Οὐ πῦρ φλέγει σὲ Hλία στεφηφόρε.
Ἔνδον γὰρ εἶχες πῦρ Θεοῦ τῆς ἀγάπης.
Ὁ Ἅγιος Ἠλίας γεννήθηκε στὴν Καλαμάτα ἀπὸ γονεῖς εὐσεβεῖς. Ἔκανε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ κουρέα καὶ εἶχε μεγάλη ὑπόληψη ἀπὸ τοὺς προεστούς της Καλαμάτας.
Μιλῶντας κάποτε σ’ αὐτούς, τοὺς προέτρεψε νὰ ἐνεργήσουν γιὰ νὰ ἐλαφρυνθοῦν οἱ φόροι ποὺ ἐπιβάλλουν οἱ Τοῦρκοι στοὺς χριστιανούς, διότι ἀλλιῶς κινδυνεύουν νὰ ἀρνηθοῦν τὴν πίστη τῶν πατέρων τους. Οἱ προεστοὶ διαφωνοῦσαν μαζί του λέγοντας ὅτι οἱ Χριστιανοὶ δὲν κινδυνεύουν ν’ ἀρνηθοῦν τὴν πίστη τους. Τότε ἐκεῖνος τοὺς λέει, «ἐμένα ἂν κάποιος μοῦ δώσει ἕνα φέσι γυρίζω τὸ φύλλο». Τότε ἕνας προεστός, γιὰ ἀστεῖο, ἔστειλε καὶ τοῦ ἀγόρασε ἕνα φέσι. Ἐκεῖνος πῆγε ἀμέσως στὸν δικαστὴ καὶ ἔγινε μουσουλμᾶνος, γεγονὸς ποὺ λύπησε ὅλους τοὺς Χριστιανούς.
Μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ συναισθάνθηκε τὸ σφάλμα του, ἔφυγε ἀπὸ τὴν πατρίδα του καὶ πῆγε στὸ Ἅγιο Ὅρος. Ἐκεῖ ἐξωμολογήθηκε μὲ μεγάλη συντριβὴ τὸ λάθος του, ἔκανε τὸν κανόνα του καὶ μυρώθηκε μὲ τὸ Ἅγιο Μύρο. Ἔγινε μάλιστα καὶ μοναχὸς στὸ Ἅγιο Ὅρος, ὅπου παρέμεινε ὀκτὼ χρόνια, ἀσκούμενος στὴν ἀρετή, τὴν προσευχὴ καὶ τὴν προετοιμασία γιὰ τὸ μαρτύριο.
Ἐπανῆλθε λοιπὸν στὴν Καλαμάτα, παρουσιάστηκε στὸν κριτὴ καὶ ὁμολόγησε μπροστά του τὴ χριστιανικὴ πίστη. Παρὰ τὶς κολακεῖες καὶ τὰ φρικτὰ βασανιστήρια, ὁ Ἠλίας ἔμεινε ἀκλόνητος στὴν πίστη του. Ὁ δικαστὴς τότε διέταξε νὰ τὸν κάψουν μὲ χλωρὰ ξύλα. Τὸν ἅρπαξαν οἱ δήμιοι καὶ τὸν ὁδηγοῦσαν στὸν τόπο τῆς καταδίκης.
Στὸ δρόμο κάποιος τοῦ κατέβασε κυριολεκτικὰ τὴν πλάτη μὲ μιὰ σπαθιά. Ὁ ἅγιος χωρὶς νὰ δειλιάσει, χαρούμενος, μὲ περισσότερο θάρρος, προχωροῦσε ψάλλοντας τοὺς ψαλμοὺς τοῦ Δαυίδ. Ὅταν ἔφθασαν στὸν τόπο τῆς καταδίκης, τὸν ἔριξαν στὴ φωτιά. Τὸ θαυμαστὸ εἶναι ὅτι, ἐνῷ παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ μέσα στὴν πυρά, ὅταν ἔσβησε ἡ φωτιὰ τὸ ἅγιο λείψανό του εἶχε μείνει ἄθικτο. Δὲν εἶχαν καεῖ οὔτε τὰ ράσα του οὔτε τὰ γένια οὔτε τὰ μαλλιά του. Τὴ νύχτα, οἱ φρουροὶ ἔβλεπαν τὸ οὐράνιο φῶς ποὺ κατέβαινε καὶ περικύκλωνε τὸ τίμιο λείψανο τοῦ μάρτυρος καὶ ἔλεγαν ἐπειδὴ δὲν τὸν ἔκαψε ἡ φωτιά, ἔστειλε ὁ Θεὸς φωτιὰ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ γιὰ νὰ τὸν κάψει.
Οἱ Χριστιανοὶ πῆραν τὸ ἅγιο λείψανο τοῦ μάρτυρος καὶ τὸ ἔθαψαν δίνοντας πολλὰ χρήματα. Ὅταν, ἀργότερα, ἔκαναν τὴν ἀνακομιδὴ μιὰ καταπληκτικὴ εὐωδία γέμιζε τὸν τόπο.
Ἡ τίμια κάρα τοῦ νεομάρτυρα αὐτοῦ, εἶναι θησαυρισμένη στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βουλκάνου τῆς Μεσσηνίας.
Νὰ σημειώσουμε τέλος ὅτι τὸ ἔτος μαρτυρίου τοῦ Ἁγίου μᾶλλον δὲν εἶναι τὸ 1686 μ.Χ., ὅπως πρῶτος ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης καὶ ἐπαναλαμβάνουν λανθασμένα ὅλοι οἱ Συναξαριστές. Ἡ Καλαμάτα ἐλευθερώθηκε ἀπὸ τοὺς Τούρκους στὶς 14 Σεπτεμβρίου 1685 μ.Χ. μὲ τὴν βοήθεια τῶν Βενετῶν, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν στὴν πόλη μέχρι τὸ 1715 μ.Χ. Συνεπῶς, ὁ Ἅγιος Ἠλίας μαρτύρησε πρὶν ἀπὸ τὶς 14 Σεπτεμβρίου 1685 μ.Χ. ὅταν ἦταν οἱ Τοῦρκοι στὴν Καλαμάτα. Δηλαδή, τὸ πιθανότερο, στὶς 31 Ἰανουαρίου 1685 μ.Χ.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Καλαμῶν θεῖος γόνος καὶ ἐγκαλλώπισμα, Ὁσιομάρτυς Ἠλία ἀξιοθαύμαστε, ἀνεδείχθης ἀληθῶς δόξῃ τῇ κρείττονι, ὡς ἀσκήσας ἱερῶς, καὶ ἀθλήσας ἀνδρικῶς, ὑπὲρ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος· ὃν ἐκδυσώπει ἀπαύστως, ἐλεηθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Ἐν ἀσκήσει πρότερον, θεοφιλεῖ διαπρέψας, ἐν ἀθλήσει ὕστερον, ὑπὲρ Χριστοῦ ἠγωνίσω· πᾶσαν γὰρ, ἐχθροῦ τὴν πλάνην καταπαλαίσας, ἤνεγκας, πυρὸς τὴν καῦσιν ἀνδρειοφρόνως, καὶ θεόθεν ἐδοξάσθης, Ὁσιομάρτυς Ἠλία ἔνδοξε.
ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
31 Ἱανουαρίου 2026 ἑορτάζουν:
Ἅγιοι Κῦρος καὶ Ἰωάννης οἱ Ἀνάργυροι καὶ ἡ Ἁγία Ἀθανασία μὲ τὶς τρεῖς θυγατέρες της Θεοδότη, Θεοκτίστη καὶ Εὐδοξία
Ὅσιος Ἀρσένιος ὁ Νέος ἐν Πάρῳ
Ἅγιοι Οὐικτωρίνος, Οὐίκτωρ, Νικηφόρος, Κλαύδιος, Διόδωρος, Σαραπίνος καὶ Παπίας
Ἁγία Τρυφαίνη
Ἅγιος Ἠλίας ὁ Νέος Ὁσιομάρτυρας ὁ Ἀρδούνης
Σύναξη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου Δακρυρροούσης
Ἅγιος Aed ἀπὸ τὸ Ferns
Ἅγιος Ἰούλιος ὁ Πρεσβύτερος ἐξ Αἰγίνης