Ὁ Ὅσιος Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης γεννήθηκε τὸ 1912 στὸ Ἀμπελοχώρι Θηβῶν. Ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Ἰωάννης Παπανικήτας καὶ ἡ μητέρα του Βικτωρία. Τὸ κοσμικὸ ὄνομά του ἦταν Εὐάγγελος. Στὴ Θήβα, ὅπου εἶχε μετακομίσει ἡ οἰκογένειά του, σὲ σπιτικὸ κοντὰ στὸν περικαλλῆ Ναὸ τῆς Μεγάλης Παναγίας τελείωσε τὸ Γυμνάσιο ἀλλὰ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ἔκλεινε στὸν Εὐάγγελο τὶς κοσμικὲς θύρες τῆς ἀποκατάστασης.
Ἡ ζωή του Εὐάγγελου ἦταν καλογερική. Ἀγωνιζόταν πνευματικὰ μὲ τὴν εὐχὴ τοῦ Ἰησοῦ, τὶς μετάνοιες, τὴν νηστεία καὶ κυρίως μὲ τὴν ὑπακοή. Ἡ μητέρα του ἀξιώθηκε νὰ λάβει πληροφορία ἀπὸ τὸν Ὅσιο Ἐφραίμ τον Σῦρο ὅτι τὸ θέλημα τοῦ υἱοῦ της νὰ γίνει μοναχὸς ἦταν καὶ θέλημα Θεοῦ καὶ πὼς ὁ Εὐάγγελος θὰ τιμήσει τὴν μοναχικὴ ζωή! Στὴ Θήβα γνώρισε τοὺς Μοναχοὺς καὶ μετέπειτα Γεροντάδες του τὸν Eφραὶμ καὶ τὸν Νικηφόρο. Τὴν 14η Σεπτεμβρίου 1933 ὁ Εὐάγγελος ἄφησε τὸν κόσμο ἦλθε στὴν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὅρους στὰ Κατουνάκια, στὸ Ἡσυχαστήριο τοῦ Ὁσίου Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου καὶ ἔβαλε μετάνοια στὴν συνοδεία των Γεροντάδων Ἐφραὶμ καὶ Νικηφόρου.
Μετὰ τὴν δοκιμασία του ἐκάρη μικρόσχημος μοναχὸς μὲ τὸ ὄνομα Λογγίνος. Τὸ 1935 ἔγινε μεγαλόσχημος μοναχὸς ἀπὸ τὸν Γέροντα τοῦ Νικηφόρο καὶ ἔλαβε τὸ ὄνομα Ἐφραίμ. Τὸν ἑπόμενο χρόνο χειροτονήθηκε Ἱερέας.
Ἀξιώθηκε νὰ γνωρίσει τον “πρύτανη” τῆς ἡσυχαστικῆς ζωῆς τὸν διορατικό, προορατικὸ καὶ νέο Ἅγιο Γέροντα Ἰωσὴφ τὸν Ἡσυχαστὴ (1898 -1959) καὶ συνδέθηκε πνευματικὰ μαζί του μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Γέροντά του Νικηφόρου. Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ μὲ τὴν σειρά του εἶχε διδαχθεῖ τὴν ἀπλανῆ πνευματικὴ ζωὴ ἀπὸ τοὺς περίφημους ἡσυχαστὲς μοναχούς Καλλίνικο καὶ Ἱερομόναχο Δανιήλ. Ὁ Ὅσιος Ἐφραὶμ διαχώρισε τὴν γνήσια ὑπακοὴ ἀπὸ τὴν “ἀρρωστημένη” συμβουλεύοντας κοινοβιάτη μοναχὸ νὰ κάνει ὑπακοὴ στὸν Γέροντα τοῦ ὄχι σὰν “ζῶο”, ἀλλὰ ἀπὸ ἀγάπη καὶ ζῆλο Θεοῦ.
Ὁ ἅγιος Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς ἔδωσε ἕνα πρόγραμμα ἡσυχαστικῆς ζωῆς στὸν παπα-Ἐφραίμ, γιὰ νὰ καλλιεργεῖ τὴν εὐχὴ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησoν με», ὥστε νὰ ἔχει “φυλακὴ τῶν αἰσθήσεων” καὶ τὸν ὁδήγησε στὴν κάθαρση τῆς καρδίας καὶ τὸν θεῖο φωτισμό. Ὁ παπα-Ἐφραὶμ μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ ἐντρύφησε στὴν «Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν» καὶ ἐλάμβανε τὶς συμβουλὲς τῶν Νηπτικῶν Πατέρων γιὰ τὸν ἀγῶνα του. Τὸ 1973 ἐκοιμήθη ὁ Γέροντάς του Ἱερομόναχος Νικηφόρος (ὁ Θηβαῖος). Τὸ 1980 τήρησε τὴν ἐντολὴ τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ νὰ ἀποκτήσει Συνοδεία μετὰ τὸν θάνατο τοῦ παπα-Νικηφόρου. Ὁ Ὅσιος Ἐφραὶμ πολέμησε τὸν μεγάλο ἐχθρὸ τῆς πνευματικῆς ζωῆς τὴν κενοδοξία. Οἱ θυσίες του γίνονταν γιὰ τὸν Χριστὸ καὶ ὄχι γιὰ προσδοκώμενο ἔπαινο ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους.
Ἡ Θεία Λειτουργία γιὰ τὸν παπα-Ἐφραὶμ ἦταν συγκλονιστικὸ καὶ βιωματικὸ γεγονός. Εἶχε ἐκμυστηρευθεῖ σὲ Ἱερομόναχο πνευματικὸ φίλο του ὅτι ἀπὸ τὴν πρώτη Θεία Λειτουργία ποὺ τέλεσε, ἔβλεπε αἰσθητά την Χάρη τοῦ Θεοῦ νὰ μεταβάλλει τὰ Τίμια Δῶρα! Μάλιστα, μετὰ τὸν καθαγιασμὸ τῶν τιμίων δώρων, ἔβλεπε τὸν ἴδιο τόν Χριστὸ μέσα στὸ δισκάριο καὶ ἦταν ἀδύνατον νὰ συγκρατήσει τὰ δάκρυα του, ὅταν ἔφθανε στὸ τεμαχισμὸ τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ.
Ἔβρεχε μὲ τὰ δάκρυα τοῦ τὸ Ἀντιμήνσιο κατὰ τὴν θεία Λειτουργία καὶ ἔβλεπε δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τοὺς ἀγγέλους νὰ συλλειτουργοῦν! Ἦταν κοσμημένος μὲ τὸ διορατικὸ χάρισμα καὶ ἔβλεπε τὴν πνευματικὴ κατάσταση κάθε κληρικοῦ ἢ μοναχοῦ καὶ ἔδιδε τὰ κατάλληλα πνευματικὰ φάρμακα γιὰ τὴν πρόοδο στὴν πνευματικὴ ζωή.
Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ εἶχε κοσμήσει τον παπα-Ἐφραὶμ καὶ μὲ τὸ προορατικὸ χάρισμα, γι’ αὐτὸ καὶ ἔβλεπε καταστάσεις ποὺ ἔρχονταν, ἀλλὰ καὶ πολλὲς φορὲς εἶχε προσφωνήσει λαϊκοὺς ἀκόμα καὶ μικρὰ παιδιὰ μὲ τὰ ὀνόματα ποῦ ἔλαβαν μετὰ ἀπὸ χρόνια στὴν μοναχική τους Κουρά! Ἡ παρακαταθήκη τοῦ μακαριστοῦ Γέροντα γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων ἦταν σαφής: «τὸ σχίσμα εὔκολα γίνεται, ἡ ἕνωση εἶναι δύσκολος». Ἀναδείχθηκε μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ πρακτικὸς ὁδηγὸς στὴν ποιμαντικὴ τοῦ γάμου καὶ τῆς οἰκογενείας, γιατί βοήθησε πολλοὺς νέους νὰ καταλήξουν στὸν γάμο χωρὶς νὰ τοὺς πιέσει γι’ αὐτὸ ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπιστολές του, ποῦ σώζονται, ἀποτελοῦν πνευματικὴ παρακαταθήκη καὶ «σχολὴ γονέων» χωρὶς ψυχολογικὲς καὶ φιλοσοφικὲς θεωρίες γιὰ τὶς ἀγωνιζόμενες πνευματικὰ οἰκογένειες.
Τὸ 1996 ὁ παπα-Ἐφραὶμ ἔπαθε ἐγκεφαλικὸ ἐπεισόδιο καὶ ἔπεσε σὲ ἀκινησία. Δὲν γόγγυσε καθόλου ἀλλὰ δοξολογοῦσε τὸν Θεὸ ἀφήνοντας ἅγιο παράδειγμα σὲ μᾶς γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῶν ἀσθενειῶν. Στὶς 14/27 Φεβρουαρίου 1998 ὁ Γέροντας π. Ἐφραὶμ Κατουνακιώτης ὁ “θρῦλος” τοῦ Ἁγίου Ὅρους παρέδωσε τὴν ἁγιασμένη ψυχή του στὰ χέρια τοῦ Δημιουργοῦ του, ποὺ ὑπηρέτησε ἀπὸ τὴν νεότητα του.
Ἡ Ἁγία καὶ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου προέβη στὴν ἀναμενόμενη Ἁγιοκατάταξή του τὴν 9η/3/2020 μαζὶ μὲ τὸν Ἅγιο Γέροντα καὶ καθοδηγητή του, Ὅσιο Ἰωσὴφ τὸ Σπηλαιώτη καὶ τὸν Ὅσιο Δανιήλ τον Κατουνακιώτη.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Προσευχῆς ἀενάου λαμπτὴρ νεόφωτε, Κατουνακίων οἰκῆτορ, Ἁγίου Ὄρους πυρσέ, ὁ φωτίσας ἀρετῶν σου τοῖς πυρσεύμασι πάντας, θειότατε Ἐφραίμ, καὶ εἰς ὕψος ἐπαρθεὶς θεώσεως ἀπαθείᾳ καὶ νήψει, μὴ διαλείπῃς Χριστὸν ἡμῖν καθιλεούμενος.
Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ’. Τῇ Ὑπερμάχῳ.
Σκληραγωγούμενον, εὐχόμενον καὶ νήφοντα Κατουνακίων ἀσκητὴν ἐγκωμιάσωμεν, ἀρετῶν τὸν ἀναβάντα πασῶν βαθμίδας τὰς θυρίδας τοῦ νοὸς διὰ καθάρσεως ,ὡς ἰσάγγελον βροτὸν ψαλμοῖς καὶ ᾄσμασι θείοις κράζοντες· Χαίροις, Πάτερ θειότατε.
ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
27 Φεβρουαρίου 2026 ἑορτάζουν:
Α’ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ
Ἀκάθιστος Ὕμνος – Α’ Στάσις
Ὅσιος Προκόπιος ὁ Δεκαπολίτης ὁ Ὁμολογητής
Ἅγιος Γελάσιος ὁ μῖμος
Ὅσιος Στέφανος
Ὅσιος Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης
Ὅσιος Θαλλελαῖος
Ἅγιος Νήσιος
Ὅσιοι Ἀσκληπιὸς καὶ Ἰάκωβος
Ἅγιος Ἠλίας ὁ Νεομάρτυρας ὁ ἐκ Τραπεζοῦντος
Ὅσιος Τιμόθεος ὁ ἐν Καισαρείᾳ
Ἅγιοι Ἀβουδάντιος, Ἀλέξανδρος, Ἀντίγονος, Καλανός, Ἰανουάριος, Μακάριος, Σεβηριανός, Τιτιανὸς καὶ Φουρτουνάτος
Ἅγιος Λέανδρος Ἐπίσκοπος Σεβίλλης
Ὅσιος Τίτος ὁ στρατιώτης
Ὅσιος Ραφαὴλ Ἐπίσκοπος Μπρούκλυν
Ὅσιος Τίτος ὁ Πρεσβύτερος τῆς Λαύρας τῶν Σπηλαίων του Κιέβου
Ὅσιος Φώτιος ἐκ Ρωσίας