Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ἀνάμεσα στοὺς πολλοὺς εὐσεβεῖς αὐτοκράτορες τοῦ Βυζαντίου ξεχωρίζει ὁ Ἰωάννης Γ’ Δούκας Βατάτζης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐνδοξότερους βασιλεῖς, καὶ ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ μάλιστα ἔχει τὴν προσωνυμία τοῦ Ἐλεήμονος.

Γεννήθηκε στὸ Διδυμότειχο τὸ 1193 ἀπὸ γονεῖς ἐπιφανεῖς καὶ εὐσεβεῖς. Ὁ πατέρας του Βασίλειος καὶ ἦταν ὁ Δούκας τοῦ θέματος τῶν Θρακησίων καὶ δομέστικος τῆς ἀνατολῆς. Ἡ μητέρα του Ἀγγελίνα ἦταν κόρη του Ἰσαακίου, γιοῦ τοῦ Κωνσταντίνου Ἀγγέλου, καὶ τῆς Θεοδώρας Κομνηνής, κόρης τοῦ Ἀλεξίου Α’ Κομνηνοῦ.

Ἔζησε σὲ καιροὺς τραγικοὺς γιὰ τὸ θεόσωστο κράτος, ἀφοῦ οἱ αἱρετικοὶ δυτικοί, μὴ μπορῶντας νὰ ὑποτάξουν διαφορετικὰ τὴν Ἐκκλησία στὴν ἐξουσία τοῦ αἰρεσιάρχη πάπα, ἔκαναν τὶς φοβερὲς σταυροφορίες, μὲ σκοπὸ δῆθεν τὴν ἀπελευθέρωση τῶν Ἁγίων Τόπων ἀπὸ τοὺς μουσουλμάνους Σαρακηνούς, ἀλλὰ στὴν οὐσία νὰ καθυποτάξουν τὴν Ὀρθοδοξία στὸν παπισμό, διὰ τῆς βίας.

Οἱ πραγματικοὶ σκοποὶ τῶν σταυροφόρων ἀποκαλύφτηκαν κατὰ τὴν Δ’ σταυροφορία, τὸ 1204. Οἱ ὀρδὲς τῶν φραγκικῶν δυτικῶν στρατευμάτων ἀντὶ νὰ ὁδεύσουν πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ, στράφηκαν πρὸς τὴ Βασιλεύουσα, τὴν ὁποία ἐκπόρθησαν, κατάκτησαν καὶ λεηλάτησαν, σὲ τέτοιο βαθμό, ποὺ ξεπέρασε καὶ αὐτὴ τὴν ἅλωσή της ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανοὺς τὸ 1453!

Ἡ πόλη παραδόθηκε στοὺς δυτικοὺς κατακτητές. Στὸν αὐτοκρατορικὸ θρόνο ἀνέβηκε Λατῖνος αὐτοκράτορας, ὅπως καὶ στὸν πατριαρχικὸ θρόνο. Ἡ αὐτοκρατορία διαμελίστηκε. Τὸ μεγαλύτερο μέρος κατέλαβαν οἱ Φράγκοι, ἐνῷ σχηματίστηκαν ἄλλα τρία ἀντίπαλα βασίλεια (Αὐτοκρατορία της Νικαίας, τὸ Δεσποτᾶτο τῆς Ἠπείρου, καὶ τὸ Βουλγαρικὸ βασίλειο τοῦ Ἰωάννη 2ου του Ἀσάνη). Ὁ νόμιμος αὐτοκράτορας καὶ ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κατέφυγαν στὴν αὐτοκρατορία της Νικαίας.

Μετὰ τὸ θάνατο τῶν γονέων του ὁ Ἰωάννης, ἀφοῦ μοίρασε στοὺς φτωχοὺς τὴ μεγάλη περιουσία του καὶ μὴ ἀντέχοντας τὴν λατινοκρατία, κατέφυγε στὴν ἐλεύθερη Νίκαια, μὲ προορισμὸ τὴν πόλη Νυμφαῖο της Βιθυνίας. Ὁ ἀδελφὸς τοῦ πατέρα του καὶ ἱερέας στὰ ἀνάκτορα τοῦ βασιλέα Θεόδωρου Α’ Λάσκαρη, τὸν κάλεσε καὶ τὸν φιλοξένησε στὸ παλάτι καὶ τὸν γνώρισε στὸν αὐτοκράτορα. Ἐκεῖνος διεῖδε τὸν δυναμικὸ χαρακτῆρα του, τὶς ἀρετές του καὶ τὶς στρατιωτικές του ἱκανότητες καὶ τοῦ ἀπένειμε τὸ ἀξίωμα τοῦ πρωτοβεστιάριου.

Ἀργότερα, ὅταν διαπίστωσε τὴν πιστότητά του σ’ αὐτὸν ἀποφάσισε νὰ τὸν κάμει γαμπρό του, δίνοντάς του ὡς σύζυγο τὴν μεγαλύτερη κόρη του, τὴν πριγκίπισσα Εἰρήνη, ἐξασφαλίζοντας ἔτσι διαδοχὴ γιὰ τὸν αὐτοκρατορικὸ θρόνο.

Τὸ 1222 ὁ Θεόδωρος Λάσκαρης πέθανε ξαφνικὰ σὲ ἡλικία 47 ἐτῶν. Τὴν ἴδια χρονιὰ ὁ στρατὸς καὶ ὁ λαὸς ἀνακήρυξαν αὐτοκράτορα τὸν Ἰωάννη Γ’ Δούκα Βατάτζη, τὸν ὁποῖο ἔστεψε ὁ Πατριάρχης Μανουὴλ Σαραντινός. Μὲ τὴν ἄνοδό του στὸ θρόνο ἔδειξε τὶς σπάνιες πολιτικὲς καὶ στρατιωτικὲς ἱκανότητές του. Ἔδωσε μεγάλη σημασία στὴν ἀναδιοργάνωση τοῦ στρατοῦ, στὰ πρότυπα τῶν παλαιῶν μεγάλων αὐτοκρατόρων. Παράλληλα ἄρχισε μιὰ ριζικὴ ἀναδιοργάνωση τοῦ Κράτους. Ὅλα αὐτά, γιὰ τὴν ἀνάκτηση τῶν χαμένων ἐδαφῶν της ἀπὸ τοὺς Φράγκους. Ἀναδείχτηκε ἔτσι ὡς ἕνας ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους χριστιανοὺς ἡγεμόνες τῆς ἐποχῆς του.

Πραγματοποίησε μιὰ σειρὰ ἀπὸ νικηφόρες μάχες καὶ μὲ ἔξυπνους χειρισμούς, κατάλαβε, σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα, ὅλα σχεδὸν τὰ ἐδάφη τῆς Μ. Ἀσίας, τὰ ὁποῖα βρισκόταν στὰ χέρια τῶν Λατίνων. Στὴ συνέχεια μετέφερε τὸν πόλεμο στὸ εὐρωπαϊκὸ τομέα, καταλαμβάνοντας τὴν Ἀδριανούπολη. Ὡς τὸ 1254, ἔτος τοῦ θανάτου του, εἶχε καταλάβει ὅλα τὰ χαμένα ἐδάφη τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας, ποὺ εἶχε πρὶν τὴν φραγκοκρατία καὶ τὸ μόνο ποὺ ἀπόμεινε ἦταν ἡ κατάληψη τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὴν ὁποία ἀνακατάλαβε ὁ διάδοχός του Μιχαὴλ Η’ Παλαιολόγος τὸ 1261. Τὴν ἀνασύσταση τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας τὴν ἀποδίδουν οἱ ἱστορικοὶ οὐσιαστικὰ στὸν Ἰωάννη Βατάτζη.

Ἐκτὸς ἀπὸ ἱκανὸς στρατιωτικὸς ἀναδείχτηκε καὶ ἰδανικὸς πολιτικός. Ἐμφορούμενος ἀπὸ φλογερὴ πίστη στὸ Θεό, σεβασμὸ γιὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ ἀγάπη γιὰ τὸ λαὸ κυβέρνησε μὲ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη. Πονοῦσε ποὺ ἔβλεπε τὴν ἀπόσχιση τῆς δυτικῆς χριστιανοσύνης ἀπὸ τὴν μία ἀδιαίρετη Ἐκκλησία καὶ γι’ αὐτὸ εἶχε κάνει πολλὲς ἀπόπειρες γιὰ τὴν ἕνωσή της μὲ αὐτή. Μάταια ὅμως, διότι ὁ πάπας Γρηγόριος Θ’ τὸν ἀγνοοῦσε!

Ὡς χαρακτῆρας ἦταν ἁπλός, καταδεκτικὸς καὶ φιλήσυχος. Ὁ κάθε πολίτης μποροῦσε νὰ τὸν δεῖ καὶ νὰ τοῦ ἐκθέσει τὰ προβλήματά του. Προστάτευε τοὺς ἀδικημένους καὶ τοὺς ἀδύναμους.

Περιόρισε τὴ δύναμη τῶν γαιοκτημόνων πρὸς χάριν τῶν μικροϊδιοκτητῶν ἀγροτῶν. Ἀναδιοργάνωσε τὴ γεωργία καὶ τὴν κτηνοτροφία καὶ αὔξησε τὴν ἐπάρκεια τροφίμων. Ὑποστήριξε τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα, στὰ ὁποῖα ἔβρισκαν καταφύγιο χιλιάδες ἀναξιοπαθοῦντες, περιορίζοντας δραστικὰ τὴ φτώχια. Ὁ ἴδιος ζοῦσε λιτά, σχεδὸν ἀσκητικὰ καὶ στηλίτευε τὴν πολυτέλεια καὶ τὶς σπατάλες. Τὰ δημόσια ταμεῖα γέμισαν ἀπὸ τὴν χρηστὴ διαχείριση καὶ μποροῦσε ἔτσι νὰ ἀσκεῖ τὸ σπάνιο φιλανθρωπικό του ἔργο. Ὁ λαὸς τὸν ὑπεραγαποῦσε.

Στὶς 4 Νοεμβρίου τοῦ 1254 ὁ χρηστὸς καὶ εὐσεβὴς αὐτοκράτορας τῆς Νικαίας Ἰωάννης ἀρρώστησε ξαφνικὰ καὶ πέθανε. Ἡ ἁγία του ψυχὴ πέταξε στὰ οὐράνια καὶ τὸ ἀσκητικό του σῶμα κηδεύτηκε μὲ θλίψη ἀβάσταχτη ἀπὸ τὸ λαό, ὁ ὁποῖος θρηνοῦσε γιὰ μέρες τὸν ἀγαπημένο τοῦ ἡγεμόνα. Ἐνταφιάστηκε στὴ Μονὴ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, ποὺ εἶχε ἱδρύσει καὶ χτίσει ὁ ἴδιος στὸ Νυμφαῖο της Βιθυνίας. Ὅμως μετὰ ἀπὸ ἑπτὰ χρόνια, ὅταν ἔγινε ἐκταφῇ βρέθηκε ἄφθαρτο, νὰ εὐωδιάζει, ἔχοντας τὸ χρῶμα ζωντανοῦ ἀνθρώπου καὶ εὔκαμπτο, δεῖγμα τῆς ἁγιότητάς του. Ὡς καὶ τὰ ἐνδύματά του ἦταν ἀπόλυτα ἄφθορα! Μεταφέρθηκε στὴ Μαγνησία τῆς Μ. Ἀσίας, τὸ ὁποῖο ἔκανε ἄπειρα θαύματα. Ἡ Ἐκκλησία τὸν ἀνακήρυξε ἅγιο καὶ ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 4 Νοεμβρίου.

Ἀργότερα μεταφέρθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ χάθηκε μυστηριωδῶς κατὰ τὴν ἅλωση. Γι’ αὐτὸ ἀναπτύχθηκε γύρω ἀπὸ αὐτὸν ὁ θρῦλος τοῦ «Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ», ὁ ὁποῖος θὰ φανεῖ γιὰ νὰ ἐλευθερώσει ξανὰ τὴν Βασιλεύουσα. Μὲ αὐτὸν τὸν ἐλπιδοφόρο θρῦλο πορεύτηκε τὸ Γένος μας γιὰ αἰῶνες καὶ καρποφόρησε τὸ δένδρο τῆς λευτεριᾶς, ὁ ὁποῖος εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὸν ἅγιο Ἰωάννη Βατάτζη!

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ταχὺς εἰς παράκλησιν τῶν προστρεχόντων εἰς σέ, ἀνάκτων ὑπέρτατε καὶ πενομένων τροφεῦ, Ἰωάννη ἀοίδιμε, εἴλκυσας σύ πρὸς πίστιν τῶν βαρβάρων τὰ πλήθη· ἔλαβες παραδόξως τοῦ ἰᾶσθαι τὰς νόσους τῶν πίστει προστρεχόντων σε. διὸ καὶ οἱ ἐv πίστει προστρέχουσί σε ἀφθόνως λαμβάνουσι τὴν ἴασιν.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Ἰωάννης σήμερον, ὁ θεῖος Ἄναξ, βασιλείαν πρόσκαιρον, καταλιπὼν τὴν ἐπὶ γῆς, πρὸς Βασιλείαν Οὐράνιον, καὶ αἰωνίαν, ἀπῆρε γηθόμενος.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
4 Νοεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ὅσιος Ἰωαννίκιος ὁ Μεγάλος «ὁ ἐν Ὀλύμπῳ»

Ἅγιοι Νίκανδρος ἐπίσκοπος Μύρων καὶ Ἐρμαῖος ὁ πρεσβύτερος

Ἅγιος Πορφύριος ὁ Μῖμος

Διήγησις εἰς τὸν θρῆνον τοῦ Προφήτου Iερεμίου περὶ τῆς Iερουσαλήμ, καὶ εἰς τὴν ἅλωσιν ταύτης, καὶ περὶ τῆς ἐκστάσεως Ἀβιμέλεχ

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βατατζῆς ὁ ἐλεήμονας βασιλιᾶς

Ὅσιος Γεώργιος Καρσλίδης ὁ Ὁμολογητής

Ὅσιος Μερκούριος ὁ νηστευτής

Δίκαιος Ἀβιμέλεχ

The post Ἅγιος Ἰωάννης Βατάτζης, ὁ ἐλεήμων Βυζαντινὸς Αὐτοκράτορας (4/11/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Ναοῦ τὰ ἐγκαίνια, Μάρτυς καὶ θέσιν,
Τῶν λεὶψάνων σοῦ νῦν γεραίρει ἡ κτίσις.

Μετὰ τὴν κατάπαυση τῶν διωγμῶν καὶ τὴν ἐπικράτηση τοῦ χριστιανισμοῦ σ’ ὅλο τὸ Ρωμαϊκὸ κράτος, ἐπὶ Μεγάλου Κωνσταντίνου, οἱ χριστιανοὶ ἀνήγειραν μεγαλοπρεπῆ Ναὸ στὴ Λύδδα της Ἰόππης, ὅπου μετακόμισαν τὸ ἱερὸ λείψανο τοῦ Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου, γιὰ νὰ τὸ προσκυνοῦν πλέον ἄφοβα. Ἔγιναν δὲ μετὰ τὴν κατάθεση τοῦ Ἱεροῦ λειψάνου καὶ τὰ ἐγκαίνια τοῦ Ναοῦ στὶς 3 Νοεμβρίου καὶ ἀπὸ τότε κάθε χρόνο ἡ Ἐκκλησία μας, τελεῖ κατὰ τὴν ἥμερα αὐτὴ τὴν ἀνακομιδὴ τῶν Ἱερῶν λειψάνων τοῦ μεγαλομάρτυρα, πρὸς δόξαν Θεοῦ.

Σύντομη ἱστορία τοῦ Ναοῦ καὶ τῆς Λύδδας

Ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου μαρτυρεῖ τὴν ἀκμὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ στὴ Λύδδα, ποὺ ἦταν ἐπισκοπὴ καὶ μετέπειτα ἀρχιεπισκοπή. Σήμερα ὑπάρχει (τιτουλάριος) ἀρχιεπίσκοπος Λύδδης, ποὺ διαμένει στὸ Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων. Στὴ Λύδδα διαμένει ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς.

Μέχρι σήμερα ἐπικρατοῦσε ἡ γνώμη ὅτι ἡ Λύδδα εἶχε κτιστεῖ ἀπὸ τὴ φυλή του Βενιαμίν, ἀλλὰ ἀπὸ πρόσφατες ἀρχαιολογικὲς ἀνασκαφὲς ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Λύδδα εἶναι κτισμένη ἀπὸ τοὺς Αἰγυπτίους. Οἱ Ἑβραῖοι τὴν ὀνομάζουν Λὸντ (LOD) καὶ οἱ Ἄραβες Λὶντ (LID).

Ὁ Δημήτριος Νικάτωρ ἀπέσπασε τὴν Λύδδα ἀπὸ τὴ Σαμάρεια καὶ τὴν κατέταξε στὴν Ἰουδαία. Μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Ἰουλίου Καίσαρος, ὁ Ρωμαῖος Ἀνθύπατος Κάσσιος, ἀφοῦ τυράννησε γιὰ ἀρκετὸ χρόνο τοὺς κατοίκους τῆς Παλαιστίνης πούλησε τοὺς κατοίκους της Λύδδας ὡς δούλους, αὐτοὶ ὅμως δὲν ἄργησαν νὰ ἀπελευθερωθοῦν καὶ νὰ ἐπανέλθουν στὴν πόλη τους, κατόπιν διατάγματος τοῦ Ἀντωνίου.

Ἡ Καινὴ Διαθήκη ἀναφέρει τὸ θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ Αἰνέα στὴ Λύδδα ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Πέτρο (Πράξ. θ’ 32-35).

Μετὰ τὸ Χριστὸ ὁ Ρωμαῖος Ἀνθύπατος Κέστιος Γάλλος πέρασε ἀπὸ τὴ Λύδδα καὶ τὴν κατεδάφισε ἀλλὰ μετὰ λίγο χρόνο ἡ πόλη ἐπανῆλθε στὴν πρώτη της κατάσταση, ὅπως φαίνεται, ἐπειδὴ στὴ μεταγενέστερη Ἰουδαία γίνεται ἕδρα τοπάρχου, ποὺ παραδόθηκε.

Καθὼς πολλὲς πόλεις ἐπὶ Ρωμαϊκῆς κυριαρχίας μετονομάστηκαν, ἔτσι καὶ ἡ λύδδα πῆρε τὸ ὄνομα Διόσπολις, πρὸς τιμὴ τοῦ Δία. Καὶ τὸ ὄνομα ὑπάρχει στὰ νομίσματα, ποὺ χαράχθηκαν ἐπὶ Σεπτιμίου Σεβήρου καὶ Καρακάλλα.

Ἡ Λύδδα τῶν πρώτων Χριστιανικῶν αἰώνων ἦταν ἕδρα ἐπισκόπου ὑπὸ τὸ Μητροπολίτη Καισαρείας, ἀλλὰ ἔπειτα ἔγινε Ἀρχιεπισκοπή.

Στὴ Λύδδα ἔγινε ἡ σύνοδος κατὰ τοῦ Πελαγίου, τὸ 415 μ.Χ., ποὺ ἔλεγε ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ σωθεῖ μὲ τὰ ἔργα του, χωρὶς νὰ ἔχει ἀνάγκη τῆς θείας χάριτος.

Ποιός ἔκτισε τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου δὲ γνωρίζουμεν ἀκριβῶς, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν ἀκριβεῖς πληροφορίες. Ἄλλοι ἀναφέρουν ὡς κτίτορα τὸ Μέγα Κωνσταντῖνο, κυρίως οἱ συναξαριστές, καὶ ἄλλοι τον Ἰουστινιανό. Ὁ ἐπίσκοπος Τύρου, Γουλιέλμος, λέγει ὅτι ὁ ναὸς κτίστηκε ἀπὸ τὸν Ἰουστινιανό, ἀλλὰ ὁ ἱστορικὸς Προκόπιος, ποὺ ἔγραψε περὶ τῶν κτισμάτων του Ἰουστινιανοῦ, δὲν ἀναφέρει τίποτα. Στοὺς πρώτους πάντως χριστιανικοὺς αὐτοὺς αἰῶνες πῆρε ἡ Λύδδα καὶ τὸ ὄνομα Γεωργιούπολις πρὸς τιμὴ τοῦ Ἁγίου, καὶ ὅπως ἀναφέρουν οἱ συναξαριστές, στὶς 3 Νοεμβρίου, ἔγιναν τὰ ἐγκαίνια τοῦ ναοῦ.

Ἐπὶ Χοσρόη, τὸ 614 μ.Χ., ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου δὲν ἔπαθε καμμιὰ καταστροφή, ἐπειδὴ οἱ Πέρσες περιορίστηκαν νὰ φθάσουν μέχρι τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἐπὶ Μουσουλμανικῆς κυριαρχίας, τὸν 8ον αἰῶνα μ.Χ., ὁ Σουλεϊμάν, ὁ υἱός του Χαλίφη Ἀβδοῦ Ἐλ Μάλεκ, κατεδάφισε τὴ Λύδδα ἀλλὰ τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τὸν ἄφησε ἀνέπαφο, ἐπειδὴ οἱ Μωαμεθανοὶ σέβονται τὸν Ἅγιο καὶ τοῦ ἔχουν δώσει τὸ ὄνομα Χάντερ (HADER), ποὺ σημαίνει πράσινος.

Ἐπὶ Χαλίφου Χάκεμ, τὸ 1010 μ.Χ., ξέσπασε διωγμὸς κατὰ τῶν Χριστιανῶν, καὶ καταστράφηκε ὁ ναός της Λύδδας, ἀλλὰ πρὶν τὴν ἔλευση τῶν Σταυροφόρων τὸν ἀνακαίνισε κατ’ ἄλλους ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Μονομάχος ἢ οἱ ἐντόπιοι μὲ τὴ βοήθεια τῶν Βυζαντινῶν καὶ κατ’ ἄλλους ὁ Στέφανος τῆς Οὑγγαρίας.

Ἀναφέρεται ὅτι μετὰ τὴν καταστροφὴ τοῦ Χάκεμ καὶ τὴν ἀνακαίνιση τοῦ ναοῦ, ἔγινε ἄλλη μία καταστροφὴ ἀπὸ τοὺς Μωαμεθανοὺς στὸ ναό, καὶ τὸν ἀνακαίνισαν οἱ Σταυροφόροι. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἰσχύει ἀπόλυτα, ἐπειδὴ μετὰ τὴ μάχη τῆς Ἀντιοχείας, οἱ σταυροφόροι ἦλθαν στὴ Λύδδα γιὰ νὰ προσκυνήσουν καὶ νὰ εὐχαριστήσουν τὸν Ἅγιο Γεώργιο, ποὺ τοὺς βοήθησε. Ἐκεῖ βρῆκαν μεγαλοπρεπῆ ναό, ὅπως ἀναφέρουν οἱ ἱστορικοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Μόνο ὁ Γουλιέλμος, ἀρχηγὸς τῶν Σταυροφόρων, ἀναφέρει ὅτι λίγο πρὶν τὴν ἔλευση τῶν Σταυροφόρων, οἱ Μωαμεθανοὶ κατέστρεψαν τὸ ναό, ἀλλὰ αὐτὸ ἀντιφάσκει μὲ τὰ προαναφερθέντα.

Σὲ ὅλη τὴν διάρκεια τοῦ Σταυροφοριακοῦ βασιλείου ἡ Λύδδα καθὼς καὶ ἄλλες πόλεις ἦταν ὑπὸ τοὺς Σταυροφόρους.

Τὸ Λατινικὸ Πατριαρχεῖο στὴν Ἱερουσαλὴμ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐπικρατήσεως τῶν Σταυροφόρων, ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ, τὴν Ἰόππη (Γιάφφα), καὶ τὴ Λύδδα.

Ὁ Ἰωάννης ὁ Φωκάς, τὸ 1185 μ.Χ., ἦλθε στὴ Λύδδα καὶ γράφει γιὰ τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ὅτι κάτω ἀπὸ τὴν Ἁγία Τράπεζα ἦταν ὁ τάφος τοῦ Ἁγίου, ὅπως τοῦ εἶπαν οἱ κληρικοὶ τοῦ ναοῦ. Ὁ Λατῖνος ἐπίσκοπος ἔβγαλε τὶς πλάκες τοῦ ναοῦ καὶ βρῆκε τὸ σπήλαιο, ποὺ ἦταν ὁ τάφος τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ἀφοῦ προηγουμένως ὁ τάφος δὲν φαινόταν καὶ οἱ προσκυνητὲς προσκυνοῦσαν μαρμάρινο στόμιο. Δύο ἄνθρωποι προσπάθησαν νὰ σηκώσουν τὴν πλάκα τοῦ τάφου, ἀλλὰ βγῆκε φωτιά, ποὺ ἄφησε τὸν ἕνα ἡμικαῇ καὶ τὸν ἄλλο πεθαμένο.

Μετὰ τὴ μάχη της Χαττήν, ἡ Λύδδα καθὼς καὶ ἄλλες πόλεις, ἦλθαν στὰ χέρια τῶν Μωαμεθανῶν, μὲ ἀρχηγό τον Σαλαχεντίν, οἱ ὁποῖοι κατέστρεψαν τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου.

Τὸ 1191 μ.Χ., τὸ ἴδιο ἔτος τῆς καταστροφῆς, ὁ Ριχάρδος ὁ Λεοντόκαρδος κατέλαβε ξανὰ τὴ Λύδδα, καὶ ἐπισκεύασε τὸ ναὸ καὶ ἦλθε σὲ συνθηκολόγηση μὲ τὸν ἀρχηγὸ τῶν Μωαμεθανῶν, Σαλαχεντίν, ἀλλὰ ἡ συνθήκη δὲν κράτησε πολύ, ἐπειδὴ τὸ 1291 μ.Χ. οἱ Σαρακηνοὶ ἔδιωξαν τοὺς Σταυροφόρους ἀπὸ τὴν Παλαιστίνη καὶ κατέστρεψαν τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου της Λύδδας.

Ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἔμεινε κατεστραμμένος ἕως τὸ 1349 μ.Χ., ὁπότε ὁ αὐτοκράτορας Κωνσταντινουπόλεως Ἰωάννης Κατακουζηνός, ἔστειλε πρέσβεις στὸ Σουλτᾶνο τῆς Αἰγύπτου, Νασρεντὶν Χασὰν Ἴμπιν Ἐλ Νάσσερ, γιὰ τὴν ἀνακαίνιση τῶν ἱερῶν προσκυνημάτων τῆς Παλαιστίνης, ὅπως καὶ ἀνακαινίσθηκαν.

Τὸ 1442 μ.Χ., ξέσπασε διωγμὸς κατὰ τῶν Χριστιανῶν τῆς Παλαιστίνης ἐπὶ Σουλτάνου τῆς Αἰγύπτου Ἀλ Μαλέκου Ντάχερ Τζάκμακ, ποὺ κατέστρεψε τὸ ναὸ καὶ τὸ δυτικὸ μέρος τὸ μετέτρεψε σὲ τζαμί. Τότε ἐπίσης πρέπει νὰ πῆρε καὶ τὸ παρεκκλήσιο τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, καὶ χρησιμοποίησε πέτρες τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὴν κατασκευὴ τῆς γέφυρας τοῦ Ντάχερ.

Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὴν Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας Ἱεροσολύμων, ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀνακαινίστηκε μετὰ τὸ 1517 μ.Χ. ἐπὶ Σουλτάνου Σελὴμ τοῦ Α’, ποὺ ἔδιωξε τοὺς Μαμελούκους καὶ ἔδωσε ἐλευθερία γιὰ τὴν ἐξάσκηση τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων στοὺς Χριστιανούς.

Γιὰ τὴν τελευταία καταστροφὴ τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου δὲν ἔχουμε ἀκριβῆ στοιχεῖα, ἀλλὰ ὑπάρχουν δύο πιθανότητες. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι στὶς ἀρχὲς τοῦ 19ου αἰῶνα μ.Χ. καταστράφηκε ἀπὸ τοὺς γενίτσαρους, ἐπειδὴ τότε τὸ Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων ἔπαθε μεγάλο πλῆγμα ἀπὸ ἐκείνους. Ἡ δεύτερη εἶναι ὅταν τὸ 1837 μ.Χ. καταστράφηκε ἀπὸ σεισμό, ποὺ ἔγινε στὴν περιοχή, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου ἔπεσε ἡ σκεπὴ τοῦ ναοῦ καὶ τὸ ἱερὸ τοῦ Παρεκκλησίου τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου.

Τὸ 1871 μ.Χ., ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων, Κύριλλος ὁ Β’, ἀνακαίνισε τὸ ναὸ καὶ ἐπιπλέον μαρμαρόστρωσε τὸ πάτωμα καὶ τὸν τάφο τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἐκείνη ἡ ἀνακαίνιση ἦταν ἡ τελευταία. Ἔκτοτε γίνονται μικρὲς ἀνακαινίσεις.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’.

Ὡς τῶν αἰχμαλώτων ἐλευθερωτής, καὶ τῶν πτωχῶν ὑπερασπιστής, ἀσθενούντων ἰατρός, βασιλέων ὑπέρμαχος, τροπαιοφόρε μεγαλομάρτυς Γεώργιε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ.δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ.

Τῇ ὑπερμάχῳ καὶ ταχείᾳ ἀντιλήψει σου, προσπεφευγότες οἱ πιστοὶ καθικετεύομεν, λυτρωθῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ Ἀθλοφόρε, τῶν σκανδάλων τοῦ ἐχθροῦ τοὺς ἀνυμνούντας σε, καὶ παντοίων ἐκ κινδύνων καὶ κακώσεων· ἵνα κράζωμεν, Χαίροις Μάρτυς Γεώργιε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
3 Νοεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἀνακομιδὴ τῶν Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μεγαλομάρτυρα καὶ Τροπαιοφόρου καὶ Ἀνάμνηση ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ του στὴ Λύδδα της Ἰόππης

Ἅγιοι Ἀκεψιμάς, Ἰωσὴφ καὶ Ἀειθαλάς

Ἅγιος Γεώργιος ὁ νέος Ἱερομάρτυρας, ὁ Νεαπολίτης

Ὅσιος Ἀκεψιμάς

Ἅγιος Ἀχαιμενίδης

Ὅσιος Θεόδωρος ὁ Ὁμολογητὴς ἐπίσκοπος Ἄγκυρας

Ἅγιοι Δάσιος, Σέβηρος, Ἄνδρωνας, Θεόδοτος καὶ Θεοδότη

Ὅσιος Ἠλίας

Ἅγιοι Ἐννέα Μάρτυρες

Ἅγιοι Εἰκοσιοκτὼ Μάρτυρες

Ἁγία Winefride τοῦ Treffynon

Ἀνακομιδὴ Ἱερὰς Κάρας τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρα Ἀποστόλου τοῦ νέου

Ὁσία Ἄννα του Κιέβου

The post Ἀνακομιδὴ τῶν Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μεγαλομάρτυρα καὶ Τροπαιοφόρου καὶ Ἀνάμνηση ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ του στὴ Λύδδα της Ἰόππης (3/11/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ἅγιοι ἀναδείχτηκαν ἀπὸ ὅλες τὶς κοινωνικὲς τάξεις καὶ τὰ ἐπαγγέλματα. Πολλοὺς ἁγίους ἔδωσε καὶ τὸ ἐπάγγελμα τῶν ἐμπόρων, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι συνδεδεμένο μὲ τὴν ἄδικη συχνὰ ἀντίληψη ὅτι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἐμπόρου εἶναι συνώνυμο μὲ τὴν κλοπή. Ἀνάμεσα στοὺς ἐμπόρους ἁγίους συγκαταλέγονται καὶ οἱ Νεομάρτυρες Θεόδωρος, Λάμπρος καὶ Ἀνώνυμος (δὲν μᾶς ἔχει διασωθεῖ τὸ ὄνομά του), οἱ ὁποῖοι μαρτύρησαν στὸ Βραχώρι (Ἀγρίνιο) στὰ 1786).

Ἔζησαν κατὰ τὸν 18ο αἰῶνα καὶ καταγόταν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησο καὶ ἀσκοῦσαν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἐμπόρου. Λόγῳ τῶν ἐμπορικῶν τους δραστηριοτήτων, ἔκαναν συχνὰ ταξίδια σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα καὶ στὰ Βαλκάνια. Μάλιστα γιὰ νὰ διευκολύνουν τὶς συναλλαγές τους, εἶχαν μάθει καὶ τὴν ἀλβανικὴ διάλεκτο. Εἰκάζεται ὅτι οἱ τρεῖς αὐτοὶ ἔμποροι ἦταν συνεταῖροι καὶ εἶχαν μιὰ μεγάλη ἐμπορικὴ ἑταιρεία στὴν ἰδιοκτησία τους, ἡ ὁποία εἶχε δραστηριότητες καὶ ἐκτὸς τῆς Πελοποννήσου.

Στὰ 1786 ἔκαναν ἕνα ἐμπορικὸ ταξίδι στὰ ξακουστὰ Γιάννενα. Ὅταν τέλειωσαν τὶς δουλειές τους πῆραν τὸ δρόμο τοῦ γυρισμοῦ, γιὰ τὴν πατρίδα τους, τὸ ὁποῖο ἦταν κοπιαστικό, ἐπώδυνο καὶ ἐπικίνδυνο μὲ τὰ μέσα συγκοινωνίας τῆς ἐποχῆς καὶ τοὺς κινδύνους, ποὺ ἐνέδρευαν στὸ δρόμο. Ὅταν ἔφτασαν στὸ Βραχώρι, τὸ σημερινὸ Ἀγρίνιο, νύχτωσαν καὶ ἦταν ἀναγκασμένοι νὰ διανυκτερεύσουν ἐκεῖ.

Ἡ πόλη κατοικοῦνταν κυρίως ἀπὸ Τούρκους καὶ Ἑβραίους, καὶ ἦταν καλὰ ὀχυρωμένη γιὰ τὸ φόβο τῶν ἀντιποίνων τῶν ὑπόδουλων Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους καταπίεζαν ἀφόρητα. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἀναφέρουμε πὼς τὸ Βραχώρι ἦταν σημαντικὸ κέντρο τῆς ὀθωμανικῆς διοίκησης τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος καὶ κέντρο συγκέντρωσης τῶν φόρων, ποὺ πλήρωναν ὑπέρμετρα οἱ Ἕλληνες καὶ προορίζονταν γιὰ τὴν Ὑψηλὴ Πύλη, τὸ Σουλτᾶνο στὴν Πόλη. Μάλιστα εἶχαν τοποθετηθεῖ εἰδικοὶ φοροεισπράκτορες, μὲ ἄτεγκτο πραγματικὰ χαρακτῆρα, οἱ ὁποῖοι εἰσέπρατταν τὸν διαβόητο κεφαλικὸ φόρο ἀπὸ τοὺς ἄτυχους ρωμιούς, φροντίζοντας νὰ τὸν εἰσπράττουν μὲ βία. Γι’ αὐτὸ οἱ ρωμιοὶ φρόντιζαν νὰ βρίσκουν πολλὲς δικαιολογίες νὰ τὸν ἀποφύγουν. Αὐτὸ ἔκαμαν καὶ οἱ τρεῖς περαστικοὶ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἦταν ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν φόρο, περνῶντας ἀπὸ τὴν πόλη.

Ὅταν ἔφτασαν στὴν κεντρικὴ πύλη τῆς πόλεως, ἐκεῖ τοὺς περίμεναν οἱ κακεντρεχεῖς φοροεισπράκτορες (γιομπρουκτσῆδες) στὸ τελωνεῖο (γιομπρούκι), γιὰ νὰ τοὺς ἀδειάσουν τὶς σακοῦλες τους. Ἐκεῖνοι σκέφτηκαν νὰ προσποιηθοῦν τοὺς μουσουλμάνους γιὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν καταβολὴ τῶν φόρων.

Ντύθηκαν μουσουλμανικὰ ἐνδύματα καὶ τοὺς χαιρέτισαν μὲ τὸν μουσουλμανικὸ χαιρετισμό: «σαλὰμ ἀλέκουμ». Ἐκεῖνοι τοὺς πέρασαν γιὰ ἀρβανῖτες μουσουλμάνους ἐμπόρους καὶ τοὺς ἄφησαν νὰ εἰσέλθουν στὴν πόλη καὶ νὰ ξενυχτήσουν ἐλεύθερα.

Οἱ τρεῖς ταξιδιῶτες ἔμποροι πῆγαν σὲ κάποιο σπίτι κάποιου χριστιανοῦ γνωστοῦ τους, ὅπου κατέλυσαν νὰ περάσουν τὴ νύχτα καὶ τὸ ἑπόμενο πρωὶ νὰ συνεχίσουν τὸ ταξίδι τους γιὰ τὴν πατρίδα τους. ἀλλὰ οἱ τοῦρκοι ἤθελαν νὰ βεβαιωθοῦν γιὰ τὸ ποιοί ἦταν, καὶ κατ’ ἄλλους νὰ μάθουν νέα ἀπὸ τὰ Γιάννενα, ἔστειλαν ἄνθρωπό τους νὰ τοὺς ἀκολουθήσει κρυφά, νὰ δοῦν ποὺ πῆγαν. Ὁ τοῦρκος ὅταν ἔφτασε στὸ σπίτι, ἔπεσε σὲ συζήτηση ποὺ εἶχαν οἱ τρεῖς ἔμποροι, σχετικὰ μὲ τὸν τρόπο ποὺ γλύτωσαν τὸ φόρο. Τοὺς ἄκουσε νὰ λένε στὸν σπιτονοικοκύρη «εὐτυχῶς, μ’ ἕνα “σαλὰμ’” γλυτώσαμε τὴν καταβολὴ τοῦ φόρου»!

Ὁ τοῦρκος κατάσκοπος κατάλαβε ὅτι ἦταν χριστιανοί, οἱ ὁποῖοι τοὺς ξεγέλασαν. Ἀμέσως ἔτρεξε νὰ τὸ ἀναγγείλει στοὺς ἀνθρώπους, ποὺ τὸν ἔστειλαν νὰ τοὺς παρακολουθήσει. Δὲν πέρασε παρὰ ἐλάχιστος χρόνος, ὅπου ὅρμισαν στὸ σπίτι, γκρεμίζοντας τὴν πόρτα καὶ συλλαμβάνοντας τοὺς τρεῖς ἐμπόρους.

Συμπεριφερόμενοι σὰν θηρία ἀνήμερα καὶ λυσσασμένα τοὺς ἅρπαξαν, τοὺς ξυλοφόρτωσαν καὶ τοὺς ἔσυραν δεμένους στὸν τοῦρκο ἱεροδικαστή, στὸν ὁποῖο τοὺς κατάγγειλαν ὅτι: «Αὐτοὶ οἱ τρεῖς ἄνθρωποι ἐνῷ εἶναι ρωμιοὶ περνῶντας σήμερα ἀπὸ τὸ γιομπρούκι μᾶς χαιρέτησαν μὲ τὸ “σαλὰμ ἀλέκουμ”. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀνακριθοῦν γιατί τὸ εἶπαν αὐτὸ τὸ ὁποῖο εἶναι χαρακτηριστικὸ τῶν Τούρκων καὶ ὄχι τῶν Ρωμιῶν. Καὶ ἂν μὲν περιγέλασαν τὴν πίστη πρέπει σύμφωνα μὲ τὸν νόμο, νὰ τιμωρηθοῦν, ἂν δὲ ἀγάπησαν τὸ Ἰσλάμ, διαφορετικά, νὰ περιτμηθοῦν καὶ νὰ τιμηθοῦν». Ὁ τοῦρκος δικαστής τους ρώτησε ἂν ἀληθεύουν οἱ κατηγορίες. Τότε οἱ τρεῖς ἄνδρες ἀπάντησαν μὲ θάρρος, εἰλικρίνεια καὶ χωρὶς ὑπεκφυγές: «Ναί, εἶναι ἀλήθεια, ὅτι χαιρετίσαμε τούρκικα, γιὰ νὰ μὴν πληρώσουμε τὸν φόρο, ὄχι ὅμως πὼς ἀγαπήσαμε τὸ Ἰσλάμ»!

Ὁ κριτής, ἀφοῦ ἄκουσε μὲ ἔκπληξη τὴν θαρραλέα ἀπολογία τους, τοὺς γνώρισε τὶς συνέπειες τῆς πράξης τους, ὑποδεικνύοντάς τους πὼς θὰ γλύτωναν ἀπ’ αὐτές: «Τὸ σφάλμα σας εἶναι βαρύ. Δὲν ἔχετε ἄλλη ἐπιλογὴ νὰ γλυτώσετε τὴ ζωή σας, παρὰ νὰ γίνεται τοῦρκοι καὶ νὰ σπασθεῖτε τὸ Ἰσλάμ. Εἰδεμὴ θὰ βασανιστεῖτε καὶ θὰ θανατωθεῖτε»!

Οἱ τρεὶς ἄνδρες δὲ χρειάστηκε νὰ τὸ σκεφτοῦν. Ἀμέσως ἔδωσαν τὴν ἀπάντηση στὸ δικαστή: «Ἐμεῖς, ἐνδοξότατε ἀφέντη, εἴπαμε αὐτὸν τὸν λόγο, γιὰ νὰ γλυτώσουμε χρήματα, ὅμως τὸ ν’ ἀρνηθοῦμε τὴν πίστη μας εἶναι ἀδύνατον, κάνε μας ὅ,τι θέλεις!».

Ὁ δικαστὴς ἔγινε ἔξαλλος ἀπὸ τὸ θυμό του καὶ οὐρλιάζοντας σὰν ἄγριο θηρίο, ἔδωσε διαταγὴ νὰ τοὺς δείρουν ἀλύπητα καὶ νὰ τοὺς ρίξουν στὸ πιὸ σκοτεινὸ καὶ ὑγρὸ κελὶ τῆς φυλακῆς.

Ἐκεῖ οἱ τρεῖς ἄνδρες ἔδινε ὁ ἕνας στὸν ἄλλο παρηγοριὰ καὶ δύναμη, διότι ἤξεραν πολὺ καλὰ τια μαρτύρια καὶ τί τέλος τους περίμενε. Ὁ ἕνας ἀπὸ αὐτούς, ὁ ὁποῖος ἦταν καὶ μορφωμένος, τοὺς εἶπε πὼς «προσέχετε ἀδελφοί μου, μὴ δειλιάσει κανένας καὶ χάσει αὐτὸ τὸ κελεπούρι ποὺ μᾶς ἔτυχε. Λίγο θὰ ὑπομείνουμε καὶ τὴν αἰώνια ζωὴ θὰ κερδίσουμε. Νὰ μὴ λυπηθοῦμε οὔτε συγγενεῖς, οὔτε φίλους, οὔτε τὴν πρόσκαιρη πατρίδα ἀλλὰ νὰ σταθοῦμε ἀνδρεῖοι στὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ πᾶμε χαίροντες στὴν ἄλλη πατρίδα, ὅπου δὲν ἔχει τέλος ποτέ»! Προσεύχονταν μὲ θέρμη ψυχῆς, παρακαλῶντας τὸ Θεό, ὄχι νὰ τοὺς σώσει, ἀλλὰ νὰ τοὺς στηρίξει στὴν ὁμολογία τους καὶ στὰ μαρτύρια ὡς τὸ τέλος.

Ἀφοῦ πέρασαν κάποιες μέρες, χωρὶς φαγητὸ καὶ νερό, τοὺς ὁδήγησαν καὶ πάλι στὸ δικαστή, πιστεύοντας ὅτι θὰ «εἶχαν λογικευθεῖ» καὶ θὰ ἀλλαξοπιστοῦσαν. Ὁ δικαστής τους ἐπανέλαβε πὼς ὁ μόνος τρόπος νὰ σώσουν τὴ ζωή τους, ἦταν νὰ ἀσπασθοῦν τὸ Ἰσλὰμ καὶ νὰ γίνουν τοῦρκοι. Νὰ τοὺς δοθοῦν προνόμια, τιμὲς καὶ δόξες. Ἐκεῖνοι ὅμως, μὲ ἕνα στόμα καὶ μιὰ καρδιὰ ἀπέρριψαν καὶ πάλι τὶς προτάσεις καὶ τὰ δέλεαρ τοῦ δικαστῆ. Εἶχαν πάρει τὴν εὐλογημένη ἀπόφαση νὰ χύσουν τὸ αἷμα τους γιὰ τὸ Χριστό, τὸν ἀληθινὸ Θεό. Νὰ μὴν ἀνταλλάξουν τὴν αἰώνια βασιλεία μὲ τὴν πρόσκαιρη καλοπέραση, ἀκολουθῶντας μιὰ ψεύτικη θρησκεία. Ὁ δικαστὴς ἔδωσε καὶ πάλι διαταγὴ νὰ βασανιστοῦν καὶ νὰ φυσλακισθοῦν.

Μετὰ ἀπὸ πέντε ἡμέρες βασανισμῶν, ὁ δικαστὴς μὲ τὸν μουλεσήμη (διοικητὴ) τῆς πόλεως ἔβγαλαν διαταγὴ γιὰ τὴ θανάτωσή τους. Θάνατος δι’ ἀπαγχονισμοῦ! Τοὺς πῆραν καὶ τοὺς ὁδήγησαν σὲ τρία διαφορετικὰ σημεῖα νὰ τοὺς ἐκτελέσουν. Τὸν ἕναν τὸν κρέμασαν σὲ ἕναν πλάτανο στὴν ἀγορὰ τῆς πόλεως (τζαρσί). Τὸν ἕτερο τὸν κρέμασαν στὸ πλάτανο, δίπλα στὴν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καὶ τὸν τρίτο στὴν ἄκρη τῆς πλατείας, στὴν εἴσοδο τῆς πόλεως. Ἦταν 2 Νοεμβρίου 1786. Οἱ τρεῖς μακάριοι αὐτοὶ ἄνδρες ἀντάλλαξαν τὴν πρόσκαιρη αὐτὴ ζωὴ μὲ τὴν αἰωνιότητα.

Ἀπολυτίκιον
Ήχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.

Ακίνδυνον μέλψωμεν, συν Αφθονίω ομού, κλεινόν Ανεμπόδιστον, Ελπιδοφόρον στερρόν, Πηγάσιον ένδοξον ούτοι γαρ ακινδύνως, εξαφθόνου κρατήρας, πηγάζουσι τοις ελπίδι, αρραγεί προσιούσι, χαρίτων ανεμποδίστων, κρήνην θεόβρυτον.

Κοντάκιον
Ήχος δ’. Ο υψωθείς.

Τη της Τριάδος καλλονή λαμπρυνθείσα, η πενταυγής των Αθλητών θεία φάλαγξ, τας των τυράννων ήμβλυνε δεινάς προσβολάς, άφθονον ακίνδυνον, ανεμπόδιστον χάριν, άπασι πηγάζουσα, τοις ελπίδι και πόθω, ενθέως προσιούσι δι’ αυτών, τω πάντων Κτίστη, Χριστώ τω Θεώ ημών.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
2 Νοεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Ἀκίνδυνος, Ἀφθόνιος, Πηγάσιος, Ἐλπιδηφόρος καὶ Ἀνεμπόδιστος

Ἅγιοι Συγκλητικοί

Ἅγιοι Εὔδοξιος, Ἀγάπιος καὶ ἄλλοι ὀκτὼ μάρτυρες, Ἀττικός, Μαρῖνος, Ὠκεανός, Εὐστράτιος, Καρτέριος, Νικοπολιτιανός, Στύραξ καὶ Τωβίας

Ἅγιες Κυριακή, Δομνίνα καὶ Δόμνα

Ὅσιος Μαρκιανὸς «ὁ ἐν τῇ Κύρῳ»

Ἅγιοι Λάμπρος, Θεόδωρος καὶ ἕτερος Ἀνώνυμος οἱ Νεομάρτυρες ποὺ μαρτύρησαν στὸ Βραχώρι

Ἅγιος Ἀντώνιος ὁ ὁμολογητής, ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης

Ὅσιος Γαβριὴλ ὁ Ὁμολογητής – Σαλός

The post Οἱ ἅγιοι Νεομάρτυρες Θεόδωρος, Λάμπρος καὶ Ἀνώνυμος, οἱ Βραχωρίτες (2/11/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον συμπαθεῖς καὶ δημοφιλεῖς ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι καὶ ὁ Ὅσιος Δαυὶδ ὁ ἐν Εὐβοίᾳ. Μάλιστα ἔχοντας τὴ φήμη τοῦ θαυματουργοῦ, χιλιάδες πιστοὶ τὸν εὐλαβοῦνται καὶ τὸν ἐπικαλοῦνται καὶ ἐκεῖνος συχνὰ ἀνταποκρίνεται, φανερώνοντας τὴ δύναμη τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος χαριτώνει ὅσους θέλουν νὰ ζήσουν σύμφωνα μὲ τὸ δικό Του θέλημα.

Γεννήθηκε γύρω στὰ 1490, στὴ Γαρδενίτσα Φθιώτιδος, ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Εὔβοια. Ἦταν γιὸς ἐνάρετου καὶ εὐλαβοῦς ἱερέα, ὁ ὁποῖος φρόντισε νὰ γεμίσει τὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ του μὲ βαθιὰ πίστη στὸ Θεὸ καὶ εὐλάβεια. Νήπιο ἀκόμη τὸν βοηθοῦσε στὶς ἱερὲς ἀκολουθίες, ὥστε ὁ ναὸς εἶχε γίνει τὸ δεύτερο σπίτι του. Ὁ Θεὸς τὸν ἀξίωσε, ὄντας τριῶν ἐτῶν, νὰ βιώσει μιὰ ἐξαιρετικὴ πνευματικὴ ἐμπειρία, ἡ ὁποία σφράγισε τὴν κατοπινή του ζωή. Μιὰ νύχτα του φανερώθηκε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ τὸν ὁδήγησε σὲ παρακείμενο ναό, ἀφιερωμένο στὸ ὄνομά του. Ἔμεινε ἐκεῖ ὄρθιος καὶ ξυπόλυτος γιὰ ἕξι ὁλόκληρες ἡμέρες μπροστὰ στὴν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου, βυθισμένος σὲ ὥριμες γιὰ τὴν ἡλικία τοῦ θεωρήσεις καὶ προβληματισμούς. Ἔμαθε νὰ ἀγαπᾶ τὴν προσευχὴ καὶ τὴν ἡσυχία. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅταν ἔφτασε στὴν ἐφηβεία, ζήτησε τὴν ἄδεια ἀπὸ τοὺς γονεῖς του, ἀναχώρησε, ἀναζητῶντας πνευματικὸ πατέρα καὶ πνευματικὲς ἐμπειρίες. Πληροφορήθηκε ὅτι κάποιος ὀνομαστὸς ἱερομόναχος, ὀνόματι Ἀκάκιος, ἄνθρωπος ἀρετῆς καὶ σοφίας, εἶχε τὴ φήμη τοῦ ὥριμου πνευματικοῦ καθοδηγητῆ. Πῆγε λοιπὸν κοντά του καὶ ζήτησε νὰ γίνει ὑποτακτικός του.

Ὁ Ἀκάκιος τὸν δέχτηκε μὲ εὐχαρίστηση στὴ Μονή του καὶ ἔντυσε τὸ μοναχικὸ σχῆμα. Νωρὶς ἀναδείχτηκε ὑποδειγματικὸς μοναχός, δείχνοντας τέλεια ὑπακοὴ στὸν γέροντά του. Μὲ πνεῦμα ταπεινώσεως καὶ ἀποκοπῆς τοῦ ἰδίου θελήματος, ἀσκοῦνταν στὴν ἀδιάλειπτη προσευχή. Σύντομα φάνηκαν τὰ πρῶτα σημάδια τῆς πνευματικῆς του προόδου καὶ τῶν ἀρετῶν του. Ὧρες ὁλόκληρες καθόταν κοντὰ στὸν πνευματικό του πατέρα καὶ ἄκουγε τὶς νουθεσίες του, ἀποκαλύπτοντάς του τὴν ὁδὸ τῆς μοναχικῆς τελειώσεως, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ στὸν ἁγιασμὸ καὶ στὴ θέωση.

Ὁ πνευματικός του, λίγο καιρὸ ἀργότερα, ἀναζητῶντας τόπο γιὰ μεγαλύτερη πνευματικὴ ἄσκηση, κατέφυγε στὸ ὅρος Ὄσσα τῆς Θεσσαλίας. Ὁ Δαυὶδ τὸν ἀκολούθησε. Σὲ ἕνα ταξίδι του ὁ Ἀκάκιος στὸ Ἅγιον Ὄρος χειροτονήθηκε διάκονος καὶ στὴ συνέχεια μετέβη στὴν Κωνσταντινούπολη, ἀφήνοντας στὴ Μονὴ Μεγίστης Λαύρας τὸν Δαυίδ. Ὁ Ἀκάκιος στὴν Πόλη χειροτονήθηκε πρεσβύτερος καὶ στὴ συνέχεια ἐκλέχτηκε μητροπολίτης Ἄρτης καὶ Ναυπάκτου ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Ἰερεμία. Κάλεσε μαζί του καὶ τὸν Δαυὶδ γιὰ βοηθό του.

Αὐτὴ ἦταν μιὰ νέα ἀρχὴ γιὰ τὸν μοναχὸ Δαυίδ, τὸν ὁποῖο καθόλου δὲν εἶχε ἐπηρεάσει ἡ κοσμικὴ ζωὴ τῆς ἠπειρώτικης μεγαλούπολης. Μαζὶ μὲ τὰ καθήκοντα, ποὺ τοῦ εἶχε ἀναθέσει ὁ πνευματικός του, ἀσκοῦσε μὲ ἀκρίβεια τὸν μοναχικό του κανόνα.

Ἔκανε ὁλονυκτίες, νήστευε καὶ προσεύχονταν ἀδιάκοπα, κάνοντας τέλεια ὑπακοὴ στὸν πνευματικό του πατέρα. Ὁ Ἀκάκιος τὸν χειροτόνησε πρεσβύτερο καὶ τὸν ὅρισε ἡγούμενο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τῆς Θεοτόκου της Βαρνάκοβας, στὸ ὁμώνυμο ὅρος κοντὰ στὴ Ναύπακτο. Πρόκειται γιὰ τὸ «Ἅγιο Ὅρος τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος», στὸ ὁποῖο ζοῦσαν πλῆθος ἀσκητῶν, ὅπου μέχρι σήμερα σώζονται τὰ ἀπομεινάρια τους.

Ἐκεῖ ὁ Δαυὶδ θέλησε νὰ ἐφαρμόσει τὶς μοναχικὲς ἀρχές, ποὺ εἶχε διδαχθεῖ ἀπὸ τὸν γέροντα πνευματικό του. Ὅμως γρήγορα ἀπογοητεύτηκε, διότι οἱ ὑποτακτικοί του δὲν ἦταν πρόθυμοι νὰ ἀκολουθήσουν τὶς δικές του ἀρχές. Γι’ αὐτὸ καὶ ἔφυγε ἀπὸ τὴ Μονή, ἀναζητῶντας νέους τόπους, γιὰ περισσότερη ἡσυχία καὶ ἄσκηση. Ἐγκαταστάθηκε, στὸ ὅρος Στείρι, κοντὰ στὸν Παρνασσό, ὅπου ὑπέστη λυσσαλέες ἐπιθέσεις τοῦ σατανᾶ. Ἡ φήμη του δὲν ἄργησε νὰ γίνει γνωστὴ στὴ γύρω περιοχή. Τὸ ἀσκητήριό του εἶχε γίνει τόπος ἕλξης πολλῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔτρεχαν στὸν ἅγιο ἀσκητὴ νὰ ἀκούσουν λόγια παρηγοριᾶς καὶ σωτηρίας.

Ὁ Ὅσιος ἔζησε σὲ χρόνια δύσκολα, ὅπου οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες στέναζαν κάτω ἀπὸ τὴν φρικτὴ καὶ ἀπάνθρωπη τουρκικὴ δουλεία. Δὲν ἄργησε νὰ ὑποστεῖ καὶ αὐτὸς τὰ δεινὰ τῆς σκλαβιᾶς. Κατηγορήθηκε ὅτι ἔκρυψε στὸ ἀσκητήριό του ἕναν σκλάβο δραπέτη. Οἱ τοῦρκοι τὸν συνέλαβαν καὶ τὸν ὑπέβαλαν σὲ φρικτὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα ὑπέφερε μὲ μεγάλη καρτερία καὶ ἡρωισμό. Ὕστερα ἀπὸ πολὺ καιρὸ ἀπελευθερώθηκε χάρις στὰ λύτρα ποὺ κατέβαλαν εὐσεβεῖς κάτοικοι τῆς περιοχῆς.

Κατόπιν, ἀποφάσισε νὰ ἀλλάξει καὶ πάλι τόπο ἀσκήσεως. Κατέφυγε στὶς Ροβιὲς τῆς βόρειας Εὔβοιας, ὅπου ἵδρυσε τὴν Ἱερὰ Μονὴ Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος.

Ἡ φήμη του καὶ πάλι δὲν ἄργησε νὰ διαδοθεῖ. Σύντομα ἐγκαταστάθηκαν μαζί του κάποιοι μαθητές του, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσαν νὰ τὸν μιμηθοῦν στὴν ἄσκηση καὶ στὴν ἁγιότητα. Παράλληλα ἀσκοῦσε μιὰ πρωτοφανῆ φιλανθρωπία. Ἔδειχνε τὴν ἀγάπη του ἔμπρακτα στοὺς φτωχοὺς καὶ κατατρεγμένους, στὰ πρόσωπα τῶν ὁποίων ἔβλεπε τὸν ἴδιο τὸ Χριστό. Μοίραζε ἀλύπητα τὰ ἐφόδια τῆς Μονῆς ἀδιακρίτως σὲ Χριστιανοὺς καὶ Μουσουλμάνους.

Κάποτε ἀναγκάστηκε νὰ ταξιδέψει στὴν Πελοπόννησο γιὰ νὰ συμφιλιώσει κάποιους ἐπισκόπους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν διαφορὲς μεταξύ τους, μὴ μπορῶντας νὰ διανοηθεῖ διχοστασίες ἀνάμεσα σὲ Χριστιανοὺς καὶ μάλιστα ἐπισκόπους. Τὸ πλοῖο ποὺ τὸν μετέφερε ναυάγησε καὶ ὁ ἴδιος σώθηκε ἐκ θαύματος. Ξαναγύρισε στὴ Μονή του καὶ ἀφοσιώθηκε περισσότερο στὴν πνευματική του ἄσκηση, ὅπου ὁ Θεὸς τὸν ἀξίωσε καὶ τοῦ προορατικοῦ χαρίσματος. Πρόβλεψε τὸν θάνατό του καὶ ἀφοῦ ἔδωσε τὶς τελευταῖες του νουθεσίες πρὸς τοὺς μαθητές του, παρέδωσε τὴν ψυχή του στὸ Χριστό, στὸν Ὁποῖο ὑπηρέτησε σὲ ὅλη του τὴ ζωή. Ἦταν 1η Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1589 ἢ 1601. Ὁ τάφος του καὶ τὰ ἱερά του λείψανα καὶ δεῖ ἡ κάρα του, ἐπιτελοῦν πολλὰ θαύματα. Ἡ μνήμη του τιμᾶται τὴν ἡμέρα τῆς ὁσιακῆς κοιμήσεώς του.

Ἀπολυτίκιον
Ήχος γ’. Θείας πίστεως.

Μέγαν εύρατο, Εύβοια κλέος, τον πανένδοξον, Δαβίδ τον θείον, ως ιεράς αρετής καταγώγιον, και του Χρίστου οπαδόν αληθέστατον, και των Όσίων απάντων εφάμιλλον. Διό Πάτερ Όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθε ημίν το μέγα έλεος.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
1η Νοεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Κοσμᾶς καὶ Δαμιανὸς οἱ Ἀνάργυροι καὶ θαυματουργοί

Ὅσιος Δαβὶδ ποὺ ἀσκήτευε στὴν Εὔβοια

Ἁγία Ἑλένη ἡ Παρθενομάρτυς ἀπὸ τὴ Σινώπη

Ἁγίες Κυριαίνα καὶ Ἰουλιανή

Ἅγιοι Καισάριος, Δάσιος, καὶ ἄλλοι πέντε Μάρτυρες, Σάββας, Σαβινιανός, Ἀγρίππας, Ἀδριανὸς καὶ Θωμᾶς τὸ νήπιο

Ἅγιοι Ἰωάννης ὁ Ἐπίσκοπος καὶ Ἰάκωβος ὁ Πρεσβύτερος

Ἅγιος Ἐρμινίγγελδος

Ἅγιοι Ἰάκωβος ὁ νέος Ὁσιομάρτυρας ἀπὸ τὴν Καστοριὰ καὶ οἱ δύο μαθητές του Ἰάκωβος ὁ Διάκονος καὶ Διονύσιος ὁ Μοναχός

Ἅγιος Δαβὶδ ὁ Μέγας Κομνηνὸς ὁ νεομάρτυρας καὶ ἡ συνοδεία του Βασίλειος, Γεώργιος, Μανουὴλ οἱ υἱοί του καὶ Ἀλέξιος ὁ ἀνεψιός του

Ἁγία Θεολήπτη

Ἅγιοι Κυπριανὸς καὶ Ἰουλιανή

Ἅγιος Κοσμᾶς του Βερχοτοῦρε

Ἀνάμνηση Θαύματος Ἁγίου Σπυρίδωνα

Σύναξη πάντων τῶν ἐν Νεαπόλει ἁγίων Μαρτύρων

The post Ὁ Ὅσιος Δαυὶδ ὁ ἐν Εὐβοίᾳ ὁ θαυματουργὸς (1/11/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Μιὰ ἀπὸ τὶς πλέον πρόσφορες μεθόδους ἐξισλαμισμοῦ, στὰ μαῦρα χρόνια τῆς δουλείας, ποὺ χρησιμοποιοῦσαν οἱ Τοῦρκοι, ἦταν ἡ συκοφαντία. Συκοφαντοῦσαν κάποιον Χριστιανὸ ὅτι δῆθεν ἀσπάστηκε τὸ Ἰσλὰμ καὶ κατόπιν τὸν κατέδιναν ὡς «ἀποστάτη», πού, ἂν δὲν γινόταν μουσουλμᾶνος, τὸν σκότωναν! Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ὑπῆρξε καὶ ὁ Νεομάρτυρας Ἅγιος Νικόλαος ἀπὸ τὴ Χίο.

Γεννήθηκε στὶς Καρυὲς τῆς νήσου Χίου, στὰ 1731. Γονεῖς του ἦταν οἱ εὐσεβεῖς Χριστιανοὶ καὶ ὀνομάζονταν Πέτρος καὶ Σταματοῦ. Ἀπὸ μικρὸς ἔμεινε ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα, ἀλλὰ πρόκοψε σὲ εὐσέβεια καὶ ἀρετή.

Σὲ ἡλικία εἴκοσι ἐτῶν ἀποφάσισε, λόγῳ ἀνέχειας, νὰ περάσει στὴν Μ. Ἀσία, μὲ κάποιον συγχωριανό του γιὰ νὰ ἐργαστοῦν ὡς κτίστες. Ἐγκαταστάθηκαν στὴ Μαγνησία καὶ ἐργάζονταν τίμια. Παράλληλα ὁ Νικόλαος πρόκοβε καὶ πνευματικά, ὥστε ὅλοι τὸν ἐκτιμοῦσαν. Ὅμως ὕστερα ἀπὸ καιρὸ ὑπέστη κάποιο ψυχικὸ νόσημα. Σὰν νὰ σάλεψε ὁ νοῦς του καὶ ἔκανε πράγματα περίεργα καὶ τρελά. Οἱ Χριστιανοὶ τὸν συμπονοῦσαν καὶ τοῦ παραστέκονταν, ὄχι ὅμως καὶ οἱ ἀλλόθρησκοι Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλευόμενοι τὸ πρόβλημα ὑγείας του, ἀποπειράθηκαν νὰ τὸν ἐξισλαμίσουν. Βρισκόμαστε ἄλλωστε στὴν ἐποχὴ κορύφωσης τοῦ ἐξισλαμισμοῦ. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἐπιχειροῦσε ἡ ὀθωμανικὴ ἐξουσία νὰ ἐξαφανίσει τὶς διάφορες ὑπόδουλες ἐθνότητες καὶ ἰδιαίτερα τοὺς Χριστιανούς, διότι μὲ τὴν ἄρνηση τῆς πίστεώς τους, ἔχαναν καὶ τὴν ἐθνικότητά τους.

Ὁδηγήθηκε μπροστὰ σὲ μουλάδες καὶ ἀγᾶδες, οἱ ὁποῖοι μὲ ὑποκριτικὰ κομπλιμέντα καὶ ταξίματα προσπαθοῦσαν νὰ τὸν πείσουν νὰ ἀλλαξοπιστήσει. Ὅμως ἐκεῖνος συνέχιζε νὰ μένει σκεπτικὸς καὶ σιωπηλός. Ἦταν σὰν νὰ μὴν τοὺς ἄκουγε. Ἀφοῦ διαπίστωσαν τὸ μάταιο τῶν προσπαθειῶν τους, ἀγανακτισμένοι, τὸν ἔβρισαν, τὸν κτύπησαν καὶ τὸν ἔδιωξαν σὰν τρελό.

Βλέποντας οἱ συμπατριῶτες του ὅτι ἡ κατάσταση τῆς ὑγείας του χειροτέρευε, τὸν πῆραν καὶ τὸν πῆγαν στὴ Χίο καὶ τὸν παρέδωσαν στὴν ἀδελφή του, ἐξιστορῶντας της τα γενόμενα καὶ τὴν κατάσταση τοῦ ἀδελφοῦ της. Τῆς ἐπισήμαναν ἰδιαίτερα τὴν ἀπόπειρα ἐξισλαμίσεώς του. Ὅμως ἡ ἀδελφὴ τοῦ, προφανῶς ἀπὸ ἄγνοια, φέρθηκε ἄφρονα καὶ ἐπιπόλαια. Φανέρωσε τὰ συμβάντα σὲ κάποιους συγγενεῖς της, οἱ ὁποῖοι διέδωσαν τὴ φήμη ὅτι εἶχε ἐξισλαμισθεῖ. Ἡ φήμη διαδόθηκε στὸ νησὶ καὶ ἔφτασε καὶ στοὺς ντόπιους Τούρκους ἀγᾶδες, οἱ ὁποῖοι βρῆκαν τὴν εὐκαιρία νὰ τὸν κατηγορήσουν ὡς ἀρνητὴ τοῦ Ἰσλὰμ καὶ νὰ τὸν πιέσουν νὰ ἐξισλαμισθεῖ στ’ ἀλήθεια. Τὸν πῆραν, τὸν μετονόμασαν σὲ Μεϊμέτη (Μεχμέτ), τὸν ἔντυσαν με τούρκικα ροῦχα καὶ ἄφησαν τὴν περιτομὴ γιὰ ἀργότερα. Γιὰ νὰ ζήσει ἔβοσκε τὰ κοπάδια των Κρεατεμπόρων τοῦ νησιοῦ.

Τόπος τῆς ἐργασίας του τὰ βουνὰ τῆς Χίου, ὅπου ἔβοσκε τὰ ζῶα. Στὸ βουνὸ «Ἁγία Ὑπομονὴ» συνάντησε ἕναν ἐνάρετο καὶ ἁπλοϊκὸ ἀρχιμανδρίτη, ὁ ὁποῖος ὀνομάζονταν Κύριλλος. Ὁ καλὸς κληρικὸς ἔπιασε συζήτηση μαζί του καὶ διέγνωσε ὅτι ἐπρόκειτο γιὰ καλὸ χαρακτῆρα, γι’ αὐτό του ἔδωσε κάποιες συμβουλές.

Ἡ συνάντηση αὐτὴ καὶ τὰ λόγια του ἀρχιμανδρίτη εἶχαν καταλυτικὴ σημασία γιὰ τὸν πολύπαθο νέο. Κάποια νύχτα κοιμήθηκε σὲ κάποιο ἐρειπωμένο ναὸ τῆς Ἁγίας Ἄννας, βλέποντας ἕνα παράξενο ὄνειρο. Μιὰ πανέμορφη κόρη του εἶπε: «Νὰ πᾶς στὸν ἱερέα τοῦ ναοῦ τοῦ Γιοῦ μου, νὰ σὲ λούσει, νὰ γίνεις καλά, γιὰ νὰ σὲ πάρω γαμπρό». Ὁ Νικόλαος ξύπνησε συγκλονισμένος καὶ ἔτρεξε στὴν ἀδελφή του, στὴν ὁποία διηγήθηκε τὸ ὄνειρό του. Κατόπιν πῆγαν μαζὶ στὸν ἱερέα τοῦ χωριοῦ, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν τοῦ ἔδωσε σημασία. Τότε πῆγε στὸ Ναὸ τοῦ Σωτῆρος, ὅπου ἐφημέρευε ὁ ἀρχιμανδρίτης Κύριλλος, ὁ ὁποῖος τὸν καλοδέχτηκε, τοῦ διάβασε εὐχὲς καὶ τὸν ράντισε μὲ Ἁγιασμό. Ὁ Νικόλαος ἔγινε πλέον καλά, ἦρθε ξανὰ στὰ λογικά του!

Ἀπὸ ἐκείνη τί στιγμὴ ἡ ζωή του ἄλλαξε ριζικά. Ζοῦσε ζωὴ μετάνοιας καὶ συντριβῆς. Ἀφήνοντας κατὰ μέρος τὶς βιοτικὲς μέριμνες, ἀσχολοῦνταν μὲ προσευχὲς καὶ νηστεῖες. Ἀδιαφοροῦσε στὶς προτροπὲς τῆς ἀδελφῆς του νὰ χαλαρώσει τὸν ἀγῶνα του. Ἔμεινε συχνὰ νηστικὸς γιὰ τρεῖς ἡμέρες! Ὅμως ἀντιμετώπιζε ἕνα μεγάλο πρόβλημα. Οἱ συγχωριανοί του τὸν ἀπέφευγαν καὶ δὲν τὸν δέχονταν στὴν Ἐκκλησία, διότι εἶχε ἀκουστεῖ ἡ φήμη ὅτι ἀλλαξοπίστησε, παρ’ ὅλα τὰ παρακάλια καὶ τὰ δάκρυά του, γιατί φοβοῦνταν τὴ μανία τῶν Τούρκων.

Ὅμως οἱ Τοῦρκοι τοῦ νησιοῦ ἔμαθαν ὅτι ἄφησε ξανὰ τὸ Ἰσλὰμ καὶ ἀσπάστηκε τὸν Χριστιανισμό. Τὸν συλλαμβάνουν καὶ τὸν στέλνουν στὸν δικαστή, δεμένο πισθάγκωνα. Μαζὶ τοῦ συνέλαβαν τὸν ἐφημέριο τοῦ χωριοῦ καὶ δύο πρόκριτους. Ὁ Νικόλαος ἀπολογήθηκε μὲ ἡρωισμὸ καὶ ὁμολόγησε τὴν πίστη του στὸ Χριστό, ἀψηφῶντας τὰ ταξίματα καὶ τὶς φοβέρες τῶν ἀπίστων. Παράλληλα εἶχε ἐνοχλήσεις καὶ ἀπὸ τὸν ἱερέα καὶ τοὺς πρόκριτους, οἱ ὁποῖοι τὸν παρότρυναν νὰ τουρκέψει γιὰ νὰ βγοῦν ἀπὸ τὴ φυλακή!

Μετὰ ἀπὸ τὴν ὁμολογία του παραδόθηκε στοὺς ἄγριους δημίους γιὰ νὰ βασανιστεῖ. Τὸν ὁδήγησαν στὴ φυλακή, ὅπου ἔχυσαν νερὰ τὸν ξάπλωσαν σὲ σανίδα μὲ καρφιὰ καὶ ἔριξαν πάνω στὸ στῆθος του ἕνα ὀγκόλιθο. Τὸ μαρτύριο ἦταν φοβερό, ὅμως ὁ Μάρτυρας τὸ ὑπέμεινε, δοξολογῶντας τὸ Θεό. Ἀλλὰ τὸ θαῦμα δὲν ἄργησε νὰ γίνει. Ἕνας μεγάλος σεισμὸς τὰ μεσάνυχτα κύλησε τὴν πέτρα καὶ ὁ Νικόλαος ἐλευθερώθηκε ἀπὸ τὸ μαρτύριο καὶ θεραπεύτηκε ἀπὸ τὶς πληγές! Ἐπίσης ἡ φυλακὴ γέμισε ἀπὸ μιὰ ἄρρητη εὐωδία!

Τότε ὁ συγκρατούμενός του ἱερέας μετανόησε γιὰ τὶς προτροπές του πρὸς τὸν Μάρτυρα νὰ ἀλλαξοπιστήσει. Μαζὶ τοὺ δοξολόγησαν τὸ Θεὸ καὶ ὅλοι οἱ φυλακισμένοι.

Τὴν ἑπομένη πῆραν τὸν Μάρτυρα καὶ τὸν ἔριξαν σὲ ἕναν βρωμερὸ στάβλο ἀλόγων, δεμένο χειροπόδαρα, γιὰ νὰ μὴν ἐπηρεάζονται οἱ ἄλλοι φυλακισμένοι, πιστεύοντας ὅτι θὰ τὸν ποδοπατοῦσαν τὰ ἄλογα καὶ θὰ τὸν θανάτωναν. Ὅμως τὰ ζωντανὰ δὲν τὸν ἔβλαψαν. Ἐκεῖνος προσευχόταν ἀδιάλειπτα, δοξολογοῦσε τὸ Θεὸ καὶ νήστευε.

Σὲ μερικὲς ἡμέρες, ἀφοῦ εἶδαν οἱ Τοῦρκοι ὅτι δὲν εἶχε πεθάνει, ἀποφάσισαν νὰ τὸν ἐκτελέσουν. Τὸν ὁδήγησαν στὴ θέση Βουνάκι, ἔξω ἀπὸ τὰ τείχη της Σούδας τοῦ Κάστρου. Συγκεντρώθηκε πολὺ κόσμος καὶ οἱ ἀγᾶδες τὸν ρώτησαν γιὰ τελευταία φορὰ ἂν θέλει νὰ γίνει μουσουλμᾶνος γιὰ νὰ σωθεῖ. Αὐτὸς κούνησε τὸ κεφάλι του ἀρνητικὰ καὶ τότε ἄρχισαν νὰ τοῦ μπήγουν μαχαίρια στὸ κορμί. Ἐκεῖνος, μὲ ὅση δύναμη τοῦ εἶχε ἀπομείνει φώναζε: «Παναγία βόηθα με»! Στὸ τέλος του ἔκοψαν τὸ κεφάλι καὶ ἡ ψυχή του φτερούγησε στὸν οὐρανό. Ἦταν 31 Ὀκτωβρίου 1754, ἐτῶν 23! Τὸ σῶμα του τὸ κρέμασαν γιὰ παραδειγματισμό. Τότε συνέβη τὸ ἀπροσδόκητο: ἕνα ἀνεξήγητο θάμπωμα κατάλαβε ὅλο τὸ νησὶ καὶ τὸ σῶμα τοῦ Μάρτυρα λαμποκοποῦσε! Τρία ἠμερονύχτια ἔλαμπε τὸ τίμιο λείψανο. Οἱ Τοῦρκοι θέλησαν νὰ τὸ καταστρέψουν καὶ ἔβαλαν φωτιὰ νὰ τὸ κάψουν. Ἀλλὰ δὲν τὸ κατάφεραν καὶ γι’ αὐτὸ τὸ ἔριξαν στὴ θάλασσα καὶ ἔγινε ἄφαντο! Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 31 Ὀκτωβρίου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Τῆς Χίου ἀγλάϊσμα, καὶ Ἀθλητῶν μιμητῆς, ἐδείχθης Νικόλαε, ὁμολογήσας Χριστόν, τυράννων ἐνώπιον· ὅθεν τῶν σῶν αἱμάτων, οἱ κρουνοὶ Ἀθλοφόρε, δρόσος ὤφθησαν θεία, τῇ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ· ἐντεῦθεν πανευχαρίστως, μέλπει τοὺς ἄθλους σου.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Φερωνύμως γέγονας, νίκη λαοῦ Ὀρθοδόξου, ἱερὲ Νικόλαε, ὑπὲρ Χριστοῦ ἐναθλήσας· ὅθεν σοι, ἐν κατανύξει ψυχῆς βοῶμεν· Δώρησαι, ἡμῖν τὴν νίκην ταῖς σαῖς πρεσβείας, κατ’ ἐχθρῶν τῶν ὁρωμένων, καὶ ἀοράτων, τοῖς σὲ τιμῶσι πιστῶς.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
31 Ὀκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Στάχυς, Ἀπελλῆς, Ἀμπλίας, Οὐρβανός, Νάρκισσος καὶ Ἀριστόβουλος οἱ Ἀπόστολοι ἀπὸ τοὺς Ἑβδομήκοντα

Ἅγιος Ἐπίμαχος ὁ Αἰγύπτιος

Ἅγιος Νικόλαος ἀπὸ τὴ Χίο ὁ Νεομάρτυρας

Ἅγιος Ἰάκωβος ἐπίσκοπος Μυγδονίας

Μνήμη ἀνώνυμου ὁμολογητοῦ

Ἅγιοι Στέφανος, Bαρνάβας, Τρόφιμος, Δορυμέδων, Kοσμάς, Δαμιανός, Σάββας, Bάσης, Ἀβράμιος «καὶ τῆς συνοδίας αὐτῶν»

Ἅγιος Παῖς ὁ μάρτυς

Ἅγιες Δώδεκα κόρες

Ἅγιοι Σέλευκος καὶ Στρατονίκη οἱ σύζυγοι

Ἅγιοι Ἐπίμαχος καὶ Γορδιανός

Ἅγιοι Τρεὶς Μάρτυρες «οἱ ἐν Μελιτινῇ»

Ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων τοῦ Πατριάρχου Εὐκτηρίων

Ὅσιοι Σπυρίδων καὶ Νικόδημος «οἱ ἐν τῷ σπηλαίῳ»

Ἅγιος Ἰωάννης Κοτσούρωφ ὁ πρωτομάρτυρας τῆς νεότερης Ρωσίας

The post Ἅγιος Νεομάρτυρας Νικόλαος ἀπὸ τὴ Χίο (31/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Σημαντικὴ θέση στὴ χωρία τῶν ἁγίων τῆς Καινῆς Διαθήκης κατέχουν καὶ οἱ λεγόμενοι Ἀδελφόθεοι. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Κλεόπας, ἢ Σίμων, ἢ Συμεών. Τὰ πολλὰ ὀνόματα ἦταν συνηθισμένα στὴν ἰουδαϊκὴ κοινωνία, ἀλλὰ στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση μᾶς εἶναι περισσότερο γνωστὸς ὡς Κλεόπας.

Ὡς Ἀδελφόθεοι χαρακτηρίζονται τὰ παιδιά του Μνήστορα Ἰωσήφ, τέκνα ἀπὸ τὴν πρώτη γυναῖκα του, ἡ ὁποία εἶχε κοιμηθεῖ: ὁ Ἰάκωβος, ὁ Ἰωσής, ὁ Ἰούδας καὶ ὁ Κλεόπας – Σίμωνας- Συμεών. Σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, αὐτοὶ ἔζησαν καὶ μεγάλωσαν μαζὶ μὲ τὸ Χριστό, στὴν ἴδια οἰκία καὶ γι’ αὐτὸ εἶχαν μιὰ ἰδιαίτερη σχέση μαζί Του. Δὲν θὰ πρέπει νὰ συγχέουμε τὸν Κλεόπα – Σίμωνα, μὲ τὸν ἄλλο ἀπόστολο Σίμωνα τὸν καλούμενο Ζηλωτὴ ἢ Κανανίτη.

Δὲν μᾶς διασώθηκαν ἐπαρκῆ στοιχεῖα γιὰ τὸ πρόσωπό του καὶ τὴ ζωή του. Εἰκάζουμε ὅτι ἦταν ἕνα ὑπάκουο καὶ ἐνάρετο παιδὶ τοῦ Ἰωσήφ, τὸ ὁποῖο ζοῦσε στὴν ἁγία οἰκογένεια καὶ μοχθοῦσε γιὰ τὴν ἐπιβίωσή της στὸ ξυλουργικὸ ἐργαστήριο τοῦ πατέρα του. Τὸν διέκρινε ἡ εὐσέβεια καὶ ἡ ἀδημονία τῆς ἐλεύσεως τοῦ Μεσσία. Φαίνεται πώς, ὅταν ὁ Χριστὸς βγῆκε στὴ δημόσια δράση Του καὶ φανερώθηκε ἡ μεσσιανικὴ Τοῦ ἰδιότητα, ὁ Κλεόπας Τὸν ἀκολούθησε, δὲν ἐντάχτηκε στὸν στενὸ κύκλο τῶν δώδεκα μαθητῶν, ἀλλὰ στὸν τὸν εὐρύτερο κύκλο των ἑβδομήκοντα.

Ὁ Κλεόπας μᾶς εἶναι γνωστὸς ἀπὸ τὴν γνωστὴ πορεία πρὸς τοὺς Ἐμμαούς, μαζὶ τὸν Λουκᾶ, στοὺς ὁποίους ἐμφανίστηκε ὁ ἀναστημένος Κύριος καὶ διερμήνευσε τὶς Ἱερὲς Γραφὲς σχετικὰ μὲ τὸ πάθος Του.

Σύμφωνα μὲ τὴν διήγηση, τὴν ὁποία διασώζει ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς (24ο κέφ. στίχ. 13-35). Οἱ δύο ἀπόστολοι, ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα, μετέβαιναν γιὰ κάποια ὑπόθεσή τους, στὴν κώμη Ἐμμαούς. Μὲ τὴν ὀνομασία Ἐμμαοὺς ὑπῆρχε κωμόπολη, ἑξῆντα στάδια (περίπου δέκα χιλιόμετρα), βορειοδυτικὰ τῆς Ἱερουσαλήμ. Κάποιοι τὴν ταυτίζουν μὲ τὴ σημερινὴ κωμόπολη Ἀλ Κουμπέϊμπα ἢ ἡ Καλούνα.

Συγκλονισμένοι ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς σύλληψης, τῆς σταύρωσης καὶ τῆς ταφῆς τοῦ Χριστοῦ, βαδίζοντας, συζητοῦσαν γι’ αὐτά. Καὶ ἐνῷ ἦταν ἀπορροφημένοι συζητῶντας, ἐμφανίστηκε ὡς ἄγνωστος συνοδοιπόρος τους ὁ ἀναστημένος Χριστός, χωρὶς αὐτοὶ νὰ τὸν ἀναγνωρίσουν, διότι «οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν» (Λούκ.24,16).

Τοὺς ρώτησε γιατί εἶχαν ἔντονη λογομαχία καὶ γιατί ἦταν σκυθρωποί. Ὁ Κλεόπας τοῦ ἀπάντησε μὲ ἀπορία: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχει κάτοικος ἢ παρεπίδημος στὴν Ἱερουσαλήμ, ποὺ νὰ ἀγνοεῖ τὰ μεγάλα γεγονότα, τὰ ὅποια συντάραξαν τῶν πόλη;». Ὁ Χριστὸς ἐρωτᾶ: «ποιά;». Καὶ αὐτοί του ἀπάντησαν, «τὰ περὶ Ἰησοῦ του Ναζωραίου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ἄνδρας προφήτης, δυνατὸς στὰ ἔργα καὶ τὰ λόγια, μπροστὰ στὸ Θεὸ καὶ σὲ ὅλο τὸ λαό. Τὸν παρέδωσαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντές μας μὲ τὴν κατηγορία, ποὺ ἐπισύρει τὴν ποινὴ τοῦ θανάτου καὶ τὸν σταύρωσαν. Ἐμεῖς βεβαίως ἐλπίζουμε ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μελλοντικὸς λυτρωτὴς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ ἤδη ἔχουν περάσει τρεῖς ἡμέρες ἀφ’ ὅτου ἔγιναν αὐτά. Κάποιες γυναῖκες πῆγαν πολὺ πρωὶ στὸ μνημεῖο καὶ δὲν βρῆκαν τὸ σῶμα του καὶ εἶδαν ὀπτασία ἀγγέλων, λέγοντάς τους ὅτι αὐτὸς ζεῖ. Πῆγαν στὸ μνημεῖο καὶ κάποιοι ἀπὸ τοὺς συντρόφους μας στὸ μνημεῖο καὶ δὲν τὸν βρῆκαν, καθὼς ὁμολόγησαν καὶ οἱ γυναῖκες». Καὶ τότε ὁ Χριστός, τοὺς εἶπε: «Ω ἀνόητοι καὶ ἀναίσθητοι, δὲν ἔχετε ὑπόψη σας τὶς προεῖπαν οἱ προφῆτες! Δὲν εἶπαν ὅτι ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ πάθει ὁ Χριστὸς γιὰ νὰ δοξασθεῖ;». Καὶ ἄρχισε νὰ τοὺς ἐξιστορεῖ ὅλα ὅσα εἶπε ὁ Μωυσῆς καὶ οἱ προφῆτες καὶ ἑρμήνευε τὶς Γραφὲς σχετικὰ μὲ τὸ Μεσσία.

Συζητῶντας, ζύγωσαν στὴν κωμόπολη Ἐμμαοὺς καὶ ὁ Χριστὸς προσποιήθηκε ὅτι ὁ προορισμός του ἦταν πιὸ μακριὰ καὶ θὰ χώριζαν. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι σαγηνευμένοι ἀπὸ τὴν συζήτηση τοῦ ἀγνώστου συνοδοιπόρου, τὸν παρακάλεσαν, σχεδὸν ἀναγκάζοντάς τον, νὰ μείνει μαζί τους, διότι ἤδη εἶχε νυχτώσει. Ἐκεῖνος δέχτηκε καὶ τοὺς ἀκολούθησε στὸ κατάλυμά τους. Τὴν ὥρα τοῦ δείπνου ὁ ἄγνωστος πῆρε τὸ ψωμὶ καὶ ἀφοῦ τὸ εὐλόγησε τὸ ἔκοψε καὶ τοὺς τὸ μοίρασε. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ἄνοιξαν τὰ μάτια τους καὶ γνώρισαν τὸν Διδάσκαλό τους. Τὴν ἴδια στιγμὴ Ἐκεῖνος ἔγινε ἄφαντος! Αὐτοὶ ἐκστασιασμένοι ἀπὸ τὸ θαυμαστὸ συμβὰν διερωτήθηκαν: «Γιατί δὲν ἦταν ἡ καρδιά μας πυρωμένη ἀπὸ τὴν παρουσία του, τὴν ὥρα ποὺ μᾶς μίλαγε στὸ δρόμο καὶ μᾶς ἐξηγοῦσε τὶς γραφές;».

Μετὰ ἀπὸ αὐτό, παρὰ τὸ προχωρημένο τῆς νύχτας, σηκώθηκαν καὶ ἐπέστρεψαν στὰ Ἱεροσόλυμα, πῆγαν στὸ ὑπερῶο, ὅπου ἦταν συναγμένοι οἱ ἕντεκα μαθητὲς καὶ κάποιοι ἄλλοι μαζί τους, ἀναγγέλλοντάς τους ὅτι ὁ Κύριος ἀναστήθηκε ὄντως καὶ Τὸν εἶδε ὁ Πέτρος. Τότε καὶ αὐτοί τους ἀνήγγειλαν τὴν δική τους ἐμπειρία, ἀπὸ τὴ συνάντηση μαζί του στὸ δρόμο καὶ πὼς τὸν ἀναγνώρισαν τὴν ὥρα ποὺ εὐλόγησε καὶ μοίρασε τὸν ἄρτο.

Νὰ κάμουμε ἐδῶ τὴν ἀπαραίτητη διευκρίνιση, πὼς ὁ Χριστός, μετὰ τὴν Ἀνάστασή Του, ἐμφανιζόταν μὲ «ἑτέρα μορφή». Τὸ ἄχραντο Σῶμα του εἶχε πιὰ ἀφθαρτοποιηθεῖ, εἶχε μεταμορφωθεῖ καὶ δοξασθεῖ καὶ δὲν ἐπέκειτο στοὺς φυσικοὺς νόμους. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ δύο συνοδοιπόροι του μαθητὲς δὲν τὸν ἀναγνώρισαν. Μάλιστα ὁ εὐαγγελιστὴς Μᾶρκος ἀναφέρει τὰ ἑξῆς, συμπληρώνοντας τὸν Λουκᾶ: «Μετὰ δὲ ταῦτα δὺσὶν ἐξ αὐτῶν περιπατοῦσιν ἐφανερώθη ἐν ἑτέρᾳ μόρφῇ, πορευομένοις εἰς ἀγρόν. κἀκεῖνοι ἀπελθόντες ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ ἐκείνοις ἐπίστευσαν» (Μάρκ.16,12). Τὸν ἀναγνώρισαν ὅμως τὴν ὥρα τῆς εὐλογίας τοῦ ἄρτου, δηλαδὴ κατὰ τὴν Θεία Εὐχαριστία. Κατὰ τὴν εὐλογία καὶ τὴν κοινωνία τοῦ Ἄρτου «διανοίχτηκαν οἱ ὀφθαλμοί» τους καὶ τὸν γνώρισαν. Αὐτὸ θέλει νὰ μᾶς διδάξει ὅτι πλέον ὁ Χριστὸς εἶναι αἰωνίως παρὼν στὴν Ἐκκλησία καὶ ὁρατὸς στὰ στοιχεῖα τοῦ Ἄρτου καὶ τοῦ Οἴνου.

Δὲν ὑπάρχουν ἄλλες μαρτυρίες γιὰ τὴν κατοπινὴ δράση τοῦ ἁγίου Κλεόπα. Εἰκάζουμε ὅτι ἔζησε καὶ αὐτὸς τὴν συγκλονιστικὴ ἐμπειρία τῆς Πεντηκοστῆς καὶ ἐντάχτηκε μὲ ζῆλο στὴν διακονία τῆς νεαρῆς Ἐκκλησίας. Ἀρχαία παράδοση ἀναφέρει πὼς ἔμεινε στὴν Παλαιστίνη νὰ κηρύξει τὸ Εὐαγγέλιο τοὺς Ἑβραίους. Κατὰ τὴν φοβερὴ ἅλωση τῆς Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ τὰ ρωμαϊκὰ στρατεύματα τοῦ Τίτου (70 μ. Χ.) καὶ τὴν ὁλοκληρωτικὴ καὶ τελικὴ καταστροφὴ τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τοῦ Ναοῦ, Ἰουδαῖοι καὶ Χριστιανοὶ ἀναγκάστηκαν νὰ φύγουν γιὰ κάποιο διάστημα καὶ μαζί τους ὁ Κλεόπας. Μὲ τὴν ἐπάνοδό τους οἱ Χριστιανοὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ μετὰ τὸ μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ ἁγίου Ἰακώβου του Ἀδελφοθέου, ἀνάδειξαν ὡς δεύτερο Ἐπίσκοπο Ἱεροσολύμων τον Κλεόπα (Ἄποστ. Διαταγαὶ Z.XLVI παρ. 13. ΒΕΠΕΣ, σ. 137 στίχ. 2).

Ἐπὶ αὐτοκράτορα Δομετιανοῦ (81-96 μ.Χ.), περὶ τὸ 82 μ. Χ. συνελήφθη καὶ αὐτός, μαζὶ μὲ πλῆθος ἄλλων Χριστιανῶν, μετὰ τὸ γνωστὸ διάταγμα κατὰ τῶν Χριστιανῶν καὶ ἀναγκάστηκε νὰ πιεῖ δηλητήριο προερχόμενο ἀπὸ σκορπιούς, ὀχιὲς καὶ ἄλλα δηλητηριώδη ἑρπετά, ἀλλὰ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τὸν διαφύλαξε ἀλώβητο.

Ἐπὶ αὐτοκράτορα Τραϊανοῦ (98-117) συκοφαντήθηκε ἀπὸ κάποιους ἀσεβεῖς αἱρετικούς, γιὰ τὸν ἱεραποστολικό του ζῆλο στὶς ρωμαϊκὲς ἀρχές, οἱ ὁποῖες καταδίωκαν μὲ ἀγριότητα τοὺς Χριστιανούς. Ὁδηγήθηκε στὸν θηριώδη καὶ φανατικὸ εἰδωλολάτρη ὕπατο Ἀττικό, ὁ ὁποῖος τὸν ὁδήγησε σὲ φρικτὰ βασανιστήρια καὶ ἐν τέλει σὲ σταυρικὸ θάνατο, περὶ τὸ 107 μ. Χ. σὲ ἡλικία 120 ἐτῶν.

Ἡ μνήμη του τιμᾶται στὶς 30 Ὀκτωβρίου.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
30 Ὀκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Ζηνόβιος καὶ Ζηνοβία τὰ ἀδέλφια

Ἁγία Εὐτροπία

Ἅγιος Μαρκιανὸς ὁ Ἱερομάρτυρας

Ἅγιοι Ἀλέξανδρος, Κρονίων, Ἰουλιανός, Μακάριος καὶ ἄλλοι Δεκατρεῖς Μάρτυρες

Ἅγιοι Κλεόπας ὁ Ἀπόστολος καὶ Ἰωσὴφ Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιοι Ἀστέριος, Κλαύδιος, Νέων καὶ Νεονίλλη τὰ ἀδέλφια

Ἅγιοι Τέρτιος, Μᾶρκος, Ἰοῦστος καὶ Ἀρτεμὰς οἱ Ἀπόστολοι ἀπὸ τοὺς Ἑβδομήκοντα

Ὅσιος Θεράπων ὁ παρὰ τὸν Λυθροδόνταν ἀσκήσας

Ἁγία Ἀπολλωνία, ἡ Παρθένος καὶ Πρεσβύτης, καὶ οἱ σὺν αὐτὴ ἐν Ἀλεξάνδρειᾳ Μάρτυρες

Ὅσιοι Στέφανος Μιλιούτιν, Θεόκτιστος ὁ ἀδελφός του καὶ Ἑλένη ἡ μητέρα τους

Ἅγιος Δομέτιος

Ἅγιος Δήμιος ὁ Μάρτυρας

Ἅγιος Μανουήλ

Ἅγιοι Ἐννέα μάρτυρες

The post Ἅγιος Ἀπόστολος Κλεόπας ὁ Ἀδελφόθεος (30/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Κάρας τομὴν ἤνεγκε ῥώμῃ καρδίας,
Βλάστημα Ῥώμης, Μάρτυς Ἀναστασία.
Τλῆ δὲ Ἀναστασίη ἐνάτη ξίφος εἰκάδι ὀξύ.

Ἡ ὅσια Ἀναστασία ἔζησε στὰ χρόνια του Δεκίου (κατ’ ἄλλους του Διοκλητιανοῦ) καὶ Bαλλεριανοὺ καὶ καταγόταν ἀπὸ τὴ Ρώμη. Ὅταν πέθαναν οἱ πλούσιοι γονεῖς της, διαμοίρασε τὴν περιουσία ποὺ κληρονόμησε στοὺς φτωχοὺς καὶ ἀποσύρθηκε σὲ μοναστήρι.

Ὅταν τὴ συνέλαβε ὁ ἡγεμόνας Πρόβος (περὶ τὸ 256 μ.Χ.), ὑπενθύμισε στὴν Ἀναστασία τὴν ἀνθηρὴ νεότητα της, γιὰ τὴν ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρνηθεῖ τὸ Χριστό. Τότε, δυναμικὴ ὑπῆρξε ἡ ἀπάντηση τῆς Ἀναστασίας: «Ἐγώ, εἶπε, μία ὡραιότητα καὶ νεότητα γνωρίζω, ἐκείνη ποὺ δίνει ὁ Χριστὸς στὶς πιστὲς καὶ γενναῖες ψυχές, ποὺ προτιμοῦν γι’ Αὐτὸν τὸ θάνατο ἀντὶ ἄλλων ἐγκόσμιων ἀγαθῶν, ὅταν αὐτὰ προτείνονται γιὰ τὴν προδοσία τοῦ Θεοῦ τους. Πλούτη εἶχα ἄφθονα. Δὲν τὰ θέλησα. Ἀλλὰ τὸ Χριστό μου τὸν θέλω καὶ ἀπ’ Αὐτὸν καμία δύναμη δὲ θὰ μπορέσει νὰ μὲ χωρίσει. Ἂν ἀμφιβάλλεις, δοκίμασε». Ἐξαγριωμένος ἀπὸ τὴν ἀπάντηση ὁ Πρόβος, τὴ μαστίγωσε στὸ πρόσωπο καὶ τὴν ἅπλωσε σὲ ἀναμμένα κάρβουνα. Ἔπειτα, τὴν κρέμασε καὶ τῆς ἔσκισε τὸ σῶμα. Μετὰ ἔκοψε τοὺς μαστούς της, ξερίζωσε τὰ νύχια της καὶ τελικὰ τὴν ἀποκεφάλισε. Ἔτσι, ἡ Ἀναστασία πῆρε τὸν ἀμαράντινο στέφανο τοῦ μαρτυρίου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε

Ἀσκήσει ἐκλάμψασα ὥσπερ παρθένος σεμνή ἀθλήσεως αἵμασι τὴν τῆς ἁγνείας στολὴν ἐνθέως ἐφοίνιξας· ὅθεν, Ἀναστασία, ὡς ὁσία καὶ μάρτυς, χάριτας ἰαμάτων ἀποστράπτεις ἐν κόσμῳ πρεσβεύουσα τῷ Σωτῆρι ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Παρθενίας vάμασι, καθηγvισμέvη ὁσία, μαρτυρίου αἵμασιν, Ἀvαστασία πλυθεῖσα, παρέχεις τοῖς ἐν ἀνάγκαις τῶν νοσημάτων, ἴασιν καὶ σωτηρίαν τοῖς προσιοῦσιν, ἐκ καρδίας, ἰσχὺν γᾶρ νέμει, Χριστὸς ὁ βρύωv, χάριν ἀέναον.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
29 Ὁκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἁγία Ἀναστασία ἡ Ρωμαία, ἡ Ὁσιομάρτυς

Ὅσιος Ἀβράμιος καὶ Μαρία ἡ ἀνεψιά του

Ἁγία Μελιτίνη

Ἅγιοι Κύριλλος, Μίνης καὶ Μιναῖος

Ἅγιος Σάββας ὁ στρατηλάτης

Ὁσία Ἄννα ἡ μετονομασθεῖσα Eυφημιανός

Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Ἱερομάρτυρας «ἐκ Σπάρτης Ἀτταλίας»

Ἅγιος Τιμόθεος ὁ Ἐσφιγμενίτης ὁ νέος Ὁσιομάρτυρας

Ὅσιος Ἀβράμιος Ἀρχιμανδρίτης Ροστόβ

Ὅσιος Νέστωρ ὁ ἀμαθής

Ἁγία Βάσσα

Ανάμνηση της καταθέσεως της Τίμιας Κεφαλής του Προδρόμου και Bαπτιστού Ιωάννου

The post Ἁγία Ἀναστασία ἡ Ρωμαία, ἡ Ὁσιομάρτυς (29/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Σκέπη σου, Ἁγνή, σκέπεις καὶ περιθάλπεις
Τοὺς πίστει ἀφορῶντας πρὸς σέ, Παρθένε.
Μητρὸς Θεοῖο Σκέπη Ἑλλάδα θειόφρονα καλύπτει.

Ἡ Ἁγία Σκέπη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν Βλαχερνὼ ἑορτάζει τὴν 1η Ὀκτωβρίου ὅπου καὶ τὸ βιογραφικὸ σημείωμα. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ὅμως, τὴν ἔχει μεταθέσει στὶς 28 Ὀκτωβρίου, ὅπου ἡ Ἑλλάδα γιορτάζει τὸ μεγάλο γεγονὸς τῆς διασώσεως καὶ ἀπελευθερώσεως της ἀπὸ τὸν Ἰταλογερμανικὸ ζυγό. Τὴν Ἀκολουθία ποὺ ψάλλεται αὐτὴ τὴν ἡμέρα τὴν ἔγραψε ὁ Ἁγιορείτης Μοναχὸς Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης καὶ ἐγκρίθηκε ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος στὶς 21 Ὀκτωβρίου 1952 μ.Χ. ὅπου καὶ ἀποφασίστηκε ὁ συνεορτασμὸς τῆς ἑορτῆς τῆς Ἁγίας Σκέπης καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἐπετείου τοῦ «ΟΧΙ» (Συνοδικὲς Ἐγκύκλιοι, Τόμος Β’, Ἀθήνα 1956, σελ. 649).

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Τῆς Σκέπης σου Παρθένε, ἀvuμνοῦμεν τάς χάριτας, ἣν ὡς φωτοφόρον νεφέλην, ἐφαπλοῖς ὑπὲρ ἔννοιαν, καὶ σκέπεις τὸν λαόν σου νοερῶς, ἐκ πάσης τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλῆς. Σὲ γὰρ σκέπην καὶ προστάτιν καὶ βοηθόν, κεκτήμεθα βοῶντές σοι· Δόξα τοῖς μεγαλείοις σου Ἁγνή, δόξα τῇ θείᾳ Σκέπῃ σου, δόξα τῇ πρὸς ἡμᾶς σου, προμηθείᾳ Ἄχραντε.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ.

Ὥσπερ νεφέλη ἀγλαῶς ἐπισκιάζουσα, τῆς Ἐκκλησίας τὰ πληρώματα Πανάχραντε, ἐν τῇ πόλει πάλαι ὤφθης τῇ Βασιλίδι. Ἀλλ’ ὡς σκέπη τοῦ λαοῦ σου καὶ ὑπέρμαχος, περισκέπασον ἡμᾶς ἐκ πάσης θλίψεως, τοὺς κραυγάζοντας· Χαῖρε Σκέπη ὁλόφωτε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
28 Ὀκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἁγία Σκέπη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν Βλαχερνὼ καὶ ἐπέτειος τοῦ «ΟΧΙ»

Ὅσιος Στέφανος ὁ Σαββαΐτης

Ἅγιοι Τερέντιος καὶ Νεονίλλη οἱ σύζυγοι καὶ τὰ παιδιά τους Σάρβηλος, Νίτας, Ἱέραξ, Θεόδουλος, Φώτιος, Βήλη καὶ Εὐνίκη

Ἅγιοι Ἀφρικανός, Μάξιμος, Πομπήιος, Τερέντιος καὶ ἄλλοι τεσσαράκοντα Μάρτυρες

Ὅσιοι Φιρμιλιανὸς Ἀρχιεπίσκοπος Καισαρείας καὶ Μελχίων Πρεσβύτερος Ἀντιοχείας

Ἁγία Φεβρωνία

Ἅγιος Κυριάκος ὁ Ἱερομάρτυρας

Ἁγία Ἄννα μητέρα τοῦ Ἁγίου Κυριάκου

Ὅσιος Ἀθανάσιος Α’ Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιος Ἀρσένιος ὁ Αὐτωρειανὸς Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιοι Νεομάρτυρες Ἀγγελής, Μανουήλ, Γεώργιος καὶ Νικόλαος «ἐκ Μελάμπων Κρήτης»

Ἅγιος Ἀρσένιος Ἀρχιεπίσκοπος Σερβίας

Ἅγιος Ἀβράμιος ἐπίσκοπος Ἐφέσου

Ἅγιος Ἱερομάρτυρας Θεόφιλος, τῆς Λαύρας τῶν Σπηλαίων Κιέβου

Ἅγιος Abban

Ἁγία Lioba

Ὅσιος Διομήδης

Ἅγιος Δημήτριος Μητροπολίτης Ροστόφ

Σύναξη τῆς Παναγίας Ἐλευθερώτριας στὴν Ἀθήνα

Σύναξη τῆς Παναγίας Ἐλευθερώτριας στo Διδυμότειχο

Σύναξη τῆς Παναγίας Πονολύτριας στὶς Σέρρες

The post Ἁγία Σκέπη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν Βλαχερνὼ καὶ Ἐπέτειος τοῦ «ΟΧΙ» (28/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Ὁμοῦ Λυαῖον καὶ λύμην τὴν τῆς πλάνης,
Κτείνας ὁ Νέστωρ, τέμνεται διὰ ξίφους.
Εἰκάδι ἑβδομάτῃ ἀποκέρσαν Νέστορα κεδνόν.

Ὁ Νέστορας ἦταν πολὺ νέος στὴν ἡλικία, ὡραῖος στὴν ὄψη καὶ γνώριμος τοῦ Ἁγίου καὶ ἐνδόξου Δημητρίου.

Ὁ Νέστορας, λοιπόν, βλέποντας ὅτι ὁ αὐτοκράτωρ Διοκλητιανὸς χαιρόταν γιὰ τὶς νῖκες κάποιου σωματώδους βαρβάρου, ὀνομαζόμενου Λυαίου, μίσησε τὴν ὑπερηφάνεια του. Βλέποντας ὅμως καὶ τὰ θαύματα τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, πῆρε θάρρος. Πῆγε λοιπὸν στὴ φυλακή, ὅπου ἦταν κλεισμένος ὁ Μεγαλομάρτυρας, καὶ ἔπεσε στὰ πόδια του. «Δοῦλε τοῦ Θεοῦ Δημήτριε, εἶπε, ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ μονομαχήσω μὲ τὸ Λυαῖο, γι’ αὐτὸ προσευχήσου γιὰ μένα στὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ». Ὁ Ἅγιος, ἀφοῦ τὸν σφράγισε μὲ τὸ σημεῖο τοῦ τιμίου Σταυροῦ, τοῦ εἶπε ὅτι καὶ τὸ Λυαῖο θὰ νικήσει καὶ γιὰ τὸ Χριστὸ θὰ μαρτυρήσει. Τότε, λοιπόν, ὁ Νέστορας μπῆκε στὸ στάδιο χωρὶς φόβο καὶ ἀνεφώνησε: «Θεὲ τοῦ Δημητρίου, βοήθει μοί». Καὶ ἀφοῦ πολέμησε μὲ τὸ Λυαῖο, τοῦ κατάφερε δυνατὸ χτύπημα μὲ τὸ μαχαίρι του στὴν καρδιὰ καὶ τὸν θανάτωσε.

Ἐξοργισμένος τότε ὁ Διοκλητιανός, διέταξε καὶ σκότωσαν μὲ λόγχη τὸ Νέστορα, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημήτριο. Ἔτσι, μ’ αὐτή του τὴν ἐνέργεια ὁ Νέστορας δίδαξε ὅτι σὲ κάθε ἀνθρώπινη πρόκληση πρέπει νὰ ἀναφωνοῦμε: «Κύριος ἐμοὶ βοηθός, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τί ποιήσει μοὶ ἄνθρωπος;» (Ψαλμὸς νέ’ 5). Ὁ Κύριος εἶναι βοηθός μου καὶ δὲ θὰ φοβηθῶ. Τί θὰ μοῦ κάνει ὁποιοσδήποτε ἄνθρωπος;

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Ἀθλητὴς εὐσεβείας ἀκαταγώνιστος, ὡς κοινωνὸς καὶ συνήθης τοῦ Δημητρίου ὀφθεῖς, ἠγωνίσω ἀνδρικῶς Νέστωρ μακάριε, τὴ θεϊκὴ γὰρ ἀρωγή, τὸν Λυαῖον καθελῶν, ὡς ἄμωμον ἱερεῖον, σφαγιασθεὶς προσηνέχθης, τῷ Ἀθλοθέτῃ καὶ Θεῶ ἠμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.

Ἀθλήσας καλῶς, ἀθάνατον τὴν εὔκλειαν, κεκλήρωσαι νῦν· καὶ στρατιώτης ἄριστος, τοῦ Δεσπότου γέγονας, ταῖς εὐχαῖς Δημητρίου τοῦ Μάρτυρος. Σὺν αὐτῷ οὖν Νέστορ σοφέ, πρεσβεύων μὴ παύσῃ ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
27 Ὀκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Νέστωρ

Ἁγία Πρόκλα σύζυγος τοῦ Πιλάτου

Ἀγίες Καπετωλίνα καὶ Ἐρωτηΐδα

Ἅγιος Κυριάκος Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Διήγηση γιὰ τοὺς Ἴβηρες

Ὅσιος Δημήτριος ὁ Νέος (Μπασαράμπης)

Ὅσιος Νέστωρ ὁ Χρονογράφος «ὃ ἐν τῷ Σπηλαίῳ»

Ἅγιοι Μαβριανὸς καὶ Βαλεντίνος

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέα τοῦ Σμολένσκ

The post Ἅγιος Νέστωρ (27/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Οἱ Μάρτυρες κατέχουν τὴν πρωτοπορία στὴ χορεία τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας, διότι ἔδωσαν τὴ μαρτυρία τους γιὰ τὸ Χριστὸ καὶ τὴν ἐπισφράγισαν μὲ τὸ μαρτύριό τους. Ἀντάλλαξαν τὴ ζωή τους μὲ τὴν πίστη στὸν ἀληθινὸ Θεό, δίνοντας ἔμπρακτα τὸ παράδειγμα τοῦ πιὸ μεγάλου ἡρωισμοῦ στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου, ἀψηφῶντας τοὺς φρικτοὺς διωγμοὺς τῶν εἰδωλολατρῶν.

Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ Μεγαλομάρτυς ἅγιος Δημήτριος. Γεννήθηκε καὶ ἔζησε στὴ Θεσσαλονίκη στὰ χρόνια τῶν αὐτοκρατόρων Διοκλητιανοῦ (284-304) καὶ Μαξιμιανοῦ (286-305), σὲ μιὰ ἐποχὴ ἐξαιρετικὰ δύσκολη γιὰ τὴν Ἐκκλησία, διότι στὰ χρόνια αὐτὰ εἶχαν ξεσπάσει οἱ φοβερότεροι διωγμοὶ κατὰ τῶν Χριστιανῶν, ὅπου ὁλόκληρα νέφη μαρτύρων ἔχυσαν τὸ αἷμα τους γιὰ τὴν πίστη τους στὸ Χριστό.

Ἀπὸ τοὺς πιστοὺς γονεῖς του κληρονόμησε βαθιὰ εὐσέβεια. Αὐτὸ τὸν ἔκανε νὰ γίνει ἕνας ἔνθερμος χριστιανὸς νέος, στολισμένος μὲ τὶς ἀρετὲς καὶ τὰ χαρίσματα ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴ χριστιανικὴ ζωή. Ἡ ἀξιόλογη μόρφωσή του τὸν ἀνέδειξε καὶ δάσκαλο τῆς χριστιανικῆς πίστης. Οἱ γνώσεις του καὶ προπαντὸς τὸ λαμπρό του παράδειγμα ἕλκυε πλῆθος εἰδωλολατρῶν στὴ σώζουσα πίστη τοῦ Χριστοῦ.

Ὡς ἔφηβος κλήθηκε νὰ ὑπηρετήσει στὸ ρωμαϊκὸ στρατό. Θεώρησε ὅμως καθῆκον του νὰ κάνει γνωστὸ στὸ νέο περιβάλλον τὸ Σωτῆρα Χριστό, ὡς τὸν ἀληθινὸ Θεό. Ὁ ἐνθουσιασμός του καὶ τὸ λαμπρὸ παράδειγμά του μετέστρεψαν πλῆθος στρατιωτῶν στὴ νέα πίστη.

Αὐτὸ ὅμως δὲν κράτησε πολύ. Τὸ ρωμαϊκὸ κράτος καὶ ἰδιαίτερα ὁ ρωμαϊκὸς στρατός, ἔτρεφε φοβερὸ μῖσος κατὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ. Κατὰ χιλιάδες συλλαμβάνονταν οἱ χριστιανοὶ καὶ ὁδηγοῦνταν στὰ μαρτύρια. Ὁ φημισμένος Δημήτριος δὲ θὰ μποροῦσε νὰ μείνει κρυφός. Μὲ τὴν ἐπίσκεψη τοῦ φοβεροῦ Μαξιμιανοῦ στὴ Θεσσαλονίκη, ἦταν ἀπὸ τοὺς πρώτους ποὺ συνελήφθη. Ἀφοῦ ὁμολόγησε μὲ θάρρος τὴν πίστη του στὸ Χριστό, κλείστηκε στὶς φυλακὲς καὶ περίμενε μὲ καρτερία τὸ μαρτύριο.

Ὁ ὑπερφίαλος καὶ ἀλαζονικὸς αὐτοκράτορας ἔφερε μαζὶ τοῦ ἕναν φοβερὸ γιγαντόσωμο καὶ κακοῦργο στρατιώτη τον Λυαῖο, ὁ ὁποῖος καυχιόταν πὼς οἱ «θεοί» του εἶχαν δώσει ἀνίκητη δύναμη ὥστε νὰ νικᾶ κάθε μὴ πιστὸ τῆς εἰδωλολατρίας. Ἐπιδεικτικὰ ὁ Μαξιμιανὸς ὀργάνωσε στὸ στάδιο τῆς πόλης ἀγῶνες, καλῶντας ὅλους ὅσοι ἤθελαν νὰ πολεμήσουν μαζί του, μὲ σκοπὸ νὰ μειώσει τὸ Θεὸ τῶν Χριστιανῶν στὰ μάτια τοῦ εἰδωλολατρικοῦ ὄχλου. Φόβος καὶ τρόμος κατέλαβε τοὺς θεσσαλονικεῖς, διότι πίστευαν ὅτι δὲν θὰ ἔβγαιναν ζωντανοὶ ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ γίγαντα εἰδωλολάτρη. Ἕνας ὅμως πιστὸς νέος ἀπὸ τὸν κύκλο τοῦ Δημητρίου, ὀνόματι Νέστωρ, θεώρησε μεγάλη προσβολὴ τὴν πρόκληση τῶν μισαλλόδοξων εἰδωλολατρῶν καὶ ἀποφάσισε νὰ παλέψει μὲ τὸν Λυαῖο. Πρῶτα ὅμως ἔσπευσε στὴ φυλακὴ νὰ συμβουλευθεῖ τὸ Δημήτριο καί νὰ ἐνδυναμωθεῖ ἀπὸ αὐτόν. Ὁ Νέστωρ πῆρε μεγάλο θάρρος, πῆγε στὸ στάδιο, ἀντιπαρατάχτηκε μὲ τὸν ἀλαζονικὸ Λυαῖο καὶ τὸν θανάτωσε, πρὸς μεγάλη ἀπογοήτευση καὶ καταισχύνη τοῦ εἰδωλολατρικοῦ ὄχλου καὶ ἀνείπωτη χαρὰ τῶν Χριστιανῶν.

Ὁ φοβερὸς Μαξιμιανὸς καταντροπιάστηκε ἀπὸ τὸ γεγονὸς αὐτό. Δὲν περίμενε ἕνας ἀδύναμος νέος νὰ σκοτώσει τὸ καύχημά του, τὸν γίγαντα Λυαῖο. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸν ἐξαγρίωσε καὶ τὸν ἔστρεψε κατὰ τοῦ δέσμιου Δημητρίου. Ἔδωσε διαταγὴ νὰ μεταβεῖ ἕνα ἀπόσπασμα στρατιωτῶν στὶς φυλακές, νὰ κατατρυπήσουν τὸ δέσμιο Δημήτριο μὲ τὶς λόγχες τους, ὥστε νὰ ὑποστεῖ ἀργὸ καὶ βασανιστικὸ θάνατο. Ὁ ἅγιος ὑπέμεινε μὲ πρωτοφανὲς θάρρος τὸ μαρτύριο, συγχωρῶντας τοὺς δημίους του καὶ δοξολογῶντας τὸ Θεό. Ὁ ἔνδοξος Μεγαλομάρτυς Δημήτριος παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ στὸν Κύριο, λαβαίνοντας τὸν τιμημένο καὶ ἀμάραντο στέφανο τοῦ μαρτυρίου.

Κατόπιν ἀποκεφάλισαν καὶ τὸν ἅγιο Νέστορα. Τὸ τίμιο λείψανό του, ὅπως καὶ τοῦ ἁγίου Νέστορα, τὰ παρέλαβαν οἱ πιστοὶ μὲ μεγάλη εὐλάβεια, ὅπως ταιριάζει σὲ ἥρωες τῆς πίστης τοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ ἐνταφίασαν μὲ τιμές.

Ὁ Ἅγιος Δημήτριος καὶ μετὰ τὸ θάνατό του εὐεργετοῦσε τοὺς θεσσαλονικεῖς μὲ ἄπειρα θαύματα. Κάποιος συγκρατούμενος τοῦ Ἁγίου ὀνόματι Λοῦπος, κατὰ τὴν ὥρα τοῦ μαρτυρίου, ἔβαψε τὸ δακτυλίδι τοῦ μάρτυρα στὸ τίμιο αἷμα του, μὲ τὸ ὁποῖο κατόπιν ἔκανε πολλὰ θαύματα. Ἀλλὰ συνελήφθη καὶ αὐτὸς καὶ ὑπέστη μαρτυρικὸ θάνατο. Ὁ τάφος τοῦ ἁγίου Δημητρίου ἀνέβλυζε πολύτιμο μύρο, θεραπεύοντας πλῆθος ἀσθενῶν, ἀκόμα καὶ εἰδωλολάτρες, οἱ ὁποῖοι γινόταν κατόπιν ἔνθερμοι Χριστιανοί. Ὁ ἅγιος καὶ νεκρὸς ἀκόμα συνέχιζε νὰ μεταστρέφει ἀνθρώπους στὸ Χριστό!

Ἐπὶ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ὅταν σταμάτησαν οἱ διωγμοὶ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας, οἱ πιστοὶ τῆς Θεσσαλονίκης ἔκτισαν ναὸ στὸν τόπο τοῦ μαρτυρίου τοῦ ἁγίου καὶ τὸν ἀνακήρυξαν προστάτη τῆς πόλης τους. Ἀργότερα τὸν 5ο αἰῶνα κατεδαφίστηκε ὁ παλιὸς ναὸς καὶ στὴ θέση του κτίστηκε μεγαλόπρεπη βασιλική, ἡ ὁποία δεσπόζει μέχρι σήμερα στὴν συμπρωτεύουσα καὶ μέσα σ’ αὐτὴ φυλάσσονταν τὰ θαυματουργὰ λείψανά του. Αὐτὰ ὅμως ἀργότερα, τὴν ἐποχὴ τῆς Φραγκοκρατίας, τὰ ἅρπαξαν οἱ αἱρετικοὶ παπικοὶ Φράγκοι καὶ τὰ μετέφεραν στὴ Δύση, πρὸς μεγάλη λύπη τῶν πιστῶν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων. Μόνο τὸ κενὸ μνημεῖο τοῦ ἁγίου ἔμεινε στὰ ὑπόγεια τοῦ μεγαλόπρεπου ναοῦ, γιὰ παρηγοριὰ τῶν πιστῶν. Εὐτυχῶς ὅμως πρὶν λίγα χρόνια, ἡ παπικὴ «ἐκκλησία» ἐπέστρεψε στὴν πόλη τοῦ ἁγίου τὴν τίμια κάρα του, ἡ ὁποία φυλάσσεται στὸ ναό του, ὡς τὸ πολυτιμότερο σέβασμα τῆς πόλεως.

Ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου Δημητρίου ἑορτάζεται στὶς 26 Ὀκτωβρίου καὶ τοῦ ἁγίου Νέστορα τὴν ἑπομένη ἡμέρα. Οἱ θεσσαλονικεῖς, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ὅπου γῆς ὀρθόδοξοι, τιμοῦν ὅπως ταιριάζει τὸν προστάτη καὶ πολιοῦχο τους καὶ ἐκεῖνος ἀνταποκρίνεται. Δὲν εἶναι βεβαίως τυχαῖο πὼς ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Θεσσαλονίκης ἔγινε στὶς 26 Ὀκτωβρίου 1912, ἡμέρα τῆς μνήμης του!

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’.

Μέγαν εὕρατο ἐv τοῖς κιvδύvοις, σὲ ὑπέρμαχοv, ἡ οἰκουμένη, Ἀθλοφόρε τὰ ἔθνη τροπούμενον. Ὡς οὖν Λυαίου καθεῖλες τὴν ἔπαρσιν, ἐν τῷ σταδίῳ θαῤῥύvας τὸν Νέστορα, οὕτως Ἅγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Αὐτόμελον.

Τοῖς τῶv αἱμάτων σου ῥείθροις Δημήτριε, τὴv Ἐκκλησίαν Θεὸς ἐπορφύρωσεv, ὁ δούς σοι τὸ κράτος ἀήττητοv, καὶ περιέπωv τὴν πόλιv σου ἄτρωτοv· αὐτῆς γὰρ ὑπάρχεις τὸ στήριγμα.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
26 Ὀκτωβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Δημήτριος ὁ Μυροβλύτης

Μνήμη Μεγάλου Σεισμοῦ

Μνήμη τῆς μεταφορᾶς τῆς εἰκόνας τοῦ Ἁγίου Δημητρίου στὴν Κωνσταντινούπολη

Ἅγιος Λοῦππος

Ἅγιοι Ἀρτεμίδωρος καὶ Βασίλειος

Ἁγία Λέπτινα

Ἅγιος Γλύκων

Ἅγιος Ἰωάσαφ ὁ νέος ὁσιομάρτυρας

Ἀνακομιδὴ τῶν Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ νεομάρτυρος Γεωργίου, τοῦ ἐν Ἰωαννίνοις

Ἁγία Λεωντίνη ἡ μάρτυς

Ὅσιοι δύο Λεόντιοι οἱ ἐν Ἄθῳ

Ἅγιος Eata τοῦ Hexham

Ὅσιος Θεόφιλος Ἀρχιεπίσκοπος Νόβγκοροντ

Ἅγιος Ἀντώνιος Ἐπίσκοπος Βολογκντὰ τῆς Ρωσίας

The post Ὁ Ἅγιος Δημήτριος: Ὁ ἡρωικὸς μεγαλομάρτυς τοῦ Χριστοῦ (26/10/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.