί νὰ δῶ! Μέσα ἀπὸ τὸ ζυμάρι ἔβγαιναν μεγάλα σκουλήκια. Τότε κατάλαβα ὅτι ἡ Ἁγία ἔδειξε τὸ θαῦμα της γιὰ νὰ τηροῦμε ἀργία στὴν μνήμη της».
Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀκριβὴ τήρηση τῶν καθιερωμένων ἀργιῶν ἄξιο θαυμασμοῦ εἶναι καὶ ὁ μεγάλος σεβασμὸς ποὺ εἶχαν οἱ γιαγιάδες μας καὶ οἱ μητέρες μας στὴν Τετάρτη καὶ τὴν Παρασκευή. Διότι τὴν Τετάρτη ἡμέρα ἐπωλήθη καὶ τὴν Παρασκευὴ ἐσταυρώθη ὁ Κύριος.
Αὐτὴ τὴν εὐαισθησία τὴν διαπιστώνουμε καὶ στὴν ζωὴ πολλῶν Ἁγίων. Π.χ. ὁ ἅγιος Αὐξέντιος κάθε Παρασκευὴ ἔκανε ἀγρυπνία γιὰ νὰ τιμήση τὸ πάθος τοῦ Κυρίου.
Αὐτὲς τὶς ἡμέρες δὲν τηροῦσαν φυσικὰ ἀργία διότι δὲν προβλέπεται. Πήγαιναν στὸ χωράφι, ἀλλὰ ἀπέφευγαν ἐπιμελῶς νὰ πλύνουν, νὰ μπαλώσουν νὰ λουσθοῦν καὶ νὰ ζυμώσουν. Ἂν εἶχε τελειώσει τὸ ψωμί, ἔπαιρναν δανεικό.
Διηγεῖται ἡ Βαρβάρα Ἀχιλλέως Τζίκα ὅτι στὸ χωριὸ Αὔρα Καλαμπάκας, στὰ χρόνια τῆς μητέρας της γύρω στὰ 1900, μία γυναῖκα ζύμωσε ἡμέρα Παρασκευὴ καὶ ὅταν ξεφούρνισε τὸ ψωμὶ ἦταν μέσα κατακόκκινο σὰν νὰ εἶχε αἷμα. Γι’ αὐτὸ μέχρι σήμερα τιμοῦν αὐτὲς τὶς ἡμέρες καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ ἀνάγεται στὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ.
Βιβλίο: “ΑΣΚΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ A”, Ἅγιον Ὅρος, 2011.