Ο Άγιος Μάμας, τέλη 15ου αιώνα, Ιερά Μητρόπολις Μόρφου

Ὁ ἔνδοξος μεγαλομάρτυς τοῦ Χριστοῦ Μάμας ὑπῆρξε ἀναμφίβολα ἕνας ἀπὸ τοὺς λαοφιλέστερους ἁγίους κατὰ τὴ βυζαντινὴ περίοδο. Σὲ τοῦτο συντέλεσαν ποικίλοι λόγοι: Τὸ πλούσιο θαυματουργικό του χάρισμα· ἡ μυροβλυσία τοῦ ἱεροῦ του λειψάνου· τὸ πολυσύχναστο ἐπίκεντρο τιμῆς του, ἡ περιώνυμη δηλαδὴ πόλη τῆς Καισάρειας, πρωτεύουσα τῆς Καππαδοκίας —πιθανώτατα ὑπῆρξε ὁ ἐπισημότερα ἑορταζόμενος μάρτυρας τῆς πόλης· οἱ πανηγυρικοὶ πρὸς αὐτὸν Λόγοι τῶν Μεγάλων Καππαδοκῶν Πατέρων Βασιλείου καὶ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Κι ἀκόμη τὸ ὅτι ἀπέβη ἐνωρίτατα προστάτης τῶν ἀκριτικῶν στρατιωτικῶν ταγμάτων-ὁριοφυλάκων τῆς περιοχῆς (ἀρχικὰ τῶν Ἰσαύρων Λιμιτανέων, καὶ ἀργότερα τῶν Ἀκριτῶν τῆς Καππαδοκίας, τοῦ Ταύρου, τῆς Μεσοποταμίας κ.ἄ. παραμεθορίων περιοχῶν, καθὼς καὶ τῶν Ἀπελατῶν), οἱ ὁποῖοι, μὲ τὴ γιὰ στρατιωτικοὺς λόγους μετακίνησή τους στὶς παραμεσόγειες περιοχές, μετέφεραν εὔλογα καὶ τὴν τιμὴ τῶν προστατῶν τους ἁγίων, κατεξοχὴν τῶν μαρτύρων Γεωργίου καὶ Μάμαντος.

Οἱ γονεῖς τοῦ ἁγίου Μάμαντος, ἅγιοι Θεόδοτος καὶ Ρουφίνα, κατάγονταν ἀπὸ τὴν περίφημη πόλη Γάγγρα τῆς περιοχῆς τῆς Παφλαγονίας, στὴ βορειοδυτικὴ Μικρὰ Ἀσία, ὅπου γεννήθηκαν κατὰ τὸ πρῶτο μισὸ τοῦ 3ου αἰώνα. Καὶ οἱ δύο ἦταν εὐλαβεῖς καὶ θεοφοβούμενοι χριστιανοί. Μάλιστα ὁ Θεόδοτος, ποὺ καταγόταν ἀπὸ εὐγενεῖς (ὁ πατέρας του ἦταν ἰλλούστριος), τόσο πόθο Θεοῦ εἶχε, ὥστε κήρυσσε ἄφοβα στοὺς συμπολίτες του τὸν Χριστό, πράγμα ποὺ συνέχισε καὶ ὅταν ξέσπασαν οἱ γενικοὶ κατὰ τῶν χριστιανῶν διωγμοὶ στὴ ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία ἐπὶ Δεκίου, στὰ 250-251. Τοῦτο ὅταν πληροφορήθηκε ὁ ἄρχοντας τῆς Γάγγρας Ἀλέξανδρος, κάλεσε τὸν Θεόδοτο νὰ ἀπολογηθεῖ, ἀπειλώντας τον μὲ τιμωρίες ἂν δὲν θυσίαζε στὰ εἴδωλα ἀπαρνούμενος τὸν Χριστό. Ὁ Θεόδοτος μὲ θάρρος τοῦ ἀπάντησε ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ τὸν βασανίσει, καθὼς εἶχε εὐγενικὴ καταγωγή. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος τὸν παρέπεμψε γιὰ ἐξέταση στὸν ἡγεμόνα τῆς εὐρύτερης βορειοδυτικῆς Μικρασίας, ποὺ τότε εἶχε ἕδρα τὴν περίφημη πόλη Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας. Τὸν Θεόδοτο ἀκολούθησε ἡ σύζυγός του, ποὺ κυοφοροῦσε τότε καὶ πλησίαζε νὰ γεννήσει. Ὁ ἡγεμόνας τῆς Καισάρειας, ἀφοῦ διάβασε τὴν ἀναφορὰ τοῦ ἡγεμόνα Ἀλέξανδρου, πρόσταξε νὰ φυλακίσουν τὸν Θεόδοτο. Στὴ φυλακὴ μπῆκε μαζί του καὶ ἡ Ρουφίνα. Ἐκεῖ ὁ Θεόδοτος ἔκανε θερμὴ προσευχὴ νὰ τὸν στηρίξει ὁ Κύριος μέχρι τέλους στὴν ὁμολογία τῆς πίστης καὶ ἀμέσως παρέδωσε τὴν ψυχή του. Ἡ Ρουφίνα, βλέποντας τὴν ἀπροσδόκητη τελείωση τοῦ συζύγου της, πολὺ λυπήθηκε καὶ ἀπὸ τὴν ὀδύνη γέννησε.

Προσευχήθηκε τότε μὲ πόνο ψυχῆς νὰ λάβει κι ἐκείνης τὴν ψυχὴ ὁ Κύριος καὶ νὰ ἀναλάβει, ὡς πατέρας τῶν ὀρφανῶν, τὴ φροντίδα τοῦ νεογνοῦ. Καί, ἀσπαζόμενη τὸ σκήνωμα τοῦ Θεόδοτου, ἐκοιμήθη καὶ ἐκείνη ἐν Κυρίῳ.

Κατὰ τὸ βράδυ τῆς ἡμέρας ποὺ τελειώθηκαν οἱ γονεῖς τοῦ Μάμαντος, ἄγγελος Κυρίου ἐμφανίσθηκε σὲ μία εὐλαβέστατη ἄτεκνη χήρα καὶ ἀρχόντισσα, ποὺ λεγόταν Ἀμμία, καὶ τὴν πρόσταξε νὰ πάει νὰ ζητήσει ἀπὸ τὸν ἄρχοντα τῆς Καισάρειας τὰ σώματα τῶν μαρτύρων καὶ νὰ τὰ ἐνταφιάσει μὲ τὴν πρέπουσα τιμή, τὸ δὲ νεογέννητο ἀγοράκι νὰ τὸ ἀναθρέψει σὰν παιδί της. Καὶ ἡ Ἀμμία ἀμέσως ἐκτέλεσε τὴν προσταγὴ τοῦ ἀγγέλου.

Ὅταν ἔγινε ἑνὸς ἔτους τὸ παιδί, τὸ πῆρε στὴν ἀγκαλιά της ἡ θετή του μητέρα καὶ τὸ φίλησε. Κι αὐτὸ ἀμέσως εἶπε «ἀμμά», ποὺ θὰ πεῖ μητέρα! Στὴ χαρά της αὐτὴ ἡ Ἀμμία, κάλεσε τοὺς ἐπίσημους καὶ ἄρχοντες τῆς πόλης καὶ τοὺς παρέθεσε πλούσιο γεῦμα. Κι ὅταν αὐτοὶ πληροφορήθηκαν πῶς ἀποκάλεσε τὸ βρέφος τὴν Ἀμμία, ὅλοι μὲ ἕνα στόμα εἶπαν νὰ τὸ ὀνομάσει Μάμα, ὅπως καὶ ἔγινε. Ὅσο μεγάλωνε σὲ ἡλικία ὁ Μάμας, αὔξανε σὲ σύνεση καὶ σοφία. Γι' αὐτὸ ὅταν ἔγινε πενταετής, ἡ Ἀμμία τὸν ἔστειλε στὸν δάσκαλο Ἀρίστωνα νὰ ἀρχίσει νὰ μαθαίνει γράμματα, παραχωρώντας του καὶ ἕνα νεαρὸ δοῦλο, ὡς βοηθὸ καὶ συνοδὸ στὸ σχολεῖο, ποὺ λεγόταν Κλημέντιος. Σύντομα ὁ Μάμας ξεπέρασε στὴ φρόνηση καὶ μάθηση ὅλους τοὺς συμμαθητές του. Ἀφοῦ ἔγινε ἕξι ἐτῶν ὁ Μάμας, κοιμήθηκε ἐν Κυρίῳ ἡ Ἀμμία, ἀφήνοντάς τον κληρονόμο τῆς περιουσίας της.

Ὅταν ἔγινε αὐτοκράτορας ὁ Αὐρηλιανὸς (270-275), ἐξέδωσε πρόσταγμα γενικῆς θυσίας στοὺς ψευδοθεοὺς σ' ὅλη τὴν αὐτοκρατορία. Στὴν Καισάρεια μετέβη ἕνας σκληρὸς ἐκπρόσωπος τοῦ αὐτοκράτορα, ὁ Δημόκριτος, ποὺ πρόσταξε τοὺς δάσκαλους τῆς πόλης νὰ μεταβοῦν τὴν ἡμέρα τοῦ Δία στὰ εἰδωλεῖα νὰ προσφέρουν θυσία. Καί, ἐνῶ ὅλες οἱ σχολὲς πήγαιναν καὶ θυσίαζαν, μόνο οἱ συμμαθητὲς τοῦ Μάμαντος ἀρνοῦνταν νὰ λατρεύσουν τὰ εἴδωλα, καθὼς διδάσκονταν ἀπὸ αὐτὸν τὴν πίστη στὸν ἀληθινὸ Θεό.

Ὁ Δημόκριτος πληροφορήθηκε τὸ γεγονός, καὶ κάλεσε τὸν μικρὸ Μάμα νὰ ἀπολογηθεῖ. Παρόλες τὶς κολακεῖες καὶ ἀπειλὲς τοῦ τυράννου, ὁ Μάμας παρέμεινε ἀκλόνητος στὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ.

Μάλιστα τοῦ τόνισε πὼς δὲν εἶχε ἐξουσία νὰ τὸν κακοποιήσει, ὡς καταγόμενο ἀπὸ εὐγενεῖς. Τότε ὁ τύραννος, γεμάτος θυμό, πρόσταξε νὰ τὸν ὁδηγήσουν σιδηροδέσμιο ἀπὸ τὴν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας στὶς Αἰγὲς τῆς Κιλικίας, γιὰ νὰ κριθεῖ ἐκεῖ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν αὐτοκράτορα. Πράγματι, ὁ Αὐρηλιανὸς μεταξὺ τῶν ἐτῶν 270 καὶ 272 ἐξεστράτευσε κατὰ τῆς βασίλισσας τῆς Παλμύρας Ζηνοβίας (267-272). Σύμφωνα δὲ μὲ τὴ σύγχρονη ἔρευνα σχετικὰ πρὸς τὴν πορεία ποὺ ἀκολούθησε ὁ Αὐρηλιανὸς κατὰ τὴν ἐν λόγῳ ἐκστρατεία του, διῆλθε μὲ βεβαιότητα ἀπὸ τὴν παραθαλάσσια πόλη τῶν Αἰγῶν τῆς Κιλικίας.

Φθάνοντας στὶς Αἰγές, ὁ ἅγιος ὁδηγήθηκε ἐνώπιον τοῦ αὐτοκράτορα, ποὺ τὸν ἀνέκρινε μὲ κάθε αὐστηρότητα. Καὶ πάλιν ὁ παιδομάρτυρας ὁμολόγησε μὲ γενναιότητα τὸν Χριστό, εἰρωνευόμενος τὰ ἀναίσθητα καὶ ἄψυχα εἴδωλα. Ὁ τύραννος, ὀργισμένος καὶ κατησχυμμένος ἀπὸ ἕνα παιδάκι, πρόσταξε καί, ἀφοῦ τὸν κτύπησαν μὲ πέτρες στὸ στόμα, τοῦ πρόσδεσαν στὸ λαιμὸ ἕνα μεγάλο μολύβδινο βαρίδι γιὰ νὰ τὸν ρίξουν στὴ θάλασσα νὰ πνιγεῖ. Ἄγγελος ὅμως Κυρίου ἐμφανίσθηκε καὶ φόβησε τοὺς στρατιῶτες-δημίους μέσα στὸ σκάφος, ποὺ ἐπέστρεψαν στὴν ξηρὰ καὶ ἔφυγαν τρομαγμένοι. Καθ᾽ ὑπόδειξη δὲ τοῦ ἀγγέλου, ὁ Μάμας μετέβη στὸ ὄρος Ἀργαῖον τῆς Καισάρειας, ὅπου ἔζησε ἀκόμη ἕνα ἕως δύο ἔτη. Ἐκεῖ, μὲ πρόσταγμα Θεοῦ, ἔλαβε ἐξ οὐρανοῦ ράβδο θαυματουργὴ καὶ ἅγιο Εὐαγγέλιο, μὲ τὰ ὁποῖα ἐξημέρωνε τὰ ἄγρια θηρία τοῦ βουνοῦ καὶ ἄρμεγε τὰ θηλυκὰ ἀπὸ αὐτά, ἔπηζε τυρί, μὲ τὸ ὁποῖο καὶ ὁ ἴδιος τρεφόταν καὶ ἔδινε καὶ στοὺς πτωχοὺς τῆς Καισάρειας. Ἔκτισε ἀκόμη μικρὸ ναό, ὅπου λάτρευε τὸν Κύριο.

Ὅταν οἱ εἰδωλολάτρες πληροφορήθηκαν τὰ θαυμαστὰ σημεῖα, ποὺ ὁ Μάμας τελοῦσε στὸ βουνό, φθόνησαν, καὶ τὸν κατήγγειλαν στὸν νέο ἡγεμόνα τῆς Καισάρειας Ἀλέξανδρο, ὅτι τάχα ἦταν μάγος καὶ μὲ μαγικὲς τέχνες ἡμέρωνε τὰ ἄγρια θηρία. Τότε αὐτὸς ἔστειλε στρατιῶτες νὰ τὸν συλλάβουν. Τοὺς συνάντησε ὁ ἅγιος καὶ τοὺς ρώτησε τί ἔψαχναν. Αὐτοὶ τοῦ εἶπαν γιατί εἶχαν μεταβεῖ ἐκεῖ, κι ὁ Μάμας τοὺς κάλεσε νὰ τοὺς προσφέρει ψωμὶ καὶ τυρὶ καὶ τοὺς ὑποσχέθηκε νὰ τοὺς ὑποδείξει αὐτὸν ποὺ ἀναζητοῦσαν. Ἐνῶ τρώγανε, μαζεύτηκαν ἐκεῖ τὰ ἄγρια ζῶα κατὰ τὴ συνήθειά τους, ποὺ φόβησαν τοὺς στρατιῶτες. Ὁ ἅγιος τοὺς καθησύχασε, τοὺς εἶπε ὅτι αὐτὸς ἦταν ὁ Μάμας ποὺ ἀναζητοῦσαν καὶ τοὺς ἐξήγησε πὼς τὰ ζῶα τὰ ἐξημέρωνε μὲ τὴ δύναμη τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ποὺ λάτρευε, κι ὄχι μὲ μαγικὲς κακοτεχνίες. Κατόπιν τοὺς προέτρεψε νὰ ἐπιστρέψουν καὶ νὰ τὸν ἀναμένουν στὴν πύλη τῆς Καισάρειας καὶ θὰ ἐρχόταν σύντομα.

Πρὶν ὅμως ἀπέλθει πρὸς τὸ μαρτύριο, μὲ ὑπόδειξη τοῦ Κυρίου κάλεσε μεγάλο λιοντάρι ἀπὸ τὴν ἔρημο, καὶ τοῦ εἶπε ὅτι, ὅταν αὐτὸς θὰ θηριομαχοῦσε στὸ στάδιο, θὰ τὸ ἔφερναν κι αὐτὸ ἐναντίον του, καὶ τότε νὰ πράξει ἐκεῖνο ποὺ θὰ τὸ προστάξει ὁ Θεός.

Μετέβη λοιπὸν ὁ Μάμας στὴν Καισάρεια καὶ ὁδηγήθηκε μπροστὰ στὸν ἡγεμόνα Ἀλέξανδρο, ποὺ τὸν ἐξέτασε γιὰ τὶς δῆθεν μαγεῖες του. Κι ὅταν ὁ παιδομάρτυρας τοῦ ξεκαθάρισε πώς, ὄχι μόνο δὲν ἦταν μάγος, ἀλλὰ λάτρευε τὴν Ἁγία Τριάδα, ὁ τύραννος τὸν ἀνάγκαζε νὰ ἀρνηθεῖ τὴν πίστη του καὶ νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα. Μετὰ τὴ θαρραλέα ὁμολογία τοῦ μάρτυρα, ὁ ἡγεμόνας πρόσταξε νὰ ἀρχίσουν τὰ βασανιστήρια. Πρῶτα τὸν κρέμασαν σὲ τιμωρητικὸ ξύλο καὶ τὸν ἔξεσαν ἀπάνθρωπα σὲ ὅλο τὸ σῶμα, μέχρι τὰ σπλάχνα. Ὁ ἅγιος ὅμως ἄχνα δὲν ἔβγαλε, μόνο προσευχόταν θερμὰ νὰ τὸν ἐνισχύσει ὁ Κύριος ἕως τέλους. Κατόπιν τὸν ἔριξαν σὲ καμίνι ποὺ εἶχαν πυρώσει ἐπὶ τρεῖς μέρες, ὅπου τὸν ἄφησαν γιὰ πέντε μέρες. Ἀλλ’ ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ τὸν διαφύλαξε ἀβλαβή, ἀποστέλλοντάς του ἀγγέλους, μὲ τοὺς ὁποίους συνδοξολογοῦσε τὸν Θεό, ὅπως παλαιὰ οἱ τρεῖς Παῖδες στὴ Βαβυλώνα. Ὅταν εἶδε τὴν ὑπερθαύμαστη διάσωσή του ὁ τύραννος, διέταξε νὰ τὸν ρίξουν στὰ ἄγρια θηρία στὸ στάδιο. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ τιθάσσευε τὴν ἀγριότητα τῶν θηρίων, ποὺ σεβάστηκαν καὶ προσκυνοῦσαν τὸν μάρτυρα τοῦ Χριστοῦ. Τότε ἀπέλυσαν ἐναντίον του καὶ τὸ λιοντάρι ποὺ προαναφέραμε, κι αὐτὸ ὅρμησε ἐναντίον τῶν θεατῶν, καὶ κατασπάραξε πολλοὺς εἰδωλολάτρες καὶ Ἰουδαίους. Τέλος, ὁ τυφλωμένος στὴν ψυχὴ Ἀλέξανδρος πρόσταξε νὰ φονευθεῖ στὸ στάδιο ὁ μάρτυρας ἀπὸ τάγμα ἱππικοῦ. Πράγματι, ἕνας μονομάχος κτύπησε τὸν Μάμαντα μὲ τρίαινα στὴν κοιλιά καὶ χύθηκαν ἔξω τὰ σπλάχνα του. Φωνὴ τότε ἀκούστηκε ἀπὸ τοὺς οὐρανούς, ποὺ τὸν καλοῦσε νὰ ἀπολαύσει τὰ ἀγαθὰ τῆς αἰώνιας ζωῆς. Κι ὁ γενναιότατος παιδομάρτυρας, κρατώντας τὰ χυμένα του σπλάχνα, περπάτησε περὶ τὸ μισὸ χιλιόμετρο ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, βρῆκε ἕνα σπήλαιο καί, ἐπάνω σὲ μιὰ πέτρα, παρέδωσε τὸ πνεῦμα του στὸν Κύριο, γιὰ τὸν Ὁποῖο τόσα βάσανα ὑπέμεινε.

Τελειώθηκε δὲ ὁ μαρτυρικὰ στὴν Καισάρεια ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Αὐρηλιανοῦ, πιθανώτατα κατὰ τὴν 2α Σεπτεμβρίου τοῦ 273 ἢ τοῦ 274, σὲ ἡλικία 15 ἢ 16 ἐτῶν.

Ἐπίκεντρο τιμῆς τοῦ ἁγίου Μάμαντος ὑπῆρξε ἀσφαλῶς ἡ Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας. Ἡ τοποθεσία, στὴν ὁποία μετέβη καὶ παρέδωσε τὸ πνεῦμα ὁ ἅγιος μετὰ τὸ μαρτύριό του, πρέπει νὰ ταυτισθεῖ μὲ τὸν χῶρο, ὅπου ἀργότερα ἀνοικοδομήθηκε τὸ Μαρτύριο (ναός), στὸ ὁποῖο περιλαμβανόταν ὁ τάφος του. Τὸ Μαρτύριο αὐτὸ συνέχισε νὰ ὑπάρχει ἐπὶ αἰῶνες, καὶ μετὰ τὴ σταδιακὴ μετακομιδὴ τῶν λειψάνων τοῦ ἁγίου. Σύμφωνα μὲ ἔγκυρες πληροφορίες, κατὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα τὰ χαλάσματα παλιᾶς ἐκκλησίας κοντὰ στὸ ἀρχαῖο στάδιο τῆς Καισάρειας ταυτίζονταν μὲ ἀσφάλεια μὲ τὴν ἄλλοτε περίλαμπρη βασιλικὴ τοῦ Ἁγίου Μάμαντος. Ἀπὸ τὰ χαλάσματα ὅμως αὐτά, γνωστὰ μὲ τὸ ὄνομα Ντελικλί-Τάς, δηλαδὴ τρυπημένη πέτρα, ἤδη λίγο πρὶν τὴν ἔξοδο τῶν Ἑλλήνων τὸ 1924, τίποτα δὲν παρέμεινε στὴ θέση του, ἕνεκα ἁρπαγῆς τοῦ οἰκοδομικοῦ ἐκεῖ ὑλικοῦ πρὸς ἀνέγερση ἄλλων κτιρίων, παρὰ μόνη μία μεγάλη τρύπια πέτρα. Ἀπὸ τὴν τρύπια ἐκείνη πέτρα χριστιανοὶ καὶ μουσουλμάνοι περνοῦσαν τὰ ἄρρωστα παιδάκια καί, ὅσα ἦταν νὰ ζήσουν, γίνονταν ἀμέσως καλά.

Ἀσφαλῶς παρατηρεῖται πρωιμότατη διάδοση τῆς τιμῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν τιμίων λειψάνων τοῦ ἁγίου Μάμαντος, ποὺ ἐξακτινώνεται ὄχι μόνο σ᾽ ὅλη τὴ Μικρασία, ἀλλ᾽ ἐπεκτείνεται ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη ἕως τὴ Συροπαλαιστίνη καὶ τὰ ἑλληνικὰ νησιὰ τῆς Κύπρου, Κρήτης καὶ ἀλλοῦ, γιὰ νὰ φθάσει μέχρι καὶ τὴ Γαλλία! Ὅταν οἱ Σταυροφόροι τῆς Δ’ Σταυροφορίας κατέλαβαν τὸ 1204 τὴν Κωνσταντινούπολη, μεταξὺ τῶν πολλῶν τιμαλφῶν καὶ ἱερῶν λειψάνων ποὺ ἀφάρπασαν ἦταν καὶ ἡ τιμία κάρα τοῦ ἁγίου Μάμαντος, ποὺ τὸ 1209 θὰ καταλήξει στὴν πόλη Langres τῆς Γαλλίας. Ἡ ἁγία κάρα διατηρεῖ τὴ σταυρόσχημη βυζαντινὴ ἀργυρὴ λειψανοθήκη-ἐπένδυσή της καὶ φέρει ἐγχάρακτη ἐπιγραφή, «ΑΓΙΟC MAMAC». Περαιτέρω, ἀνὰ ἕνα τεμάχιο τῆς κάρας τοῦ ἁγίου Μάμαντος (προφανῶς ἀπὸ τὸ κάτω της τμῆμα, ποὺ ἐλλείπει ἀπὸ τὸ λείψανο τῆς Langres), βρίσκεται στὶς μονὲς Φιλοθέου Ἁγίου Ὄρους καὶ Ἁγίου Γεωργίου Ἠλίων στὴν Αἰδηψὸ τῆς Εὔβοιας.

Ἡ Κύπρος δὲν ὑστέρησε τῆς πλούσιας χάρης τοῦ ἁγίου Μάμαντος. Τὸ πόσο πρώιμη ὑπῆρξε ἡ ἐδῶ τιμὴ τοῦ λαοφίλητου τούτου παιδομάρτυρα δὲν μᾶς εἶναι ἀκριβῶς γνωστό. Πιθανώτατα οἱ ρίζες τῆς τιμῆς αὐτῆς νὰ συνδέονται, τόσο μὲ τὶς ἀνὰ τοὺς αἰῶνες γνωστὲς ζῶσες σχέσεις τῆς μεγαλονήσου μὲ τὰ νότια τῆς Μικρασίας παράλια, ὅσο καὶ τὴν κατὰ τοὺς μεσοβυζαντινοὺς χρόνους ἔλευση καὶ ὑπηρεσία στὸ νησὶ ἀκριτικῶν στρατιωτικῶν ταγμάτων (Ἀκριτῶν-Μαρδαϊτῶν), ὅπως πιὸ πάνω ἀναφέραμε. Ἄλλο πρόβλημα, ποὺ παραμένει ἀκόμη ἀνοικτό, εἶναι τὸ πότε ἔρχεται στὸ νησὶ ἡ λάρνακα μὲ τὰ τίμια λείψανά του, ποὺ βρίσκεται μέχρι σήμερα ἐντοιχισμένη στὸν ὁμώνυμό του ναὸ στὴ Μόρφου, καθεδρικὸ ναὸ τῆς Μητροπόλεως Μόρφου, τῆς ὁποίας εἶναι καὶ ὁ πολιοῦχος ἅγιος. Δὲν ἀποκλείεται ὁ ἀρχικὸς ναὸς (βασιλικὴ 6ου αἰ.) στὴ θέση τοῦ σημερινοῦ ναοῦ νὰ σχετίζεται μὲ τὴν τότε ἔλευση τῆς λάρνακας αὐτῆς, καὶ νὰ σήμανε τὶς ἀπαρχὲς τῆς ἐδῶ τιμῆς του. Τοιχογραφίες καὶ φορητὲς εἰκόνες τοῦ ἁγίου σώζονται στὴν Κύπρο ἀπὸ τὸν 12ο/13ο αἰ. Ἀκόμη, ὑπάρχουν σὲ λειτουργία ἢ ἐρειπωμένοι 71 ναοὶ καὶ μονὲς στὸ ὄνομά του στὸ νησί μας, ἐνῶ ἕνα χωριὸ τῆς ἐπαρχίας Λεμεσοῦ φέρει τὸ εὐλογημένο του ὄνομα.

Νά, λοιπόν, ἕνα σπουδαῖο πρότυπο ἔφηβου ἁγίου πρὸς μίμηση. Ἑνὸς λαμπροῦ ἀστέρα τοῦ νοητοῦ στερεώματος, ποὺ μὲ τὴ γέννησή του ἔμεινε ὀρφανὸς ἀπὸ τοὺς ἐπίγειους ἁγίους του γονεῖς, ἀλλ' ὄχι ἀπὸ τὴν ἀλάνθαστη πρόνοια τοῦ Οὐράνιου Πατέρα. Ποὺ ἀπὸ τὴν παιδική του ἡλικία ὁμολόγησε ἀπτόητα Χριστὸν «ἐνώπιον τυράννων καὶ βασιλέων», χωρὶς νὰ τὸν θέλξει τίποτα τοῦ κόσμου τούτου. Ποὺ ὑπέμεινε πάνδεινα κολαστήρια γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Λυτρωτῆ καὶ Σωτήρα του, γιὰ τὸν Ὁποῖο κένωσε καὶ τὴν τελευταία σταλαγματιὰ τοῦ αἵματός του. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ἐπάξια δοξάσθηκε ἀπὸ τὸν Δικαιοκρίτη Κύριο καὶ στὸν οὐρανό, καὶ στὴ γῆ. Καί, μὲ τὴ θεόσδοτη χάρη ποὺ πλούτησε, θεραπεύει τὶς ψυχὲς καὶ τὰ σώματα ὅσων τὸν ἐπικαλοῦνται μὲ πίστη καὶ προστρέχουν μὲ εὐλάβεια στὴ σκέπη του.

immorfou.org.cy

Ἀπολυτίκιον
Ήχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείον βλάστημα, Μαρτύρων πέλων, ηκολούθησας, ασχέτω πόθω, τοις ενθέοις αληθώς τούτων ίχνεσι και του Σωτήρος κηρύξας το όνομα, εθαυμαστώθης σοφέ δι’ αθλήσεως. Μάμα ένδοξε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Ἐν τῇ ράβδῳ Ἅγιε, τῇ ἐκ Θεοῦ σοι δοθείσῃ, τὸν λαόν σου ποίμανον, ἐπὶ νομὰς ζωηφόρους· θήρας δέ, τοὺς ἀοράτους καὶ ἀνημέρους, σύντριψον, ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν σὲ ὑμνούντων, ὅτι πάντες οἱ ἐν κινδύνοις, προστάτην Μάμα, θερμόν σε κεκτήμεθα.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
2 Σεπτεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Μάμας

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Νηστευτής, Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιος Διομήδης

Ἅγιος Ἰουλιανός

Ἅγιος Φίλιππος

Ἅγιος Εὐτυχιανός

Ἅγιος Ἡσύχιος

Ἅγιος Λεωνίδης

Ἅγιος Εὐτύχιος

Ἅγιος Φιλάδελφος

Ἅγιος Μελάνιππος

Ἁγία Παρθαγάπη

Δίκαιοι Ἐλεάζαρ καὶ Φινεές

Ἅγιοι Ἀειθαλὰς καὶ Ἀμῶν

Ὅσιος Κοσμᾶς ὁ ἐρημίτης καὶ ὁμολογητής

Ὅσιος Θεοδόσιος καθηγούμενος τῆς Λαύρας τῶν Σπηλαίων του Κιέβου

The post Ὁ ἅγιος μεγαλομάρτυς Μάμας ὁ Μυροβλύτης ἕνα σπουδαῖο πρότυπο ἔφηβου πρὸς μίμηση (2/9/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Λιπὼν Συμεὼν τὴν ἐπὶ στύλου βάσιν,
Τὴν ἐγγὺς εὗρε τοῦ Θεοῦ Λόγου στάσιν.
Ὑψιβάτης Συμεὼν Σεπτεμβρίου ἔκθανε πρώτῃ.

Ἔζησε στὰ μέσα τοῦ 5ου αἰῶνα μ.Χ., ἐπὶ αὐτοκράτορας Λέοντος τοῦ Μεγάλου καὶ Πατριάρχου Ἀντιοχείας Μαρτυρίου. Ὁ Συμεῶν γεννήθηκε στὸ χωριὸ Σισάν της Κιλικίας τὸ 389 μ.Χ., ἀπὸ γονεῖς βοσκούς. Βοσκὸς ἦταν καὶ αὐτὸς στὰ νεανικά του χρόνια. Ἀπὸ μικρὸς ἦταν ἀφοσιωμένος μὲ ὅλη του τὴν ψυχὴ στὰ θεῖα. Τόσο θερμὲς ἦταν οἱ προσευχές του πρὸς τὸ Θεό, ὥστε πολλὲς φορὲς λουζόταν ἀπὸ δάκρυα.

Κάποια μέρα, τοῦ ἔκαναν μεγάλη ἐντύπωση τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ, «μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται. Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θὲὸν ὄψονται» (Ματθαίου, ε’ 4,8). Δηλαδή, μακάριοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ πενθοῦν γιὰ τὶς ἁμαρτίες τους καὶ γιὰ τὸ κακὸ ποὺ ἐπικρατεῖ στὸν κόσμο, διότι αὐτοὶ θὰ παρηγορηθοῦν ἀπὸ τὸ Θεό. Μακάριοι, ἐπίσης, εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν τὴν καρδιά τους καθαρὴ ἀπὸ κάθε μολυσμὸ ἁμαρτίας, διότι αὐτοὶ θὰ δοῦν τὸ Θεό.

Ποθῶντας, λοιπόν, καὶ ὁ Συμεῶν νὰ κάνει τέτοια ζωή, πῆγε κοντὰ στὸν ὅσιο Ἠλιόδωρο, ὅπου ἔμεινε 10 χρόνια, καὶ ἔγινε μοναχός. Ἐπιθυμῶντας, ὅμως, περισσότερη ἡσυχαστικὴ ζωή, ἀποσύρθηκε σὲ ἕνα κελὶ στὸ χωριὸ Τελανισό, ὅπου ἀσκήτεψε τρία χρόνια. Ἡ φήμη τῆς ἁγίας του ζωῆς ἔκανε νὰ συρρέουν πλήθη λάου κοντά του. Ἀλλὰ ὁ Συμεῶν, ἀποφεύγοντας τὴν ἀκατάπαυστη ἐκείνη κοινωνικότητα καὶ θέλοντας ἀκόμα περισσότερη ἀσκητικὴ ζωή, ἐγκαταστάθηκε ἐπάνω σ’ ἕνα στυλὸ 36 πήχεων! Μὲ τὸν ἰδιόρρυθμο αὐτὸ τρόπο ἀσκήτεψε 37 χρόνια. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ ἔκανε τελικὰ τὴ ζωὴ ποὺ ἐπιθυμοῦσε καὶ ποὺ μακαρίζει ὁ Κύριος. Κοιμήθηκε τὸ 459 μ.Χ. καὶ κηδεύτηκε ἀπὸ τὸν πατριάρχη Ἀντιόχειας Μαρτύριο στὴ μεγάλη ἐκκλησία της Ἀντιόχειας.

(Βυζαντινὴ ἁγιογραφία διὰ χειρὸς τῆς Παναγιώτας Χ”Μιχαήλ Μωυσῆ)

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὡς στήλην θεόγραφον τῶν ἱερῶν ἀρετῶν, τοῦ βίου σου ἔλειπες τὰς ἀναβάσεις ἡμῖν, Συμεὼν παμμακάριστε· σὺ γὰρ ἐπὶ τοῦ στύλου ὡς πυρσὸς διαλάμπων, ἕλκεις ἡμᾶς χαμόθεν πρὸς ζωὴν οὐρανίαν, τὸν τρόπον τῆς εὐδρομίας φαίνων τοῖς ἔργοις σου.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Αὐτόμελον.

Τὰ ἄνω ζητῶν, τοῖς κάτω συναπτόμενος, καὶ ἅρμα πυρός, τὸν στύλον ἐργασάμενος, δι᾽ αὐτοῦ συνόμιλος, τῶν Ἀγγέλων γέγονας Ὅσιε, σὺν αὐτοῖς Χριστῷ τῷ Θεῷ, πρεσβεύων ἀπαύστως ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
1η Σεπτεμβρίου 2026 ἑορτάζουν:

Ἀρχή της Ἰνδίκτου

Ἀγίες Τεσσαράκοντα Παρθένες καὶ Ἀσκήτριες καὶ Ἀμμοὺν ὁ διδάσκαλος αὐτῶν

Ὅσιος Συμεῶν ὁ Στυλίτης

Ὅσιος Μελέτιος ὁ νέος ποὺ ἀσκήτευσε στὸ ὅρος της Μυουπόλεως

Ὁσία Μάρθα μητέρα τοῦ ὁσίου Συμεῶν, ποὺ ἀσκήτευσε στὸ ὅρος Θαυμαστόν

Ὁσία Εὐανθία

Δίκαιος Ἰησοῦς γιός του Ναυή

Ἅγιοι Εὔοδος, Καλλίστη, Ἀγαθόκλεια καὶ Ἐρμογένης

Μνήμη τοῦ μεγάλου ἐμπρησμοῦ στὴν Κωνσταντινούπολη

Ἀνάμνηση Θαύματος τῆς Θεοτόκου στὴ Μονή των Μιασηνῶν

Ἅγιος Ἀγγελὴς ὁ Νεομάρτυρας ποὺ μαρτύρησε στὴν Κωνσταντινούπολη

Ὅσιος Νικόλαος ὁ Κουρταλιώτης

Ὁσία Χάϊδω ἐκ Στανοῦ Χαλκιδικῆς

Ὅσιος Συμεῶν, ὁ Λέσβιος, Στυλίτης

Ὅσιος Ἀντώνιος «ὁ ἐν Ἀγυίᾳ»

Σύναξη τῆς Παναγίας της Καταπολιανῆς στὴν Τῆνο

Σύναξη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου της Γεθσημανὴ ἐν Ρωσίᾳ

Σύναξη τῆς Παναγίας της Παμμακάριστου στὴν Κωνσταντινούπολη

The post Ὅσιος Συμεῶν ὁ Στυλίτης (1/9/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Χρυσῆν κορωνίδ’ οἷα, σεμνὴ Παρθένε,
Τῷ τοῦ χρόνου τίθημι σὴν Ζώνην τέλει.
Θέντο σορῷ Ζώνην πρώτῃ Πανάγνου Τριακοστῇ.

Ἡ ἀνακομιδὴ τῆς τίμιας Ζώνης τῆς Θεοτόκου, ἄλλοι λένε ὅτι ἔγινε ἀπὸ τὸ βασιλιᾶ Ἀρκάδιο καὶ ἄλλοι ἀπὸ τὸ γιὸ τοῦ Θεοδόσιο τὸν Β’. Ἡ μεταφορὰ ἔγινε ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ τὴν τοποθέτησαν σὲ μιὰ χρυσῆ θήκη, ποὺ ὀνομάσθηκε ἁγία Σωρός. Ὅταν πέρασαν 410 χρόνια, ὁ βασιλιᾶς Λέων ὁ Σοφὸς ἄνοιξε τὴν ἁγία αὐτὴ Σωρὸ γιὰ τὴ βασίλισσα σύζυγο τοῦ Ζωή, ποὺ τὴν διακατεῖχε πνεῦμα ἀκάθαρτο. Ὅταν λοιπὸν ἄνοιξε τὴν ἁγία Σωρό, βρῆκε τὴν τίμια Ζώνη τῆς Θεοτόκου νὰ ἀκτινοβολεῖ ὑπερφυσικά. Καὶ εἶχε μιὰ χρυσῆ βοῦλα, ποὺ φανέρωνε τὸ χρόνο καὶ τὴν ἥμερα ποὺ μεταφέρθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἀφοῦ λοιπὸν τὴν προσκύνησαν, ὁ Πατριάρχης ἅπλωσε τὴν τιμία Ζώνη ἐπάνω στὴ βασίλισσα, καὶ ἀμέσως αὐτὴ ἐλευθερώθηκε ἀπὸ τὸ δαιμόνιο. Ὅποτε ὅλοι δόξασαν τὸ Σωτῆρα Χριστὸ καὶ εὐχαρίστησαν τὴν πανάχραντη Μητέρα Του, ἡ ὁποία εἶναι γιὰ τοὺς πιστοὺς φρουρός, φύλαξ, προστάτις, καταφυγή, βοηθός, σκέπη, σὲ κάθε καιρὸ καὶ τόπο, ἥμερα καὶ νύκτα.

Στὴ συνέχεια ἡ Ἁγία Ζώνη τεμαχίστηκε καὶ τεμάχιά της μεταφέρθηκαν σὲ διάφορους ναοὺς τῆς Κωνσταντινούπολης. Μετὰ τὴν ἅλωση τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς Σταυροφόρους τὸ 1204 μ.Χ., κάποια τεμάχια ἁρπάχτηκαν ἀπὸ τοὺς βάρβαρους καὶ ἀπολίτιστους κατακτητὲς καὶ μεταφέρθηκαν στὴ Δύση. Ἕνα μέρος ὅμως διασώθηκε καὶ παρέμεινε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Πόλης ἀπὸ τὸν Μιχαὴλ Η’ Παλαιολόγο. Φυλασσόταν στὸν ἱερὸ ναὸ τῆς Θεοτόκου των Βλαχερνῶν. Ἡ τελευταία ἀναφορὰ γιὰ τὸ ἅγιο λείψανο εἶναι ἑνὸς ἀνώνυμου Ρώσου προσκυνητῆ στὴν Κωνσταντινούπολη μεταξὺ τοῦ 1424 καὶ 1453 μ.Χ.

Μετὰ τὴν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ 1453 μ.Χ., εἶναι ἄγνωστο τί ἀπέγινε τὸ ὑπόλοιπο μέρος τῆς Ἁγίας Ζώνης στὴ συνέχεια. Ἔτσι τὸ μοναδικὸ σωζόμενο τμῆμα εἶναι αὐτὸ ποὺ φυλάσσεται στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου· μὲ ἐξαιρετικὰ περιπετειώδη τρόπο ἔφτασε ἐκεῖ.

Ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος εἶχε κατασκευάσει ἕναν χρυσὸ σταυρὸ γιὰ νὰ τὸν προστατεύει στὶς ἐκστρατεῖες. Στὴ μέση τοῦ σταυροῦ εἶχε τοποθετηθεῖ τεμάχιο Τιμίου Ξύλου· ὁ σταυρὸς ἔφερε ἐπίσης θῆκες μὲ ἅγια λείψανα Μαρτύρων, καὶ ἕνα τεμάχιο τῆς Τιμίας Ζώνης. Ὅλοι οἱ βυζαντινοὶ αὐτοκράτορες ἔπαιρναν αὐτὸν τὸν σταυρὸ στὶς ἐκστρατεῖες. Τὸ ἴδιο ἔπραξε καὶ ὁ αὐτοκράτορας Ἰσαάκιος Β’ Ἄγγελος (1185-1195) σὲ μία ἐκστρατεία ἐναντίον τοῦ ἡγεμόνα τῶν Βουλγάρων Ἀσάν. Νικήθηκε ὅμως καὶ μέσα στὸν πανικὸ ἕνας ἱερέας τὸν πέταξε στὸ ποτάμι γιὰ νὰ μὴν τὸν βεβηλώσουν οἱ ἐχθροί. Μετὰ ἀπὸ μερικὲς μέρες ὅμως οἱ Βούλγαροι τὸν βρῆκαν· ἔτσι πέρασε στὰ χέρια του Ἀσάν.

Οἱ Βούλγαροι ἡγεμόνες μιμούμενοι τοὺς Βυζαντινοὺς αὐτοκράτορες ἔπαιρναν μαζί τους στὶς ἐκστρατεῖες τὸ σταυρό. Σὲ μία μάχη ὅμως ἐναντίον των Σέρβων ὁ βουλγαρικὸς στρατὸς νικήθηκε ἀπὸ τὸν Σέρβο ἡγεμόνα Λάζαρο (1371-1389).

Ὁ Λάζαρος ἀργότερα δώρισε τὸ σταυρὸ τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου μαζὶ μὲ τὸ τεμάχιο τῆς Τιμίας Ζώνης.

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς διασώζουν καὶ μία παράδοση σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἡ Τιμία Ζώνη τῆς Θεοτόκου ἀφιερώθηκε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Ἰωάννη ΣΤ’ Καντακουζηνὸ (1341-1354), ὁ ὁποῖος στὴ συνέχεια παραιτήθηκε ἀπὸ τὸ ἀξίωμα, ἐκάρη μοναχὸς μὲ τὸ ὄνομα Ἰωάσαφ καὶ μόνασε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου.

Τὰ θαύματα ποὺ πραγματοποίησε καὶ πραγματοποιεῖ ἡ Τιμία Ζώνη εἶναι πολλά. Βοηθᾶ εἰδικὰ τὶς στεῖρες γυναῖκες νὰ ἀποκτήσουν παιδί. Ἂν ζητήσουν μὲ εὐλάβεια τὴ βοήθειά της Παναγίας, τοὺς δίδεται τεμάχιο κορδέλας ποὺ ἔχει εὐλογηθεῖ στὴν λειψανοθήκη τῆς Ἁγίας Ζώνης· ἂν ἔχουν πίστη, καθίστανται ἔγκυες.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ’.

Θεοτόκε ἀειπάρθενε, τῶν ἀνθρώπων ἡ σκέπη, Ἐσθῆτα καὶ Zώνην τοῦ ἀχράντου σου σώματος, κραταιὰν τῇ πόλει σου περιβολὴν ἐδωρήσω, τῷ ἀσπόρῳ τόκῳ σου ἄφθαρτα διαμείναντα, ἐπὶ σοὶ γὰρ καὶ φύσις καινοτομεῖται καὶ χρόνος, διὸ δυσωποῦμέν σε, εἰρήνην τῇ πολιτείᾳ σου δώρησαι, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὴν ἐν πρεσβείαις.

Τὴν θεοδόχον γαστέρα σου Θεοτόκε, περιλαβοῦσα ἡ Zώνη σου ἡ τιμία, κράτος τῇ πόλει σου ἀπροσμάχητον, καὶ θησαυρὸς ὑπάρχει, τῶν ἀγαθῶν ἀνέκλειπτος, ἡ μόνη τεκοῦσα ἀειπάρθενος.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
31 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Κατάθεση Τιμίας Ζώνης τῆς Θεοτόκου

Ἀνακαίνιση τοῦ Ναοῦ τῆς Θεοτόκου «ἐν τῷ Νεωρίῳ»

Ἅγιος Φιλέορτος

Ἅγιος Διάδοχος

Ἅγιοι Ἑπτὰ Παρθένοι ἀπὸ τὴ Γάζα

Ἅγιοι Ἀνδρέας ὁ Στρατηλάτης, Ἡράκλειος, Φαῦστος, Μηνὰς καὶ ἡ συνοδεία τους

Ἅγιοι Τέσσερις Μάρτυρες ἀπὸ τὴν Πέργη της Παμφυλίας

Ἅγιοι Τριακόσιοι Ἑξήκοντα Ἕξι Μάρτυρες ἀπὸ τὴ Νικομήδεια

Ἅγιος Ἀϊδανός

Ἁγία Cuthburge

Σύναξη τῆς Παναγίας της Λυκουρισιώτισσας στὴν Σκουτερὰ Ἀγρινίου

The post Κατάθεση Τιμίας Ζώνης τῆς Θεοτόκου (31/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Πολλοὶ ἅγιοι ἱεράρχες λάμπρυναν μὲ τὴν προσωπικότητά τους καὶ τὸ ἔργο τους τὴν πρωτόθρονη Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως στὴ δισχιλιόχρονη ἱστορική της πορεία. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος, ὁ ὁποῖος ἔβαλε τὴ δική του σφραγῖδα στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ σὲ μιὰ ἐποχὴ κρίσιμη γιὰ ἐκείνη.

Γεννήθηκε στὴν ἁγιοτόκο Μ. Ἀσία περὶ τὸ 239 ἀπὸ γονεῖς εὐσεβεῖς, οἱ ὁποῖοι τὸν ἀνάθρεψαν χριστιανικά, σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ θεωροῦνταν ἀσυγχώρητο ἔγκλημα νὰ εἶναι κανεὶς Χριστιανός, διότι ἡ θνήσκουσα εἰδωλολατρία, διὰ τῆς ρωμαϊκῆς ἐξουσίας καταδίωκε μὲ ἰδιαίτερη μανία τὴν Ἐκκλησία καὶ τοὺς Χριστιανούς, μὲ στόχο νὰ τοὺς ἐξαφανίσει ἀπὸ προσώπου γῆς. Ὁ ἴδιος, νεαρὸ παιδί, δοκίμασε τοὺς σκληροὺς διωγμοὺς τοῦ θρησκομανὴ αὐτοκράτορα Δέκιου (249-251) καὶ στὴ συνέχεια τοὺς διωγμούς του Βαλεριανοῦ (257-260), τοὺς πιὸ φοβεροὺς ἀπὸ ὅλους, τοῦ δαιμονικοῦ Διοκλητιανοῦ (303-305) καὶ τέλος του Γαλερίου καὶ Μαξιμιανοῦ (305-313). Εἶχε ἀσκηθεῖ νὰ κρύβει διωκόμενους Χριστιανοὺς καὶ νὰ περιθάλπει ταλαιπωρημένους καὶ πληγωμένους Μάρτυρες. Ὅλη αὐτὴ ἡ τραγικὴ κατάσταση εἶχε δαμάσει τὸν νεαρὸ Ἀλέξανδρο καὶ εἶχε σμιλέψει τὴν ψυχή του, ὥστε νὰ ἀφιερώσει τὴ ζωή του στὸ Χριστὸ καὶ τὴν ὑπηρεσία τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ Ἀλέξανδρος βρέθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη νὰ ὑπηρετεῖ τὸν γέρο καὶ ἄρρωστο ἀρχιεπίσκοπο Μητροφάνη, ὁ ὁποῖος τὸν χειροτόνησε διάκονο καὶ στὴ συνέχεια πρεσβύτερο.

Λόγῳ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ του ζήλου καὶ τοῦ ἀδαμάντινου χαρακτῆρα του κατέστη ὁ στενότερος συνεργάτης τοῦ ἀρχιεπισκόπου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἡ ὁποία τότε ὀνομαζόταν Βυζάντιο καὶ δὲν εἶχε ἀποκτήσει ἀκόμη τὴν αἴγλη, μετὰ τὴν ἐπιλογὴ τοῦ Μ. Κωνσταντίνου νὰ γίνει ἡ νέα πρωτεύουσα τοῦ ἀπέραντου ρωμαϊκοῦ κράτους. Ὅλες τὶς δύσκολες ἀποστολὲς καὶ τὰ μεγάλα θέματα τὰ ἀνέθετε στὸν πρεσβύτερο Ἀλέξανδρο. Παράλληλα ὁ Ἀλέξανδρος διακρίνονταν γιὰ τὴν εὐσέβειά του, γιὰ τὴν ἀσκητικὴ ζωή του καὶ ὁ ζῆλος του γιὰ τὴν διατήρηση ἀνόθευτης τῆς σώζουσας διδασκαλίας τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ μεγάλο βάρος τὸ ἔριξε στὴν ἀντίκρουση τῶν αἱρέσεων, οἱ ὁποῖες τὴν ἐποχὴ ἐκείνη βρισκόταν σὲ ἔξαρση. Ἐκφωνοῦσε πύρινους λόγους κατὰ τῶν κακοδόξων αἱρετικῶν. Μὲ τὰ ἐπιχειρήματά του τοὺς κατατρόπωνε καὶ μετέστρεφε στὴν Ὀρθοδοξία πλῆθος πλανεμένων ἀνθρώπων.

Ὅταν ὁ πρεσβύτερος Ἀλέξανδρος ἦταν 63 ἐτῶν καὶ ἀρκετὰ ὥριμος πνευματικά, ἔκανε τὴν ἐμφάνισή της ἡ φοβερὴ αἵρεση τοῦ ἀρειανισμοῦ. Αἰρεσιάρχης ὁ πρεσβύτερος τῆς Ἐκκλησίας της Ἀλεξάνδρειας Ἄρειος δίδασκε δόγματα βλάσφημα, τὰ ὁποῖα ἀνέτρεπαν ὁλόκληρο τὸ θεολογικὸ οἰκοδόμημα τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας, μὲ κυριότερη κακοδοξία, τὴν ἄρνηση τῆς θεότητας τοῦ ἔνσαρκου Λόγου τοῦ Θεοῦ, τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ αἵρεση τοῦ ἀρειανισμοῦ, ἀπειλοῦσε τὴν γνησιότητά της καὶ αὐτὴ ἀκόμη τὴν ὕπαρξή της Ἐκκλησίας. Γιὰ τὴν ἀντιμετώπισή της συγκλήθηκε ἡ Α’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος τὸ 325 ἀπὸ τὸν πρῶτο, μετέπειτα Χριστιανό, αὐτοκράτορα Μ. Κωνσταντῖνο, στὴ Νίκαια τῆς Βηθυνίας.

Ὁ ὑπέργηρος καὶ ἀσθενὴς Μητροφάνης ἔστειλε ὡς ἀντιπρόσωπό του στὴ Σύνοδο τὸν πρεσβύτερο Ἀλέξανδρο, ὁ ὁποῖος ἀγωνίστηκε μὲ σθένος κατὰ τοῦ ἀρειανισμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς Ὀρθοδοξίας.

Συντάχτηκε μὲ τοὺς Ὀρθοδόξους Πατέρες (Ἀθανάσιο, Σπυρίδωνα, Νικόλαο, κ.α.) κατατροπώνοντας τὸ φοβερὸ αἰρεσιάρχη Ἄρειο. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ἁγίας Συνόδου καὶ τὸν θρίαμβο τῆς Ὀρθοδοξίας, ὁ Ἀλέξανδρος ἔσπευσε στὴν Κωνσταντινούπολη νὰ ἀναγγείλει τὸ πανευφρόσυνο γεγονὸς στὸν Μητροφάνη, ὁ ὁποῖος τὸν περίμενε μὲ ἀγωνία καὶ ἀδιάκοπα προσευχόμενος. Τὸν ὑποδέχτηκε μὲ δάκρυα χαρᾶς καὶ τοῦ ἀνέθεσε μεγάλη ἀποστολὴ σὲ διάφορες τοπικὲς Ἐκκλησίες, νὰ μεταφέρει τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τοῦ θριάμβου τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Ἂν καὶ ἦταν καὶ ὁ ἴδιος πιὰ ἡλικιωμένος (84 χρονῶν) περιόδευσε σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα, τὴν Ἰλλυρία (Ἀλβανία) καὶ τὴ Σερβία καὶ ἄλλες βαλκανικὲς χῶρες, κάνοντας γνωστὸ τὸ «Σύμβολο τῆς Πίστεως», ποὺ εἶχε συντάξει ἡ Α’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος.

Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἀρχιεπίσκοπος Μητροφάνης βρισκόταν σὲ ἡλικία 117 ἐτῶν, ἀρρώστησε βαριὰ καὶ τὸν Ἰούνιο τοῦ 325 κοιμήθηκε ἐν Κυρίῳ. Λίγο πρὶν εἶχε ζητήσει νὰ τὸν διαδεχθεῖ στὸ θρόνο του ὁ πρεσβύτερος Ἀλέξανδρος, τὸν ὁποῖο γνώριζε καλὰ καὶ τὸν θεωροῦσε ἄξιο διάδοχό του, στὴν ἐπισκοπή του, ἡ ὁποία εἶχε ἀναχθεῖ πιὰ σὲ πρωτόθρονη Ἐκκλησία, λόγῳ ὅτι εἶχε γίνει ἡ νέα πρωτεύουσα τοῦ ρωμαϊκοῦ κράτους καὶ εἶχε μετονομαστεῖ σὲ Νέα Ρώμη καὶ Κωνσταντινούπολη, ἀπὸ τὸ ὄνομα τοῦ κτήτορά της Μ. Κωνσταντῖνο. Μάλιστα ὁ Μητροφάνης ζήτησε καὶ τὴ γνώμη τοῦ Κωνσταντίνου γιὰ τὴν ἐπιλογὴ τοῦ Ἀλεξάνδρου, ὁ ὁποῖος συμφώνησε μαζί του.

Ὁ Ἀλέξανδρος δέχτηκε μὲ ταπείνωση, θεωρῶντας τὸ ὑψηλό του ἀξίωμα ὡς μιὰ ἀκόμα διακονία στὴν Ἐκκλησία.

Ἡ λαμπρότητα τῆς ἐξουσίας δὲν τὸν ἄγγιξε, παραμένοντας ὁ ἴδιος ἁπλὸς ποιμένας τῆς Ἐκκλησίας, διδάσκοντας, καταπολεμῶντας τὶς πλάνες καὶ ἀσκῶντας τὴν φιλανθρωπία. Ὑπηρέτησε τὴν Ἐκκλησία, ὡς ἀρχιεπίσκοπος τῆς Βασιλεύουσας, γιὰ δεκαπέντε χρόνια. Τὸ 337, σὲ ἡλικία 98 ἐτῶν, παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ στὸν Κύριο, τὸν Ὁποῖο ἀγάπησε μὲ ὅλη τὴ δύναμη τῆς ψυχῆς του καὶ ὑπηρέτησε μὲ ὅλες του τὶς δυνάμεις ὁλόκληρη τὴ ζωή του. Ἡ Ἐκκλησία, ἐκτιμῶντας τὴν ἁγία ζωή του καὶ τὶς ἀνεκτίμητες ὑπηρεσίες του πρὸς αὐτήν, τὸν ἀνακήρυξε ἅγιο. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 30 Αὐγούστου, τὴν ἡμέρα τῆς ὁσιακῆς κοίμησής του.

Ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος ἀποτελεῖ πρότυπο ἐπισκόπου καὶ ποιμένα τῆς Ἐκκλησίας μας. Παρέδωσε στὸ Θεὸ τὸν ἑαυτό του καὶ ὁλόκληρη τὴ ζωή του, γιὰ νὰ γίνει πιστὸς διάκονος τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ συνειδητὸς ἐργάτης τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς ἀλήθειας, ἡ ὁποία εἶναι συνώνυμη μὲ τὴ σωτηρία. Ἀγωνίστηκε κατὰ τῶν αἱρέσεων μὲ συνέπεια, διότι θεωροῦσε τὴν πλάνη καὶ τὴν κακοδοξία ὡς ὀλέθριο δρόμο ἐξόδου ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ αἰτία ἀπώλειας τῆς σωτηρίας. Ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, δείχνουν τὸ δρόμο ποὺ πρέπει νὰ ἀκολουθοῦν καὶ οἱ σημερινοὶ κληρικοί.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.

Μύσται οὐράνιοι ἀποδεικνύμενοι, θεῖοι ἐκφάντορες τῷ κόσμῳ ὤφθητε, τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ, ποιμάναντες θεαρέστως, ἱερὲ Ἀλέξανδρε, τῆς Τριάδος ὁ πρόμαχος, Ἰωάννη ἔνδοξε, ὁ τῆς χάριτος τρόφιμος, καὶ Παῦλε Ἱερέων ἀκρότης, ὅθεν ὑμᾶς ἀνευφημοῦμεν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
30 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Ἀλέξανδρος, Ἰωάννης καὶ Παῦλος ὁ νέος, Πατριάρχες Κωνσταντινούπολης

Ὅσιος Φαντίνος θαυματουργός

Ἅγιοι Ἕξι Μάρτυρες ποὺ μαρτύρησαν στὴ Μελιτινή

Ὅσιος Σαρματάς

Ὁσία Βρυαίνη

Ἅγιοι Δεκαέξι Μάρτυρες οἱ Θηβαῖοι

Ἅγιος Εὐλάλιος ὁ Ἱεράρχης

Ἅγιοι Φήλιξ ὁ ἐπίσκοπος, Ἰανουάριος ὁ πρεσβύτερος, Φορτουνάτος καὶ Σεπτεμίνος

Ὅσιος Φύλαξ

Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἡγεμόνας τῆς Ρωσίας

Ἅγιος Φιλωνίδης ὁ Ἱερομάρτυρας

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου «Νιέφσκι»

Ἅγιος Ἀλέξανδρος τοῦ Σβέρ

Σύναξη τῶν Εὐρυτάνων Ἁγίων

The post Ἅγιος Ἀλέξανδρος: Ὁ μεγάλος ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας μας (30/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἀνήκει στὴ χωρία τῶν μεγάλων προφητῶν καὶ ὁμολογητῶν τῆς πίστεώς μας. Ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς τὸν χαρακτήρισε ὡς τὸ μέγιστο ἄνθρωπο ποὺ φάνηκε στὸν κόσμο: «ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοὶς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ» (Μάτθ.11,11). Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τὸν ἔθεσε σὲ τιμὴ μετὰ τὴ Θεοτόκο, μάλιστα στὴν εἰκονογραφία παριστάνεται μαζὶ μὲ τὴν Παναγία μας νὰ ἱκετεύει γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου. Εἶναι ἡ γνωστὴ εἰκονογράφηση τῆς «δεήσεως». Ὁ μεγάλος αὐτὸς ἄνδρας πάνω ἀπ’ ὅλα εἶναι ὁ πρόδρομος τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο, αὐτὸς ποὺ ἄνοιξε τὸ δρόμο νὰ περάσει ὁ Λυτρωτής μας. Εἶναι ὁ μεγάλος ἀγγελιοφόρος τῆς πιὸ χαρμόσυνης καὶ ἐλπιδοφόρας ἀγγελίας ὅλων τῶν ἐποχῶν: τῆς ἐν Χριστῷ ἀπολυτρώσεως τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Εἶναι ὁ κομιστὴς καὶ ὁ διαπρύσιος κήρυκας τῆς μετάνοιας καὶ ὁ ἄτεγκτος ἐλεγκτὴς τῆς ἀνομίας καὶ τῆς ἁμαρτίας.

Σύμφωνα μὲ τὶς ἁγιογραφικὲς μαρτυρίες ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ὑπῆρξε κορυφαῖο ὄργανο τῆς θείας πρόνοιας καὶ τοῦ ἔργου τῆς σωτηρίας τοῦ κόσμου, διαδραματίζοντας πρωτεύοντα ρόλο. Μεγάλοι προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶχαν προφητεύσει γιὰ τὸ πρόσωπό του καὶ τὴ δράση του. Ὁ προφήτης Μαλαχίας προανήγγειλε τὴ βουλὴ τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Προδρόμου: «Ἰδοὺ ἐγὼ ἐξαποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου, καὶ ἐπιβλέψεται ὁδὸν πρὸ προσώπου μου, καὶ ἔξαίφνής ἤξει εἰς ναὸν ἑαυτοῦ Κύριος, ὃν ὑμεῖς ζητεῖτε, καὶ ὁ ἄγγελος τῆς διαθήκης, ὃν ὑμεῖς θέλετε. Ἰδοὺ ἔρχομαι, λέγει Κύριος Παντοκράτωρ» (Μάλ.3,1).

Ἡ γέννησή του ὑπῆρξε θαυμαστὸ γεγονός, διότι γεννήθηκε ἀπὸ μητέρα στεῖρα. Ἦταν γιὸς τοῦ εὐσεβῆ ἱερέα Ζαχαρία, ἀπὸ τὴν ἐφημερία Ἀβιὰ (Α’ Βασιλ.24,10) καὶ τῆς Ἐλισάβετ (Λούκ.1,7) ἡ ὁποία καταγόταν ἀπὸ τὸν ἱερατικὸ οἶκο «Ἀαρῶν» (Λούκ.1,5).

Ὁ ἀρχάγγελος Γαβριὴλ παρουσιάστηκε στὸ Ζαχαρία τὴν ὥρα ποὺ θυμίαζε στὸ ναό, γιὰ νὰ τοῦ ἀναγγείλει τὴ γέννηση τοῦ παιδιοῦ του. Γιὰ τὴν καλόπιστη ἀπιστία του ἔμεινε ἄλαλος ὡς τὴ γέννησή του. Ὁ Ἰωάννης ἦταν ἐκλεγμένος ἀπὸ τὸ Θεὸ «ἐκ κοιλίας μητρός», διότι ὅταν ἐπισκέφτηκε ἡ Θεοτόκος τὴ συγγενῆ Τῆς Ἐλισάβετ, οὖσες ἔγγειοι καὶ οἱ δύο ἅγιες γυναῖκες, «ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας, ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς» (Λούκ.1,41). Μὲ τὴν ἐπενέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔγνωσε ὁ Πρόδρομος, ὡς βρέφος ἀγέννητο ἀκόμη, τὸν ἐρχομὸ τοῦ Κυρίου καὶ χάρηκε! Τὸ ὄνομά του σημαίνει δῶρο Θεοῦ (Θεοχάρης γιὰ τὴν ἀκρίβεια), καὶ ἦταν ἐπιλογὴ τοῦ ἰδίου τοῦ Ζαχαρία, διότι πίστευε ἀκράδαντα ὅτι τὸ παιδὶ αὐτὸ ἦταν χάρισμα τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὸν ἴδιο καὶ γιὰ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὶς προφητικὲς ρήσεις τοῦ ἁγίου ἱερέα, μετὰ τὴ «λύση» τῆς γλώσσας του.

Μεγάλωσε μέσα σὲ περιβάλλον εὐσέβειας, πίστεως στὸ Θεὸ καὶ ἐναγώνιας ἀναμονῆς τοῦ Μεσσία. Οἱ ἅγιοι γονεῖς του γέμισαν τὴν ψυχή του μὲ τὴν βεβαία προσμονὴ τοῦ Λυτρωτῆ τοῦ κόσμου. Τὸν ἔμαθαν νὰ κλείνει ἑρμητικά τα ἀφτιά του στὴν κοσμικὴ σαπίλα καὶ νὰ ἀποστρέφεται τὴν ἁμαρτία, διότι ἔπρεπε νὰ τοὺς βρεῖ ὁ Μεσσίας καθαρούς, ὅσο γινόταν, ὥστε νὰ σχηματιστεῖ ὁ ἀρχικὸς πυρῆνας τῶν συνεργατῶν Του.

Σὲ ἡλικία τριάντα ἐτῶν ἀποσύρθηκε στὴν ἔρημο τῆς Ἰουδαίας γιὰ νὰ ζήσει βίο ἀσκητικό, γιὰ τὴν προσωπική του κάθαρση.

Αὐτὸ ἔκαναν καὶ ἄλλοι εὐσεβεῖς Ἰουδαῖοι τῆς ἐποχῆς του, ὅπως οἱ Ἐσσαῖοι, οἱ ὁποῖοι εἶχαν δημιουργήσει ὁλόκληρες κοινότητες ἀσκητῶν στὴν περιοχὴ τῆς Νεκρᾶς Θαλάσσης. Ὁ Ἰωάννης πιθανότατα δὲν ἀνῆκε σὲ αὐτὲς τὶς ὁμάδες, διότι ἡ ἰδέα του περὶ τοῦ ἀναμενόμενου Μεσσία εἶναι ριζικὰ διάφορη ἀπὸ ἐκείνη τῶν Ἐσσαίων, οἱ ὁποῖοι περίμεναν δύο Μεσσίες. Ζοῦσε μὲ προσευχὴ καὶ νηστεία. Ὡς ἔνδυμα εἶχε τρίχες καμήλας καὶ ἔτρωγε ἀκρίδες (βλαστάρια φυτῶν τῆς ἐρήμου) καὶ μέλι ἀπὸ ἀγριομέλισσες. Δὲν ἀρκοῦνταν μόνο στὴν προσωπική του ἄσκηση, ἀλλὰ ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ὡς «ρῆμα Θεοῦ» (Λούκ.3,2), φώναζε μὲ γοερὴ φωνὴ πάνω ἀπὸ τοὺς γυμνοὺς βράχους τῆς ἐρήμου, γιὰ νὰ ἀκουστεῖ ὅσο τὸ δυνατὸ μακρύτερα: «μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Μάτθ.3,3). Κήρυσσε «βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Μάρκ.1,4), καὶ βάπτιζε τὰ πλήθη στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη, «ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν» (Μάτθ.3,6), ἀφοῦ «ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ Ἱεροσολυμίται» (Μάρκ.1,5). Ταυτόχρονα δίδασκε τοὺς πολυάριθμους ἐπισκέπτες του, τὴν εὐσέβεια καὶ τὴ δικαιοσύνη καὶ στηλίτευε τὴν ἀσέβεια καὶ τὴν ἀδικία, ἀλλὰ καὶ «πολλὰ μὲν οὗν ἕτερα παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαὸν» (Λούκ.3,18).

Ἡ συνάντησή του μὲ τὸ Χριστὸ καὶ ἡ βάπτισή Του ἀπὸ τὸν Πρόδρομο ὑπῆρξε ἡ κορυφαία στιγμὴ γιὰ τὸ θεοφόρο ἄνδρα. Πληρωμένος ἀπὸ τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος προανάγγειλε τὴν ἔλευση τοῦ Σωτῆρα: «ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστίν. Οὐ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματά βαστάσαι. Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ καὶ πυρί. Οὐ τὸ πτῦον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεὶ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ, καὶ συνάξει τον σίτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ» (Μάτ.3,11-12). Ἀπὸ μακριὰ διέκρινε τὸ Χριστὸ καὶ ὁμολόγησε: «Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Οὗτος ἐστιν περὶ οὐ ἐγὼ εἶπον» (Ἰωάν.1,29). Ἡ ὁμολογία; Τοῦ καὶ ἡ μαρτυρία του ὑπῆρξε καταλυτικὸς παράγων γιὰ τὰ παραβρισκόμενα πλήθη. Εἶναι ἡ πρώτη μεγάλη δημόσια ἀναγνώριση τοῦ ἐρχομοῦ τοῦ Μεσσία. Ἐπίσης συγκλονιστικὸ γεγονὸς ὑπῆρξε καὶ ἡ τελετὴ τῆς βαπτίσεως τοῦ Κυρίου ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Ἰωάννη, τὴν ὁποία ἐπισφράγισε ἡ φανέρωση τῆς Ἁγία Τριάδος. Τὸ ἀξιοσημείωτο στὴ βάπτιση τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ ἄρνηση τοῦ Προδρόμου νὰ βαπτίσει τὸ Χριστό, διότι ὁ θεοφόρος ἄνδρας διέγνωσε τὴν ἀπόλυτη ἀναμαρτησία Του καὶ εἶχε τὴ συναίσθηση τῆς τυπικότητας τοῦ βαπτίσματος τοῦ δικοῦ του, τὸ ὁποῖο ἦταν τύπος τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, ὡς τὸ μόνο ποὺ μπορεῖ νὰ ἀναγεννήσει τὸν ἄνθρωπο.

Στόχος τοῦ Τιμίου Προδρόμου ὑπῆρξε κυρίως ἡ πολιτικὴ καὶ πνευματικὴ ἐξουσία τῆς ἐποχῆς του, ἡ ὁποία εἶχε φτάσει σὲ ἔσχατα σημεῖα κατάπτωσης καὶ ἠθικῆς σήψης.

Πυρωμένος ἀπὸ θεῖο ζῆλο, ἀλλὰ καὶ ἀγανάκτηση ὁ ἱερὸς ἄνδρας μύδρους κατὰ τῶν δυναστῶν τοῦ λαοῦ. Ἦταν κυριολεκτικὰ ἀσυμβίβαστος καὶ ἀσκοῦσε κριτικὴ πρὸς κάθε κατεύθυνση, χωρὶς νὰ λογαριάζει τὶς συνέπειες τῆς παρουσίας του. Καταφέρθηκε ἐναντίον τῶν Φαρισαίων καὶ τῶν Σαδδουκαίων, οἱ ὁποῖοι στὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ὑποκριτικῆς τους εὐσέβειας καταπίεζαν καὶ ἐκμεταλλεύονταν ἀφόρητα τὸ λαό. Τοὺς χαρακτήριζε δημόσια ὡς «γεννήματα ἐχιδνῶν» καὶ τοὺς προειδοποιοῦσε ὅτι ἂν δὲν μετανοήσουν δὲ θὰ ξεφύγουν «ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς» (Μάτθ.3,8). Μὲ παραστατικότατο τρόπο τους ἀνάγγειλε πὼς ἤδη, μὲ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Μεσσία «ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ρίζαν τῶν δένδρων κεῖται καὶ πᾶν οὗν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται» (Μάτθ.3,10).

Ἰδιαίτερος στόχος του ἔγινε ἡ διεφθαρμένη πολιτικὴ ἐξουσία τῆς ἐποχῆς του. Τὰ διάφορα ἀνδρείκελα – ἐξωμότες συμπατριῶτες του ἀσκοῦσαν τυραννικὴ ἐξουσία γιὰ λογαριασμὸ τῆς σιδερόφρακτης κοσμοκράτειρας Ρώμης. Ἐνῷ ὁ λαὸς στέναζε κάτω ἀπὸ τὴν πιὸ σκληρὴ δουλεία καὶ λιμοκτονοῦσε, αὐτοὶ ζοῦσαν μέσα στὴ χλιδή, τὶς ἀτέλειωτες διασκεδάσεις καὶ τὴν ἀνηθικότητα. Ὕψωσε τὸ ἀνάστημά του ἀπέναντι στὸν ἀκόλαστο καὶ διεφθαρμένο «τετράρχη» Ἡρώδη «περὶ πάντων ὤν ἐποίησε πονηρῶν» (Λούκ.3,19). Αὐτὸς συζοῦσε παράνομα μὲ τὴν Ἠρωδιάδα, τὴ γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ του, ἀδιαφορῶντας γιὰ τὸν σκανδαλισμὸ ποὺ προκαλοῦσε στὸν εὐσεβῆ λαὸ ἡ φρικτὴ μοιχεία του. Φώναζε κάτω ἀπὸ τὰ ἀνάκτορά του μὲ ὅλη τὴ δύναμη τῆς ψυχῆς του, ἐλέγχοντας τὸ μοιχὸ βασιλιᾶ: «οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου» (Μάρκ.6,18). Ὁ θρασὺς καὶ ἀκόλαστος μονάρχης συνέλαβε καὶ ἔκλεισε στὴ φυλακὴ τὸν διαπρύσιο ἐλεγκτή. Δὲν τὸν σκότωσε, διότι «ἐφοβήθη τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον» (Μάτθ.18,5). Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ ὁλοσκότεινο καὶ ὑγρὸ δεσμωτήριο ὁ Ἰωάννης ἐπαναλάμβανε ἀκατάπαυτα τὸν δριμύ του ἔλεγχο, ὁ ὁποῖος ἔγινε πολὺ ἐνοχλητικὸς στὰ αὐτιὰ παράνομου ζευγαριοῦ καὶ τῶν αὐλικῶν του. Ἡ Ἠρωδιάδα ἀποδείχτηκε πιὸ διεφθαρμένη ἀπὸ τὸν Ἡρώδη, «ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι καὶ οὐ ἠδύνατο» (Μάρκ.6,19). Γι’ αὐτὸ παγίδευσε μὲ ὅρκο τὸν παράνομο σύντροφό της, μὲ τὸ δαιμονικὸ πορνικὸ χορὸ τῆς κόρης της Σαλώμης καὶ κατόρθωσε νὰ ἀποκεφαλίσει τὸν Ἰωάννη καὶ νὰ σιγήσει τὸ εὔλαλο στόμα του!

Μετὰ ἀπὸ αὐτό, «ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἥραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ, καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ» (Μάρκ.6,29). Ὅμως οὔτε τὰ τιμημένα λείψανά του βρῆκαν ἀνάπαυση στὸν τάφο. Ὁ παρανοϊκὸς αὐτοκράτορας Ἰουλιανὸς ὁ Παραβάτης (361-363) τὰ ἔκαψε καὶ τὰ ἐξαφάνισε μὲ δαιμονικὴ μανία!

Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ μαρτυρικό του θάνατο ὁ Τίμιος Πρόδρομος συνέχισε νὰ συμβάλλει στὸ ἔργο τῆς σωτηρίας τοῦ κόσμου. Σύμφωνα μὲ τὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας, ἔγινε ὁ διαπρύσιος κήρυκας τῆς ἐν Χριστῷ ἀπολυτρώσεως καὶ στὸν Ἅδη, προετοιμάζοντας τὰ ἐκεῖ πνεύματα νὰ δεχτοῦν τὸν Κύριο καὶ νὰ προσκολληθοῦν μὲ Αὐτὸν κατὰ τὴ λαμπροφόρο Ἀνάστασή Του.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἀνήκει στὴ χωρία τῶν μεγάλων ἀνδρῶν τῆς πίστεώς μας, διότι διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο στὴ διαδικασία τῆς σωτηρίας τοῦ κόσμου. Τὸ πρόσωπό του ἀποτέλεσε τὸ μεταίχμιο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ γενικὰ τοῦ ἀρχαίου κόσμου καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τοῦ νέου ἐν Χριστῷ ἀνακαινισμένου κόσμου. Εἶναι ταυτόχρονα ὁ ἔσχατος προφήτης τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὁ πρῶτος τῆς Καινῆς. Εἶναι ὁ πρόδρομος τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος, ὅπως εἴδαμε, ἄνοιξε καὶ λείανε τὸ δρόμο νὰ περάσει Ἐκεῖνος. Οἱ δικοί του μαθητὲς ἀποτέλεσαν τὸν ἀρχικὸ πυρῆνα τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἀνδρέας, ὁ Πέτρος, ὁ Ἰάκωβος καὶ ὁ Ἰωάννης, ἀνῆκαν στὸν κύκλο τοῦ Ἰωάννη. Μάλιστα ὁ ἴδιος τοὺς προέτρεψε νὰ ἀκολουθήσουν τὸ Χριστό, διότι ἡ ἀποστολή του εἶχε λήξει. Εἶναι ὁ μεγάλος κήρυκας τῆς μετάνοιας καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ἀνθρώπων στὶς «εὐθεῖες τρίβους» τοῦ Θεοῦ (Μάρκ.1,3). Ὑπῆρξε ὁ μέγας ἐλεγκτὴς τῆς ἀνομίας καὶ ἕνα ἀπὸ τὰ θαρραλέα στόματα ὅλων τῶν ἐποχῶν, ὁ ὁποῖος δὲ δείλιαζε μπροστὰ στοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἐξουσίας καὶ τοῦ πνεύματος νὰ ὀρθώσει λόγο ἐλεγκτικὸ μὲ σκοπὸ νὰ ἐπαναφέρει στὴν τάξη καὶ τὸ νόμο τοὺς παραβάτες τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου. Ὑπῆρξε ἡ ἐνσάρκωση τῆς ἄσκησης καὶ τῆς θυσίας τοῦ προσωπικοῦ θελήματος, διότι δὲ ζοῦσε πιὰ γιὰ τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐπιτελέσει τὴν ὑψηλὴ ἀποστολὴ ποὺ τοῦ ἀνέθεσε ὁ Θεός. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὑπῆρξε ὁ πρῶτος καὶ μεγαλύτερος ἀσκητὴς τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ τὸ πρότυπο ὅλων τῶν κατοπινῶν μυριάδων ἀσκητῶν Της.

Γιὰ ὅλα αὐτὰ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τιμᾶ ἰδιαιτέρως τὸν Πρόδρομο τοῦ Κυρίου, κατατάσσοντάς τον στὴν κορυφὴ τῶν ἱερῶν προσώπων Της. Περισσότερες ἀπὸ ἕξι φορὲς τὸ χρόνο μὲ ἰσάριθμες ἑορτές, τιμᾶ τὸ ἱερό του πρόσωπο. Πλῆθος ναῶν σὲ ὅλο τὸν ὀρθόδοξο κόσμο εἶναι ἀφιερωμένοι σ’ αὐτὸν καὶ χιλιάδες πιστοὶ φέρουν μὲ καμάρι τὸ σεπτό του ὄνομα. Τὸ ἴδιο καὶ μιὰ πλειάδα, πόλεων, χωριῶν καὶ τοπωνυμιών, φέροντας τὸ ὄνομά του, δηλώνοντας τὴ μεγάλη προσωπικότητά του. Οἱ πιστοὶ χριστιανοὶ μὲ τὸ ἀλάνθαστο αἰσθητήριο τῆς πίστης τους γνωρίζουν τὴν ὑψηλή του θέση, κοντὰ στὸ Λυτρωτῆ μας Χριστό, στὴ θριαμβεύουσα Ἐκκλησία, καὶ γι’ αὐτὸ τὸν παρακαλοῦν νὰ δέεται ἀέναα γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ἰδίων καὶ τοῦ κόσμου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὡς πάντων ὑπέρτερος, τῶν Προφητῶν ἀληθῶς, αὐτόπτης καὶ Πρόδρομος, τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Προφῆτα γεγένησαι, ὅθεν καὶ παρ’ Ἡρῴδου, ἐκτμηθεῖς σου τὴν Κάραν, ἔδραμες τοὶς ἐν Ἅδῃ, προκηρύξαι τὸ λύτρον διὸ σὲ Ἰωάννη Βαπτιστά, ποθῶ γεραίρομεν.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. α’.

Ἡ τοῦ Προδρόμου ἔνδοξος ἀπoτομή, οἰκονομία γέγονέ τις θεϊκή, ἵνα καὶ τοῖς ἐν ᾅδη τοῦ Σωτῆρος κηρύξῃ τὴν ἔλευσιν. Θρηνείτω οὖν Ἡρωδιάς, ἄνομον φόνον αἰτήσασα, οὐ νόμον γὰρ τὸν τοῦ Θεοῦ, οὐ ζῶντα αἰώνα ἠγάπησεν, ἀλλ᾽ ἐπίπλαστον πρόσκαιρον.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
29 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἡ Ἀποτομὴ τῆς Τιμίας Κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου

Ὁσία Θεοδώρα ἡ ἐν Θεσσαλονίκῃ

Ἅγιος Ἀρκάδιος ὁ θαυματουργὸς ἐπίσκοπος Ἀρσινόης Κύπρου

Κατάθεση Ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ Ὁσίου Ἰωσὴφ τοῦ ἡγιασμένου, τοῦ Σαμάκου

Ἅγιος Βασίλειος ὁ Μακεδῶν ὁ αὐτοκράτορας

Ἅγιος Sebbi

The post Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος: Ὁ μείζων ἐν γεννητοὶς γυναικῶν (29/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Φήσεις τὸ ῥητὸν καὶ θανών, Μωσῆ μέλα.
«Ἄνθρωπος ὄψιν, καὶ Θεὸς τὴν καρδίαν».
Θάψαν ἐν εἰκάδι Μωσῆν ὀγδόῃ Αἰθιοπῆα.

Ὁ ὅσιος Μωυσῆς ἦταν ἀγορασμένος δοῦλος κάποιου πλούσιου κτηματία. Εἶχε χαρακτῆρα σκληρὸ καὶ δύστροπο καὶ καθημερινὰ δημιουργοῦσε πολλὰ προβλήματα, ὥσπου τὸ ἀφεντικό του ἀγανάκτησε καὶ τὸν πέταξε στὸν δρόμο. Ὁ Μωυσῆς βρῆκε καταφύγιο σὲ μιὰ ληστοσυμμορία καὶ μὲ τὴν τεράστια σωματική του δύναμη δὲν ἄργησε νὰ ἐπιβληθεῖ καὶ νὰ γίνει ὁ ἀρχηγός της.

Κάποτε, κυνηγημένος ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, γιὰ τὰ πολλά του ἐγκλήματα, πῆγε νὰ κρυφτεῖ βαθειὰ στὴν ἔρημο ὅπου ζοῦσαν οἱ πιὸ ὀνομαστοὶ ἀσκητές. Ἡ συναναστροφή του μὲ τοὺς ἁγίους τὸν ἔκανε σιγά – σιγὰ νὰ ἡμερεύσει. Τὸν ἐπισκίασε ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ, γιατί ἡ μετάνοια εἶναι ὥρα Χάριτος, μαλάκωσε ἡ καρδιά του, μετανόησε πραγματικὰ καὶ ζήτησε τὴν λύτρωση. Ἡ ἀλλαγή του ἦταν ριζικὴ καὶ σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα ἔφτασε στὰ μέτρα τῶν μεγάλων Πατέρων τῆς ἐρήμου. Μετὰ τὸ βάπτισμα ἀξιώθηκε νὰ λάβει καὶ τὴν Χάρη της Ἱεροσύνης.

Σὲ ἡλικία 75 ἐτῶν ἔφυγε ἀπὸ τὴν πρόσκαιρη αὐτὴ ζωὴ μὲ τρόπο βίαιο καὶ μαρτυρικό. Εἰδωλολάτρες ληστὲς εἰσέβαλαν στὸ σπήλαιο ποὺ ἀσκήτευε καὶ τὸν σκότωσαν μὲ μαχαίρια. Καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἐπαληθεύθηκε, γιὰ ἄλλη μιὰ φορά, ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν Ἀπόστολο Πέτρο: «πάντες γὰρ οἱ λὰβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρῃ ἀποθανοῦνται» (Μάτθ. κστ, 52).

Οἱ δύο μεγάλες ἀρετὲς ποὺ τὸν κοσμοῦσαν ἦταν ἡ ἀληθινὴ μετάνοια καὶ ἡ βαθειὰ ταπείνωση.

Μέχρι τὴν τελευταία του ἀναπνοὴ «ἔκλαιε πικρῶς» γιὰ τὶς ἁμαρτίες του καὶ θεωροῦσε τὸν ἑαυτό του κατώτερο ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἄλογη κτίση. «Ἡ συναίσθησις τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν εἶναι μέγα δῶρον τοῦ Οὐρανοῦ, μεγαλύτερον καὶ τῆς ὁράσεως τῶν ἀγγέλων… Ἡ μετάνοια εἶναι ἀνεκτίμητον δῶρον πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα… Διὰ τῆς μετανοίας συντελεῖται ἡ θέωσις ἡμῶν. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς ἀσυλλήπτου μεγαλείου» (Ἄρχιμ. Σωφρονίου, Ὀψόμεθα τὸν Θεὸν καθὼς ἐστι, σελ. 40 καὶ 46). Ὁ Μωυσῆς ἀξιοποίησε κατὰ τὸν καλύτερο τρόπο τὸ ἀνεκτίμητο αὐτὸ δῶρο καὶ ἔφθασε στὴν θέωση, στὴν ὅραση τοῦ Θεοῦ.

Ἀρκετὰ περιστατικὰ ἀπὸ τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία του φανερώνουν τὴν ριζικὴ ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου τῆς ζωῆς του. Ἄλλωστε αὐτὸ σημαίνει μετάνοια. Ἀλλαγὴ τρόπου σκέψης καὶ τρόπου ζωῆς. Ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε ἕνα ἀπὸ αὐτά: «Κάποτε, τέσσερεις ληστές, παλιοὶ σύντροφοί του, μπῆκαν στὴν καλύβα του γιὰ νὰ τὴν ληστέψουν, χωρὶς νὰ φαντάζονται ποιόν μποροῦσαν νὰ βροῦν μέσα. Ὅταν τὸν εἶδαν σάστισαν. Ἐκεῖνος, μὲ μεγάλη εὐκολία, τοὺς ἔπιασε, τοὺς ἔδεσε καὶ τοὺς ὁδήγησε στὴν συνάθροιση τῶν Γερόντων καὶ τοὺς ἐρώτησε νὰ τοῦ ποῦν τί πρέπει νὰ κάνει μὲ τοὺς ληστές, λέγοντας συγχρόνως: “Σὲ μένα δὲν ἁρμόζει πιὰ νὰ τιμωρήσω ἄνθρωπον”» (Γεροντικόν, Ἔκδ. Ρηγοπούλου, σελ. 111).

Ὅταν τὰ ἄκουσαν αὐτὰ οἱ ληστὲς ἐξομολογήθηκαν, μετανόησαν καὶ ἔγιναν Μοναχοί.

Ἄλλο χαρακτηριστικὸ περιστατικὸ ποὺ φανερώνει τὴν ταπείνωση τοῦ Ὁσίου εἶναι καὶ τὸ ἀκόλουθο: «Τὴν ἡμέρα ποὺ τὸν χειροτονοῦσε Πρεσβύτερο ὁ Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας καὶ μάλιστα τὴν ὥρα ποὺ τοῦ φοροῦσε τὰ ἱερὰ ἄμφια τοῦ εἶπε φιλικὰ ὅτι ἔγινε λευκὸς σὰν περιστέρι. Ὁ Μωυσῆς ἐρώτησε ταπεινὰ τὸν Πατριάρχη ἂν κρίνει ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸ ἢ τὸ ἐσωτερικό, ἐπειδὴ καὶ τὰ ἄμφια ἦσαν λευκά. Ὁ Πατριάρχης θέλοντας νὰ τὸν δοκιμάσει ἂν ἔχει πραγματικὴ ταπείνωση, εἶπε κρυφὰ στοὺς κληρικοὺς νὰ τὸν διώξουν ἀπὸ τὸ σκευοφυλάκιο. Ἔτσι, ὅταν παρουσιάστηκε ἐκεῖ μετὰ τὴν θεία Λειτουργία, τὸν ἔδιωξαν βρίζοντας τον. Ὁ Μωυσῆς ἔφυγε ἀμέσως χωρὶς καμιὰ ἀντιλογία. Ἕνας ἀπὸ αὐτούς, ποὺ τὸν ἀκολούθησε κρυφὰ γιὰ νὰ δεῖ ἂν τοῦ κακοφάνηκε, τὸν ἄκουσε νὰ μονολογεῖ μεμφόμενος τὸν ἑαυτό του: “Καλᾶ σοῦ κάνανε, σποδόδερμε μελανέ”. Ἀφοῦ δὲν εἶσαι ἄνθρωπος, τί γυρεύεις μὲ τοὺς ἀνθρώπους;» (Γεροντικόν, σελ. 252 -253).

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μὲ τὸν τρόπο ζωῆς ποὺ προσφέρει μεταμορφώνει καὶ μετασκευάζει τὰ τσακάλια καὶ τοὺς λύκους σὲ πρόβατα καὶ ἀρνιὰ ἄκακα. Μεταβάλλει τοὺς ὑπερήφανους σὲ ταπεινούς, τοὺς πόρνους καὶ μοιχοὺς σὲ σώφρονες, τοὺς φονιᾶδες, τοὺς τρομοκράτες καὶ τοὺς ληστὲς σὲ Ὁσίους.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τῶν παθῶν καταλείψας Πάτερ τὴν Αἴγυπτον, τῶν ἀρετῶν ἐν τῷ ὄρει ἀνῆλθες πίστει θερμή, τὸν Σταυρὸν τὸν τοῦ Χριστοῦ ἄρας ἐπ’ ὤμων σου, καὶ δοξασθεῖς περιφανῶς τύπος ὤφθης Μοναστῶν, Μωσῆ Πατέρων ἀκρότης, μεθ’ ὧν ἀπαύστως δυσώπει ἐλεηθήναι τᾶς ψυχᾶς ἠμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Αἰθιόπων πρόσωπα, ἀπορραπίσας, νοητῶν ἀνέλαμψας, καθάπερ ἥλιος φαιδρός, φωταγωγῶν τᾶς ψυχᾶς ἠμῶν, τῶν σὲ τιμώντων, Μωσῆ παμμακάριστε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
28 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ὅσιος Μωυσῆς ὁ Αἰθίοπας

Ἅγιοι Διομήδης καὶ Λαυρέντιος

Δίκαιος Ἐζεκίας ὁ Βασιλιᾶς

Ἅγιοι Τριακοντατρεὶς Μάρτυρες ἀπὸ τὴν Ἡράκλεια

Προφήτιδα Ἄννα θυγατέρα τοῦ Φανουήλ

Ἅγιος Δάμων ὁ Ἱερομάρτυρας

Σύναξη τῶν Ἁγίων πατέρων τῶν Σπηλαίων του Κιέβου

The post Ὅσιος Μωυσῆς ὁ Αἰθίοπας (28/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Κάποιοι ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας ἀπολαμβάνουν ἰδιαίτερης τιμῆς ἀπὸ τοὺς πιστούς. Θεωροῦνται δημοφιλεῖς, διότι τοὺς αἰσθάνεται ὁ λαὸς κοντά του καὶ ἀρωγοὺς στὰ προβλήματά του. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον δημοφιλεῖς ἁγίους εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Φανούριος ὁ Μεγαλομάρτυς καὶ Θαυματουργός.

Ὁ ἅγιος αὐτὸς ἦταν ἐντελῶς ἄγνωστος στὴν Ἐκκλησία μας. Κανένα συναξάρι δὲν τὸν ἀνέφερε καὶ καμιὰ τιμὴ δὲν τοῦ ἀπένειμε ὁ πιστὸς λαός. Αὐτὰ ὡς τὰ χρόνια τῆς τουρκοκρατίας, ὅταν οἱ Ἀγαρηνοὶ εἶχαν καταλάβει τὸ νησὶ τῆς Ρόδου. Ἐπιχειρῶντας νὰ τὴν ὀχυρώσουν, ἐπισκευάζοντας τὰ παλιὰ τείχη, κατεδάφιζαν παλιὰ οἰκοδομήματα στὰ νότια τῆς πόλεως, γιὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὶς πέτρες γιὰ τὶς ἀνοικοδόμηση τοῦ φρουρίου. Εἶχαν ἀγγαρεύει τοὺς Χριστιανοὺς τῆς νήσου γιὰ τὴν ἐπίπονη αὐτὴ ἐργασία. Μεταξὺ τῶν ἐρειπίων βρῆκαν ἕνα ὄμορφο παμπάλαιο ναό, καὶ πλῆθος ἱερῶν εἰκόνων, οἱ ὁποῖες εἶχαν σβήσει ἀπὸ τὰ χρόνια. Ἀλλὰ ἡ σκαπάνη ἑνὸς ἐργάτη ἔπεσε σὲ μιὰ θαυμάσια διατηρημένη εἰκόνα, ἡ ὁποία εἰκόνιζε ἕναν ὄμορφο στρατιωτικὸ ἅγιο, ὁ ὁποῖος ἐπιγράφονταν ὡς «Ὁ Ἅγιος Φανούριος». Γύρω ἀπὸ τὸ εἰκονιζόμενο πρόσωπο εἶχε παραστάσεις ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὸ μαρτύριό του.

Ἡ Ἐκκλησία καὶ οἱ εἰδικοὶ μελέτησαν τὴν Ἱερὴ Εἰκόνα καὶ ἀποφάνθηκαν ὅτι πρόκειται γιὰ στρατιωτικὸ ἅγιο – Μάρτυρα τῆς Ἐκκλησίας μας, τῶν πρώτων χριστιανικῶν χρόνων καὶ ἀπὸ τὶς παραστάσεις συνέθεσαν τὸ συναξάρι του.

Ὁ Φανούριος ὑπηρετοῦσε στὸ ρωμαϊκὸ στρατὸ καὶ ἦταν ἀξιωματοῦχος. Εἶχε προσηλυτισθεῖ στὴν χριστιανικὴ πίστη καὶ ἔγινε ἔνθερμος Χριστιανός. Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τὸ ρωμαϊκὸ κράτος δίωκε μὲ πρωτοφανῆ μανία τοὺς Χριστιανούς, διότι δὲν ἤθελαν νὰ τιμοῦν καὶ νὰ λατρεύουν τοὺς «θεοὺς» τῆς αὐτοκρατορίας. Οἱ πολῖτες εἶχαν βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ λατρεύουν ὅποιους «θεοὺς» ἤθελαν, μὲ τὴν προϋπόθεση, ὅτι θὰ τιμοῦν καὶ τοὺς «θεούς» – «προστάτες» τῆς αὐτοκρατορίας. Γιὰ νὰ διαπιστώσουν σέβονταν (καὶ) τοὺς αὐτοκρατορικοὺς «θεούς», καλοῦνταν νὰ κάνουν δημόσια θυσία σ’ αὐτούς, ἐνώπιον ἐπιτετραμμένων κρατικῶν ὑπαλλήλων. Ὅποιοι ἀρνοῦνταν νὰ θυσιάσουν θεωροῦνταν ἐχθροὶ τῆς αὐτοκρατορίας καὶ τοὺς ἐπιβάλλονταν βαρύτατες ποινές, ἕως καὶ θάνατος. Φυσικὰ ἐκεῖνοι ποὺ ἀρνοῦνταν κυρίως νὰ θυσιάσουν στοὺς ψεύτικους «θεοὺς» ἦταν οἱ Χριστιανοί, διότι γι’ αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἕνας εἶναι καὶ πὼς «οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν (εἶναι) δαιμόνια» (Ψάλμ.95,5). Γι’ αὐτὸ καὶ ὑφίσταντο γιὰ δυόμισι αἰῶνες ἀπηνεῖς διωγμοὺς καὶ ἀπερίγραπτα μαρτύρια. Περισσότεροι ἀπὸ ἕντεκα ἑκατομμύρια Μάρτυρες ἔχασαν τὴ ζωή τους αὐτὴ τὴν ἡρωικὴ περίοδο.

Ἕνας ἀπὸ αὐτούς, ποὺ δὲν δέχτηκε νὰ κάμει δημόσια θυσία στοὺς δαιμονικοὺς «θεούς», ἦταν ὁ Φανούριος. Μετὰ τὴν ἄρνησή του συνελήφθη καὶ ὁδηγήθηκε στὸν ἁρμόδιο δικαστὴ γιὰ νὰ ἀπολογηθεῖ. Στάθηκε μὲ θάρρος καὶ παρρησία μπροστά του καὶ ὁμολόγησε τὴν πίστη του στὸν ἀληθινὸ Τριαδικὸ Θεό, ποὺ μᾶς ἀποκάλυψε ὁ σαρκωμένος Υἱός Του, ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Παράλληλα στηλίτευσε τὴν παγανιστικὴ πίστη στὰ ἄψυχα εἴδωλα ὡς ἀνοησία καὶ τὸ χειρότερο: ὡς λατρεία τῶν δαιμόνων, μέσῳ τῶν εἰδωλολατρικῶν «θεῶν».

Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ὁ δικαστὴς τὸν παρέδωσε στοὺς δημίους – βασανιστὲς γιὰ νὰ τὸν «συνετίσουν» καὶ νὰ τὸν συνεφέρουν ἀπὸ τὴν «πλάνη» καὶ «δεισιδαιμονία» τοῦ Χριστιανισμοῦ, διότι ἔτσι θεωροῦσαν τὴ νέα πίστη. Ἡ Εἰκόνα δείχνει νὰ τὸν πετροβολοῦν στὸ κεφάλι, ἐκεῖνος νὰ ὑπομένει μὲ καρτερία καὶ ἀνεξικακία τὸ μαρτύριο, δοξολογῶντας τὸν Κύριο.

Στὴ συνέχεια ἄρχισαν νὰ τὸν κτυποῦν μὲ ρόπαλα καὶ μαστίγια σὲ ὅλο του τὸ σῶμα. Τὸν ἔριξαν καταγῆς ἡμίγυμνο καὶ τὸν ποδοπατοῦσαν. Ἐκεῖνος καὶ πάλι ἀντιμετώπιζε μὲ ἡρωισμὸ καὶ χωρὶς διαμαρτυρίες τὸ νέο μαρτύριο.

Ἡ Εἰκόνα τὸν παρουσιάζει γαλήνιο καὶ ἤρεμο νὰ ὑπομένει τὴ φρικτὴ δοκιμασία. Μετὰ τὸν ἔριξαν στὴ φυλακή, ὅπου ὅμως κάποιοι ἄγριοι φρουροί του ξέσκιζαν τὸ σῶμα μὲ σιδερένια νύχια. Αὐτὸ ἦταν ἕνα ἀπὸ τὰ συνηθισμένα βασανιστήρια κατὰ τῶν Χριστιανῶν, διότι ἦταν τὸ πλέον ἐπώδυνο, ἀφοῦ στὶς βαθιὲς πληγὲς ἔριχναν καυτὸ λάδι ἢ ἁλάτι, ἢ τὶς ἔκαιγαν μὲ ἀναμμένους πυρσούς. Οἱ πόνοι ποὺ προκαλοῦσε ἦταν ἀνυπόφοροι. Ἔτσι πίστευαν ὅτι μποροῦσαν νὰ κάμψουν τὴν ἐπιμονὴ τῶν Χριστιανῶν νὰ ἀρνοῦνται τοὺς «θεοὺς» τοῦ κράτους καὶ νὰ ὁμολογοῦν τὸ Χριστό, ὡς τὸν μόνο ἀληθινὸ Θεό.

Στὴν ἑπόμενη παράσταση εἰκονίζεται νὰ ρίχνεται καὶ πάλι στὴ φυλακὴ γιὰ νὰ μπορέσει νὰ σκεφτεῖ τὴ δεινὴ θέση του καὶ νὰ καμφθεῖ. Κατόπιν εἰκονίζεται νὰ προσπαθεῖ ὁ δικαστὴς νὰ τὸν κάνει νὰ ἀλλάξει γνώμη τάζοντάς του ἀξιώματα καὶ τιμές. Ὅμως ὁ ἅγιος ἔμεινε ἑδραῖος στὴν πίστη του. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀκολουθοῦν νέα χειρότερα μαρτύρια. Τὸν ἔδεσαν χειροπόδαρα σὲ κατακόρυφο ξύλο καὶ ἕνας δήμιος τοῦ ἔκαιγε τὰ πλευρά. Ὁ Μάρτυρας καὶ πάλι ἔμεινε σταθερὸς στὴν ἀπόφασή του, ἀτάραχος καὶ γαλήνιος. Αὐτὸ ἐξαγρίωνε περισσότερο τοὺς βασανιστές του καὶ γι’ αὐτὸ τὸν ὑπέβαλαν σὲ πιὸ ἐπώδυνα μαρτύρια. Τὸν ἔδεσαν ἡμίγυμνο σὲ τροχὸ μὲ καρφιά. Καθὼς γύριζε ὁ τροχός, ξέσκιζε τὶς σάρκες τοῦ μάρτυρα. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ μαρτύριο δὲν τὸν λύγισε.

Στὴν ἑπόμενη παράσταση εἰκονίζεται νὰ τὸν ρίχνουν σὲ βαθὺ λάκκο μὲ ἄγρια θηρία, γιὰ νὰ τὸν κατασπαράξουν. Ἀλλὰ ἐκεῖνα δὲν τὸν πείραξαν! Τὸν ὁδήγησαν ξανὰ στὸν εἰδωλολατρικὸ βωμό, νὰ τὸν βάλουν μὲ τὸ ζόρι νὰ θυσιάσει, ἀλλὰ ἐκεῖνος ἀρνήθηκε. Τοῦ ἔδωσαν ἀναμμένα κάρβουνα ἀπὸ τὸ βωμὸ νὰ κρατήσει στὰ χέρια του. Ἐκεῖνος προτίμησε τὸ φρικτὸ πόνο τοῦ ἐγκαύματος, παρὰ νὰ ὑποκύψει.

Ὁ δικαστὴς καὶ οἱ δήμιοι ἔνοιωσαν ἀπογοήτευση ἀπὸ τὸν ἡρωισμὸ τοῦ Μάρτυρα καὶ καταισχύνη. Γι’ αὐτὸ ἔβγαλε τὴν τελεσίδικη ἀπόφασή του: θάνατος διὰ τῆς πυρᾶς! Στὴ δωδέκατη παράσταση εἰκονίζεται ὁ Μάρτυρας νὰ βρίσκεται δεμένος μέσα σὲ θεόρατες φλόγες νὰ κατατρώγουν τὸ βασανισμένο νεανικὸ κορμί του. Νὰ ἔχει ὑψωμένα τὰ χέρια στὸν οὐρανὸ καὶ νὰ ὑμνεῖ τὸν ἀληθινὸ Τριαδικὸ Θεό, ποὺ τὸν ἀξίωσε νὰ δώσει τὴ ζωή του γιὰ τὴν ἀγάπη τὴ δική Του καὶ νὰ γραφεῖ τὸ ὄνομά του στὸ «Βιβλίο τῆς Ζωῆς»! Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 27 Αὐγούστου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Φερωνύμως ἐκλάμψας, ἐκ τῆς Ῥόδου Φανούριε, ὡς φωστὴρ ἀεὶ καταυγάζεις, Ἐκκλησίας τὸ πλήρωμα· τὴν γνῶσιν φανεροῖς γὰρ τῶν κρυπτῶν, νοσήματα διώκεις χαλεπά, καὶ παρίστασαι ταχύτατος βοηθός, τῶν πίστει ἀναβοώντων· Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ φανερώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ, μέγιστα θαύματα.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

῾Ιερεῖς διέσωσας, αἰχμαλωσίας ἀθέου, καὶ δεσμὰ συνέθλασας, δυνάμει θείᾳ θεόφρον· ᾔσχυνας, τυράννων θράση γενναιοφρόνως· εὔφρανας, Ἀγγέλων τάξεις Μεγαλομάρτυς· διὰ τοῦτό σε τιμῶμεν, θεῖε ὁπλῖτα, Φανούριε ἔνδοξε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
27 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ὅσιος Ποιμήν

Ἁγία Ἀνθοῦσα ἡ νέα

Ἅγιος Φανούριος ὁ Νεοφανής, ὁ Μεγαλομάρτυρας

Ἅγιος Λιβέριος ὁ Ὁμολογητής, Πάπας Ρώμης

Ἅγιος Ὅσιος ἐπίσκοπος Κορδούης τῆς Ἱσπανίας

Μνήμη τῆς Βάπτισης τοῦ Αἰθίοπα Εὐνούχου ἀπὸ τὸν Ἅγιο Φίλιππο

Ἅγιος Ἀρκάδιος ὁ βασιλιᾶς

Όσιος Θεόκλητος

The post Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος ὁ Θαυματουργὸς (27/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Ὁ Ἅγιος Ἀδριανός, ἀπὸ τὴ Νικομήδεια, ἔζησε τὴν ἐποχὴ τοῦ αὐτοκράτορα Μαξιμιανοῦ καὶ ἦταν παντρεμένος μὲ τὴν Ναταλία. Μιὰ μέρα λοιπὸν εἶδε 23 χριστιανούς, νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ μαρτυρήσουν γιὰ τὴν πίστη τους. Ὁ 28χρονος Ἀδριανός, ἐντυπωσιάστηκε ἀπὸ αὐτὰ ποῦ ἄκουσε καὶ δήλωσε στοὺς εἰδωλολάτρες ὅτι εἶναι κι’ αὐτὸς χριστιανός. Ἀμέσως τὸν ἔπιασαν καὶ τὸν ἔκλεισαν στὴν φυλακή. Ἐκεῖ πῆγε ἡ Ναταλία νὰ τοῦ συμπαρασταθεῖ καὶ νὰ τοῦ πεῖ νὰ μὴν λυγίσει. Στὴν συνέχεια, ἀφοῦ ὑπέμεινε πολλὰ καὶ φρικτὰ βασανιστήρια παρέδωσε τὸ πνεῦμα του. Ἀξιοσημείωτο εἶναι, ὅτι ὅταν οἱ εἰδωλολάτρες ἐπιχείρησαν νὰ τοῦ κάψουν τὸ σῶμα, ξέσπασε μία δυνατὴ νεροποντὴ ἡ ὁποία ἔσβησε τὴ φωτιά. Τὸ σῶμα του ἐνταφιάστηκε ἀπὸ τὴν γυναῖκα του την Ναταλία, ἡ ὁποία μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ θάφτηκε δίπλα του, ἀφοῦ μαρτύρησε καὶ αὐτὴ γιὰ τὸν Χριστό.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Ἀναφαίρετον ὄλβον ἠγήσω, τὴν σωτήριον, πίστιν τρισμάκαρ, καταλιπῶν τὴν πατρῴαν ἀσέβειαν καὶ τῷ Δεσπότῃ κατ’ ἴχνος ἑπόμενος, κατεπλουτίσθης ἐνθέοις χαρίσμασιν Ἀδριανὲ ἔνδοξε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, ὁμοὺ σὺν Ναταλία τὴ θεόφρονι.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Γυναικὸς θεόφρονος τοὺς θείους λόγους, ἐν Καρδίᾳ θέμενος, Ἀδριανέ μάρτυς Χριστοῦ, ἐν τοῖς βασάνοις προσέδραμες, σὺν τῇ συζύγῳ τὸ στέφος δεξάμενος.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
26 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Ἀδριανὸς καὶ Ναταλία

Ὅσιος Ἰωάσαφ γιὸς τοῦ βασιλιᾶ τῆς Ἰνδίας Ἀβενίρ

Ὅσιος Τιθόης

Ἅγιοι Εἰκοσιτρεὶς Μάρτυρες

Ἅγιοι Ἀττικὸς καὶ Σισίνιος

Ὅσιος Ἰβιστίων

Ἅγιος Ἀδριανός

Ἅγιος Γελάσιος

Ὅσιος Ἀδριανὸς ἐκ Ρωσίας

Ὁσία Μαρία Ἰβάνοβνα τοῦ Ντιβέεβο ἡ Διὰ Χριστὸν Σαλή

Σύναξη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου του Βλαδιμήρου

The post Ἅγιοι Ἀδριανὸς καὶ Ναταλία (26/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Ἴτω παρ’ ἡμῶν καὶ Τίτῳ βραχὺς τίτλος,
Τούτου τελευτὴν τὴν ἐν εἰρήνῃ φέρων.
Οὐράνιον δάπεδον λάχες εἰκάδι Τίτ’ ἑνὶ πέμπτῃ.

Ὁ Ἀπόστολος Τίτος, ὁ ὁποῖος ἦταν Ἕλληνας στὴν καταγωγή, ἦταν πολὺ μορφωμένος. Ἔγινε χριστιανὸς ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, μὲ τὸν ὁποῖο καὶ συνεργάστηκε, στὴν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου. Τὸν ἀκολούθησε στὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ κατόπιν ἐπιφορτίστηκε νὰ πάει στὴν Κόρινθο γιὰ νὰ δεῖ τὴν κατάσταση τῆς ἐκεῖ Ἐκκλησίας. Στὴν ἐπιστροφή του, συνάντησε τὸν Ἀπόστολο Παῦλο στὴν Μακεδονία καὶ μετὰ πῆγαν μαζὶ στὴν Κρήτη, ὅπου ἐκεῖ ὁ Παῦλος τὸν ἔκανε ἐπίσκοπο τοῦ νησιοῦ καὶ τοῦ εἶπε νὰ κάνει καὶ ἱερεῖς γιὰ ὅλο τὸ νησί. Ὁ Παῦλος του ἔστειλε καὶ τὴν γνωστὴ πρὸς Τίτον ἐπιστολή, ἀπὸ τὴν ὁποία γνωρίζουμε, ὅτι ὁ Ἕλληνας μαθητὴς τοῦ Παύλου εἶναι «τέκνον του γνήσιον». Ἀπὸ τὴν ἴδια ἐπιστολή του μαθαίνουμε ὅτι ὁ Τίτος εἶχε λαμπροὺς συνεργάτες στὴν Κρήτη, τὸν Ζηνὰ τὸν νομικὸ καὶ τὸν περίφημο Ἀπολλώ. Ἀπεβίωσε τὸ ἔτος 105 μ.χ.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Προκληθείς ουρανόθεν προς γνώσιν ένθεον, την εν σαρκί του Δεσπότου επιδημίαν εν γη, αυτοψεί εωρακώς φωτός πεπλήρωσαι, όθεν του Παύλου κοινωνός, θεηγόρος γεγονώς, την Κρήτην πάσαν πυρσεύεις, της ευσεβείας τω λόγο, Τίτε απόστολε μακάριε.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητὼν.

Τοῦ Παύλου δειχθείς, συνόμιλος Ἀπόστολε, σὺν τούτω ἡμῖν, τὸν λόγον προκατήγγειλας, τῆς ἐνθέου χάριτος, μυστολέκτα Τίτε μακάριε, διὰ τοῦτο βοῶμέν σοι, Μὴ παύσῃ Πρεσβεύων ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
25 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Βαρθολομαίου τοῦ Ἀποστόλου

Ἅγιος Τίτος ὁ Ἀπόστολος

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Καρπάθιος

Ἅγιοι Ἐπιφάνιος καὶ Ἰωάννης Ἀρχιεπίσκοποι Κωνσταντινουπόλεως

Ἅγιος Μηνὰς Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως

Ἅγιος Σάββας Βενεθάλων

Ἁγία Κωνσταντία ἡ ἐν Πάφῳ

Ὁσία Ebba ἡ Πρεσβυτέρα

The post Ἅγιος Τίτος ὁ Ἀπόστολος (25/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Στὶς 24 Αὐγούστου ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει τὴ μνήμη τοῦ Νεομάρτυρος, Ἐθνομάρτυρος καὶ Ἰσαποστόλου ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Μιᾶς μεγάλης προσωπικότητας, ἡ ὁποία σημάδεψε μὲ τὴν παρουσία της καὶ τὴ δράση της τὴν πορεία τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Γένους μας, σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς δυσκολότερες φάσεις τῆς ἱστορικῆς τους πορείας. Ἀλλὰ στὶς δύστηνες μέρες ποὺ περνᾶμε, πάψαμε νὰ ἀτενίζουμε ψηλὰ καὶ νὰ βλέπουμε τὰ φωτεινὰ ὁρόσημα, ποὺ μᾶς ὁδήγησαν καὶ ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἐθνική μας πορεία. Ἕνα τέτοιο φωτεινὸ ὁρόσημο, ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Κοσμᾶς, τὸν ὁποῖο θέσαμε (καὶ αὐτὸν) στὸ περιθώριο, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀπολέσουμε τελικὰ τὸν προορισμό μας καὶ νὰ περιπλανόμαστε σὲ ἀδιέξοδους ἀτραπούς. Πηγαίνοντας, ὅμως, κόντρα στὴ «λογικὴ» αὐτῆς τῆς ἐξωφρενικῆς περιθωριοποίησης, ἐμεῖς θέλουμε νὰ τοὺς τιμοῦμε, καὶ ἡ μικρὴ αὐτὴ ἐργασία μας, αὐτὸ τὸ σκοπὸ θέλει νὰ ἐξυπηρετήσει. Ἡ μικρή μας αὐτὴ ἀναφορὰ στὸν ἅγιο Κοσμᾶ, εἶναι ἕνα ἐλάχιστο δεῖγμα, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸν τιμοῦν!

Ἔζησε, ὅπως εἶναι γνωστό, στὸν 18ο αἰῶνα (1714-1779), στὴν πιὸ κρίσιμη, γιὰ τοὺς ἱστορικούς, περίοδο τῆς τουρκοκρατίας γιὰ τὸ γένος μας καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους ὑπόδουλους λαοὺς στοὺς βάρβαρους ἀσιᾶτες Ὀθωμανούς. Ἦταν ἡ ἐποχὴ ποὺ ἄρχιζε ἡ παρακμὴ τῆς ἀπάνθρωπης ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, καὶ γιὰ τοῦτο ὑπῆρξε ἡ πιὸ ἐπικίνδυνη ἐποχή. Βλέποντας οἱ δυνάστες ὅτι κατέρρεαν, στήριξαν τὶς ἐλπίδες τους στὴν «ἀναγέννηση» τοῦ κράτους διὰ τῆς κρατούσας θρησκείας. Πίστεψαν πὼς ἡ θρησκευτικὴ ὁμογενοποίηση θὰ ἀναγεννοῦσε τὸ κράτος. Θεώρησαν ὅτι τὸ Ἰσλὰμ ἦταν ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἕνωνε τοὺς ὑπηκόους καὶ θὰ στερέωνε τὴν «Ὑψηλὴ Πύλη», δηλαδὴ τὴν ὀθωμανικὴ ἐξουσία. Γι’ αὐτὸ ἄρχισαν μεγάλης ἔκτασης ἐξισλαμισμοί, εἴτε ἄμεσα ἀναγκαστικοί, διὰ τῆς βίας, εἴτε ἔμμεσα ἀναγκαστικοί, μὲ τὴ χορήγηση προνομίων, στοὺς μὴ μουσουλμάνους ὑπηκόους.

Ὅσοι παρέμειναν στὶς θρησκευτικές τους πίστεις καὶ δὲν ἐξισλαμίζονταν ὑπέφεραν τὰ πάνδεινα, ἀκόμη καὶ τὸ μαρτύριο!

Χιλιάδες ἔτσι ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ ἀρνοῦνταν τὴν ὀρθόδοξη πίστη καὶ ἀσπάζονταν τὸ Ἰσλάμ. Ὁλόκληρες περιοχὲς ἐξισλαμίζονταν, ὅπως λ.χ. στὴ Βόρεια Ἤπειρο (ὁλόκληρη τὴ σημερινὴ Ἀλβανία). Ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἐξισλαμισμὸ προέκυψαν οἱ μουσουλμᾶνοι τῆς σημερινῆς Ἀλβανίας καὶ τῶν ἄλλων βαλκανικῶν κρατῶν. Ὅλοι τους εἶναι ἐξισλαμισμένοι Χριστιανοί. Περιττὸ νὰ ἀναφέρουμε, πὼς ὅσοι ἕλληνες ἐξισλαμίζονταν, ἔχαναν πάραυτα τὴν ἐθνική τους συνείδηση, τούρκευαν, παρ’ ὅλο ὅτι μιλοῦσαν τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἂν τὴν μιλοῦσαν! Τὸ σχέδιο τοῦ σαδιστῆ σουλτάνου Μουσταφᾶ Δ’ προέβλεπε τὸν βίαιο καθολικὸ ἐκπατρισμὸ τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν μεταφορά τους στὰ βάθη τῆς Ἀσίας καὶ τὴν ἐποίκηση τῆς Ἑλλάδος μὲ ἀσιᾶτες, ἀλλὰ εὐτυχῶς βοήθησε ὁ Θεὸς καὶ τὸ ἔργο τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ, καὶ δὲν ἐφαρμόστηκε, διότι θὰ χάνονταν γιὰ πάντα ὁ Ἑλληνισμός!

Ἀλλὰ ἂς δοῦμε ἐπιγραμματικὰ τὸ ἔργο τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ. Ἀφοῦ ἔλαβε τὴν πιὸ μεγάλη δυνατὴ μόρφωση γιὰ τὴν ἐποχή του, ἀποσύρθηκε στὴν ἀρχὴ στὸ Ἅγιον Ὅρος γιὰ νὰ μονάσει, στὴν Ἱερὰ Μονὴ Φιλοθέου. Ἔμεινε ἐκεῖ ἀσκούμενος δεκαεπτὰ χρόνια. Ἀλλὰ δὲ μποροῦσε νὰ βρεῖ ἡσυχία, διότι τὸν βασάνιζε ὁ πόνος καὶ τὰ βάσανα τῶν ὀρθοδόξων Ρωμιῶν, οἱ ὁποῖοι στέναζαν κάτω ἀπὸ τὴν τουρκικὴ τυραννία. Ὁ ἐφιάλτης τοῦ ἐξισλαμισμοῦ τῶν ἀδελφῶν του, τοῦ τάραζε τὸν ὕπνο. Γι’ αὐτὸ πῆρε τὴ μεγάλη ἀπόφαση νὰ παραμερίσει τὴ δική του μοναχικὴ ἡσυχία καὶ νὰ σπεύσει σὲ βοήθεια τῶν ὑπόδουλων ὀρθοδόξων. Εἶπε ὁ ἴδιος σὲ μιὰ διδαχή του: «Σιμὰ εἰς τὰ ἄλλα εὗρον καὶ τοῦτον τὸν λόγον ὁποὺ λέγει ὁ Χριστός μας, πὼς δὲν πρέπει κανένας χριστιανός, ἄνδρας ἡ γυναῖκα, νὰ φροντίζη διὰ τὸς ἑαυτόν του μόνον πὼς νὰ σωθῇ, ἀλλὰ νὰ φροντίζη καὶ διὰ τοὺς ἀδελφούς του νὰ μὴ κολασθοῦν. Ἀκούωντας καὶ ἐγώ, ἀδελφοί μου τοῦτον τὸν γλυκύτατον λόγον ὁποὺ λέγει ὁ Χριστός μας, νὰ φροντίζωμεν καὶ διὰ τοὺς ἀδελφούς μας, μ’ ἔτρωγεν ἐκεῖνος ὁ λόγος μέσα εἰς τὴν καρδίαν τόσους χρόνους, ὡσὰν τὸ σκουλήκι ὁποὺ τρώγει τὸ ξύλον. Ἐσυμβουλεύθηκα τοὺς πνευματικοὺς πατέρας καὶ ἄφησα τὴν ἰδικήν μου προκοπὴν κι ἐβγῆκα νὰ περιπατῶ ἀπὸ τόπον εἰς τόπον καὶ νὰ διδάσκω τοὺς ἀδελφούς μου» (Διδαχὴ Α’).

Πῆρε λοιπὸν τὴ μεγάλη ἀπόφαση νὰ ἀφήσει τὴ δική του ἡσυχία καὶ νὰ κατέβει στὸν κόσμο γιὰ νὰ βοηθήσει τοὺς ἀδελφούς του ὀρθοδόξους. Γιὰ νὰ εἶναι νόμιμη ἡ δράση του ζήτησε τὴν εὐλογία καὶ τὴν ἄδεια τοῦ τότε οἰκουμενικοῦ πατριάρχη Σεραφεὶμ Β’. Ὡς ἄλλος ἀπόστολος Παῦλος ἔκαμε τέσσερις μεγάλες περιοδεῖες σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα. Μὲ τὴν ἔγγραφη ἄδεια τοῦ πατριάρχη στὸν κόρφο του, ἕνα σκαμνάκι, τὸ ὁποῖο χρησιμοποιοῦσε ὡς ἄμβωνα καὶ χωρὶς ἄλλα ἐφόδια, γύριζε ἀπὸ πόλη σὲ πόλη, ἀπὸ χωριὸ σὲ χωριό, σὲ στεριὲς καὶ νησιὰ γιὰ νὰ κηρύξει τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, νὰ ἐμψυχώσει τοὺς ὑπόδουλους ραγιᾶδες καὶ νὰ δώσει ἐλπίδα ὅτι ὅλα θὰ πᾶνε καλά, προφητεύοντας στοὺς ἀπελπισμένους ραγιᾶδες πὼς «αὐτὸς ὁ τόπος μιὰ μέρα θὰ γίνει ρωμαίικο»!

Δὲν εἶναι εὔκολο ἕνα σύντομο ἄρθρο, σὰν καὶ τοῦτο, νὰ ἐξαντλήσει τὸ πολυσχιδὲς ἔργο τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ καὶ νὰ παρουσιάσει πλήρως τὴν πολύπλευρη προσωπικότητά του. Ὅμως θὰ προσπαθήσουμε ἐπιγραμματικὰ νὰ δώσουμε μιὰ μικρὴ εἰκόνα, ἱκανὴ ὅμως νὰ ἀποδείξει ὅτι ὁ ἅγιος καὶ χαρισματικὸς αὐτὸς ἄνδρας εἶναι ὄντως μιὰ σπάνια φυσιογνωμία καὶ τὸ ἔργο του ὑπῆρξε πρωτοπόρο καὶ μοναδικὸ γιὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ τὸ Ἔθνος μας.

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν πρωτίστως ἱεροκήρυκας. Κήρυττε τὴν Ὀρθόδοξη διδασκαλία μὲ ἀκρίβεια, ὅπως τὴ διδάσκει ἡ Ἐκκλησία μας. Ὑπῆρξε πατερικὴ μορφή, ἐφάμιλλος τῶν ἁγίων πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας.

Εἶχε ἀπέραντη ἀγάπη γιὰ τὸ Χριστὸ καὶ μιὰ μεγάλη φλόγα στὴν ψυχή του νὰ Τὸν βάλει στὶς καρδιὲς τῶν ἀκροατῶν του: «Ἀνίσως, ἀδελφοί μου, ἔλεγε, καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεβῶ εἰς τὸν οὐρανόν, νὰ φωνάξω μίαν φωνὴν μεγάλην, νὰ κηρύξω εἰς ὅλον τὸν κόσμον , πὼς μόνος ὁ Χριστός μας εἶνε Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸς ἀληθινός, καὶ ζωὴ τῶν πάντων, ἤθελα νὰ τὸ κάμω τοῦτο τὸ μικρόν, καὶ περιπατῶ ἀπὸ τόπον εἰς τόπον, καὶ διδάσκω τοὺς ἀδελφούς μου τὸ κατὰ δύναμιν, ὄχι ὡς διδάσκαλος, ἀλλ’ ὡς ἀδελφὸς· διδάσκαλος μόνον ὁ Χριστὸς μᾶς εἶναι» (Διδαχὴ Α’). Πιστεύει ἀπόλυτα ὅτι ὁ Χριστὸς ἵδρυσε μία Ἐκκλησία, καὶ πὼς αὐτὴ ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία, καὶ πὼς ἔξω ἀπὸ αὐτὴ βρίσκεται ἡ πλάνη, τὸ ψεῦδος καὶ ἡ ἀπώλεια τῆς σωτηρίας. Τὸ λέει ξεκάθαρα σὲ μία ἀπὸ τὶς σωζόμενες «Διδαχές» του: «Αὐτὴν τὴν Παναγίαν Τριάδα ἡμεῖς οἱ εὐσεβεῖς καὶ ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν· αὐτὸς εἶναι ὁ ἀληθινὸς Θεός, καὶ ἔξω ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Τριάδα ὅσοι λέγονται θεοὶ εἶναι δαίμονες…Εγώ ἐδιάβασα καὶ περὶ ἱερέων, καὶ περὶ ἀσεβῶν, αἱρετικῶν καὶ ἀθέων· τὰ βάθη τῆς σοφίας ἠρεύνησα· ὅλαι αἱ πίστεις εἶναι ψεύτικες· τοῦτο ἐκατάλαβα ἀληθινόν, ὅτι μόνη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν εἶναι καλὴ καὶ ἁγία, τὸ νὰ πιστεύωμεν καὶ νὰ βαπτιζώμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο σᾶς λέγω τώρα εἰς τὸ τέλος· νὰ εὐφραίνεσθε ὁποὺ εἶσθε ὀρθόδοξοι χριστιανοί, καὶ νὰ κλαίετε διὰ τοὺς ἀσεβεῖς καὶ αἱρετικοὺς ὁποὺ περιπατοῦν εἰς τὸ σκότος» (Διδαχὴ Α’). Ἔβλεπε μὲ πόνο ψυχῆς οἱ ὀρθόδοξοι Ἕλληνες νὰ ἔχει νοθευθεῖ ἡ πίστη τους ἀπὸ ἄλλες πίστεις καὶ προλήψεις καὶ μάτωνε ἡ ψυχή του. Ἔβλεπε νὰ μὴν ὑπάρχουν τα χρειαζούμενα γιὰ τὴν τέλεση τῶν Ἱερῶν Μυστηρίων καὶ ἀνησυχοῦσε. Κυρίως δὲν ὑπῆρχαν κολυμβῆθρες καὶ τὰ παιδιὰ δὲ βαπτίζονταν κανονικὰ καὶ γι’ αὐτὸ ζητοῦσε ἀπὸ τοὺς πλούσιους νὰ ἀγοράσουν κολυμβῆθρες. Ἔτσι προμήθευσε πάνω ἀπὸ 4.000 κομμάτια σὲ ἐκκλησίες ποὺ δὲν εἶχαν καὶ ἄρχισαν νὰ βαπτίζονται τὰ παιδία ὅπως ἔπρεπε.

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν φλογερὸς ἕλληνας πατριώτης. Ἡ ἀνησυχία του γιὰ τὴν τύχη τοῦ Γένους εἶναι ἔκδηλη στὶς «Διδαχές» του. Ὡς γνήσιος Ρωμιός, δηλαδὴ Ὀρθόδοξος Ἕλληνας, πίστευε στὴν ἄρρηκτη ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς δύο μεγέθη, ποὺ ἕνωσε ἡ ἱστορία, κατὰ θεία πρόνοια, γιὰ νὰ πορεύονται στὸ χρόνο καὶ νὰ ὑπηρετοῦν τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν πολιτισμό του. Ὁ πύρινος λόγος του ἀφύπνιζε τὴν κοιμισμένη ἐθνικὴ συνείδηση τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων. Τοὺς θύμιζε τὸ λαμπρὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑποδείκνυε τὴ μακραίωνη σκλαβιά τους, τὴν ὁποία ἀπόδιδε στὶς ἁμαρτίες μας. Φυσικὰ δὲν εἶχε κατὰ νοῦ του τὴν φράγκικη ἐθνικιστικὴ ἀντίληψη περὶ τοῦ Ἔθνους, ποὺ ἔμελλε νὰ ἐλευθερωθεῖ, ἀλλὰ στὴν Ρωμαίικη αὐτοκρατορική του ὑπόσταση, ὅπως ἦταν πρὶν τὴν ἅλωση. Πρόσβλεπε σὲ ὁμοσπονδία τῶν Ὀρθοδόξων λαῶν, ὅπως φυσικὰ εἶχε ὁραματισθεῖ καὶ ὁ σύγχρονός του Ρήγας Φεραῖος. Τὰ σύνορα τοῦ ἐλεύθερου Ρωμαίικου ἔπρεπε κατὰ τὸν ἅγιο Κοσμᾶ νὰ εἶναι αὐτὰ τοῦ ἔνδοξου βασιλείου τῶν Ρωμαίων, δηλαδὴ τοῦ Βυζαντίου. Δὲν εἶναι τυχαία ἡ προφητεία του, καὶ ἡ καταπληκτικὴ ἐπαλήθευσή της, περὶ τῆς δημιουργίας τοῦ «ψευτορωμαίικου», δηλαδὴ τοῦ μικροῦ καὶ ἀναιμικοῦ ἐθνικιστικοῦ κρατιδίου, ἐντελῶς ἀντίθετου μὲ τοὺς ὁραματισμοὺς τοῦ μεγάλου ἄνδρα!

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν φωτισμένος νοῦς ὁ ἴδιος καὶ φωτισμένους ἤθελε τοὺς ἀνθρώπους. Ἦταν δάσκαλος καὶ φωτιστῇς.

Θεωροῦσε ὅτι ἡ φώτιση, ἡ γνώση, ἡ παιδεία καὶ τὰ γράμματα εἶναι ἀπαραίτητα ἐφόδια γιὰ τὴν πνευματικὴ προκοπὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ γιὰ τὴν ὁλοκλήρωση τῆς προσωπικότητάς του. Ἔβλεπε τὴν ἀπίστευτη ἀμάθεια τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἶχαν γίνει σὰν ἄγρια θηρία, καὶ μάτωνε ἡ ψυχή του. Γι’ αὐτὸ καὶ ἐνέταξε στὶς περιοδεῖες του τὴν ἵδρυση σχολείων. «Ἔχετε σχολεῖον ἐδῶ εἰς τὴν χώραν σας νὰ διαβάζουν τὰ παιδιά; -Δὲν ἔχομεν, ἅγιε τοῦ Θεοῦ. -Νὰ μαζευθῆτε ὅλοι νὰ κάμετε ἕνα σχολεῖον καλόν, νὰ βάλετε καὶ ἐπιτρόπους νὰ τὸ κυβερνοῦν, νὰ βάνουν διδάσκαλον νὰ μανθάνουν ὅλα τὰ παιδιὰ γράμματα, πλούσια καὶ πτωχά. Διότι ἀπὸ τὸ σχολεῖον μανθάνομεν τί εἶναι Θεός, τί εἶναι Ἁγία Τριάς, τί εἶναι Ἄγγελοι, δαίμονες, παράδεισος, κόλασις, ἀρετή, κακία· τί εἶναι ψυχή, σῶμα κ.λ.π. Διότι χωρὶς τὸ σχολεῖον περιπατοῦμεν εἰς τὸ σκότος· ἀπὸ τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὸ μοναστήριον. Ἂν δὲν ἦτο τὸ σχολεῖον, ποὺ ἤθελα μάθει ἐγὼ νὰ σᾶς διδάσκω;» (Διδαχὴ Α’). Θεωροῦσε τὴν ἀμορφωσιὰ ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ χειρότερα κακὰ καὶ γι’ αὐτὸ προέτρεπε νὰ σπουδάζουν ὅλα τὰ παιδιά, πλούσια καὶ φτωχά, ἀγόρια καὶ κορίτσια, χωρὶς καμιὰ διάκριση. Ἔπειθε τοὺς προύχοντες νὰ χτίζουν σχολεῖα καὶ νὰ πληρώνουν τοὺς δασκάλους. Ἔπειθε τὶς γυναῖκες νὰ δωρίζουν τὰ ἀκριβὰ στολίδια τους καὶ μὲ αὐτὰ νὰ κτίζονται σχολεῖα. Παρότρυνε τοὺς ἱερεῖς νὰ λειτουργοῦν τοὺς ναοὺς καὶ σὰν σχολεῖα. Ἔτσι ὡς τὸ τέλος τῶν περιοδειῶν του εἶχε ἱδρύσει περισσότερα ἀπὸ χίλια στοιχειώδη σχολεῖα, περισσότερα ἀπὸ διακόσια μέσα καὶ δέκα ἀνώτερα! Μόνος τοῦ κατορθώνει τὰ ἀκατόρθωτα.

Ἔγραψε στὸν ἀδελφό του Χρύσανθο λίγο πρὶν τὸ μαρτυρικό του θάνατο: «Ἕως τριάκοντα ἐπαρχίας περιῆλθον, δέκα σχολεῖα ἑλληνικὰ ἐποίησα, διακόσια διὰ κοινὰ γράμματα». Μιὰ πραγματιστικὴ πνευματικὴ καὶ ἐκπαιδευτικὴ ἀναγέννηση συντελέστηκε στὶς μέρες του!

Ὡς χρήσιμο παιδευτικὸ ἐργαλεῖο καὶ ὑπέρτατο ἐθνικὸ στοιχεῖο θεωροῦσε τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, τὴν ὡραιότερη καὶ ἀνώτερη γλῶσσα τοῦ κόσμου. Ἔβλεπε μὲ πόνο ψυχῆς χιλιάδες ὑπόδουλους Ἕλληνες νὰ ἐγκαταλείπουν τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ μιλοῦν ἄλλες γλῶσσες καὶ ξένους πρὸς αὐτή, ἰδιωματισμοὺς ὅπως τούρκικα, ἀρβανίτικα, βλάχικα κλπ. Θεωροῦσε τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ὡς βασικὸ στοιχεῖο τῆς ἐθνικῆς μας ἰδιαιτερότητας καὶ γι’ αὐτὸ παρακινοῦσε νὰ σπουδάζουν καὶ νὰ ὁμιλοῦν τὴν ἑλληνική: «Καὶ ἂν δὲν ἐμάθετε οἱ πατέρες, νὰ σπουδάζετε τὰ παιδιά σας, νὰ μανθάνουν τὰ ἑλληνικά, διότι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας εἶναι εἰς τὴν ἑλληνικήν. Καὶ ἂν δὲν σπουδάσης τὰ ἑλληνικά, ἀδελφέ μου, δὲν ἠμπορεῖς νὰ καταλάβης ἐκεῖνα ὁποὺ ὁμολογεῖ ἡ Ἐκκλησία μας. Καλύτερον, ἀδελφέ μου, νὰ ἔχης ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὴν χώραν σου, παρὰ νὰ ἔχης βρῦσες καὶ ποτάμια· καὶ ὡσὰν μάθης τὸ παιδί σου γράμματα, τότε λέγεται ἄνθρωπος. Τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὰς ἐκκλησίας· τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὰ μοναστήρια» (Διδαχὴ Ε’). Βρῆκε ἕναν πολὺ πρόσφορο τρόπο νὰ ἑδραιώσει τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα στοὺς ἑλληνικοὺς πληθυσμούς, ὅρκιζε τοὺς ἀκροατὲς τῶν κηρυγμάτων του δημόσια νὰ ἐγκαταλείψουν τὶς ἄλλες γλῶσσες καὶ νὰ μιλοῦν στὰ σπίτια τους πλέον ἑλληνικά!

Τὸ κήρυγμά του εἶχε ἔντονο καὶ τὸ κοινωνικὸ στοιχεῖο. Οἱ ὑπόδουλοι Ἕλληνες εἶχαν ἐξαχρειωθεῖ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἤθη τους. Ἔγιναν σὰν τὰ ἄγρια θηρία. Ζῶντας αἰῶνες μὲ τοὺς βαρβάρους καὶ ἀλλοθρήσκους ἔγιναν μιμητές τους στὴν κακία, τὴν ἀνηθικότητα καὶ τὴν ἀδικία. Ρωτοῦσε ὅπου πήγαινε: «Ἐδῶ, χριστιανοί μου, πὼς πηγαίνετε; Ἔχετε τὴν ἀγάπην ἀνάμεσόν σας; Ἀνίσως καὶ θέλετε νὰ σωθῆτε, κανένα ἄλλο πρᾶγμα νὰ μὴ ζητήσετε ἐδῶ εἰς τὸν κόσμον ἀπὸ τὴν ἀγάπην… Καλότυχος ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ὁποὺ ἀξιώθηκε καὶ ἔλαβεν εἰς τὴν καρδίαν του αὐτὰς τὰς δύο ἀγάπας, εἰς τὸν Θεόν, καὶ εἰς τοὺς ἀδελφούς του» (Διδαχὴ Α’). Ἦταν κήρυκας τῆς γνήσιας χριστιανικῆς ἀγάπης πρὸς ὅλους, ἀκόμα καὶ τοὺς ἐχθρούς: «ἡμεῖς εὐσεβεῖς χριστιανοὶ πρέπει νὰ ἀγαπῶμεν τοὺς ἐχθρούς μας καὶ νὰ τοὺς συγχωρῶμεν· νὰ τοὺς τρέφωμεν, νὰ τοὺς ποτίζωμεν, νὰ παρακαλοῦμεν τὸν Θεὸν διὰ τὴν ψυχήν των, καὶ τότε νὰ λέγωμεν εἰς τὸν Θεόν: Θεέ μου, σὲ παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσης καθὼς καὶ ἐγὼ συγχωρῶ τοὺς ἐχθρούς μου. Εἰ δὲ καὶ δὲν συγχωρήσωμεν τοὺς ἐχθρούς μας, καὶ τὸ αἷμά μας νὰ χύσωμεν διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὴν κόλασιν πηγαίνομεν… ἀδελφοί μου, ὅσοι ἀδικήσατε Χριστιανοὺς ἡ Ἑβραίους ἡ Τούρκους, νὰ δώσητε τὸ ἄδικον ὀπίσω , διότι εἶναι κατηραμένον καὶ δὲν βλέπετε καμμίαν προκοπήν. Ἐκεῖνα τὰ ἄδικα τὰ τρώγετε διὰ νὰ ζῆτε· καὶ ἐκεῖνα σᾶς θανατώνουν, καὶ ὁ Θεός σας βάνει εἰς τὴν κόλασιν» (Διδαχὴ Δ’).

Ἡ κοινωνικὴ ἀδικία καὶ ἡ ἐκμετάλλευση ἦταν συνηθισμένα φαινόμενα σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα. Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς δὲν παρέλειπε νὰ κατακεραυνώνει τὴν κοινωνικὴ ἀδικία.

Τόνιζε συχνά: «Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν θέλεις νὰ σοῦ κάμη ἄλλος, μὴ τὸ κάμνεις καὶ σὺ εἰς ἄλλον. Καθὼς δὲν θέλεις νὰ σὲ κλέψουν οἱ ἄλλοι, ἔτσι καὶ σὺ νὰ μὴ κλέπτης, νὰ μὴ φονεύης τοὺς ἄλλους» (Διδαχὴ Γ’). Συμβούλευε μὲ ἔμφαση: «Οἱ προεστοὶ ὁποὺ εἶσθε εἰς χωρία, ἂν θέλετε νὰ σωθῆτε, πρέπει νὰ ἀγαπᾶτε ὅλους τοὺς χριστιανοὺς καθὼς καὶ τὰ παιδιά σας, καὶ νὰ ρίχνετε τὰ χρέη κατὰ δύναμιν ἑκάστου, καὶ νὰ μὴ κάμνετε φιλοπροσωπείαν. Ὁμοίως καὶ σεῖς οἱ κατώτεροι νὰ τιμᾶτε τοὺς μεγαλυτέρους σας. Οἱ ἄνδρες ν’ ἀγαπᾶτε τὰς γυναίκας σας· καὶ ἂν ἡ γυναῖκα σου εἶναι κακὴ καὶ τὴν ὑπομένης καὶ τὴν συμβουλεύης, ἔχεις μισθὸν ἀπὸ τὸν Θεόν. Ὁμοίως καὶ αἱ γυναῖκες νὰ ἀγαπᾶτε καὶ νὰ ὑποτάσσεσθε εἰς τοὺς ἄνδρας, διότι μὲ τὴν ὑπομονὴν καὶ ὑπακοὴν εἰς τὸ καλὸν ἔχετε μισθὸν εἰς τὴν ψυχήν σας. Καὶ ἂν ἔχη καὶ κανένα σφάλμα, νὰ τὸ παραβλέπετε, διότι ὁ ἄνδρας ἔχεις περισσοτέρας φροντίδας ἀπὸ τὴν γυναῖκα. Λοιπὸν πρέπει ἀμφότεροι ν’ ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. Ὁμοίως καὶ τὰ τέκνα νὰ τιμᾶτε καὶ νὰ σέβεσθε τοὺς γονεῖς σας, διότι ὅστις δὲν τιμᾶ καὶ δὲν ὑπακούει τοὺς γονεῖς τοῦ εἰς τὸ καλόν, κολάζεται» (Διδαχὴ Γ’).

Πήγαινε μέχρι τὰ λημέρια τῶν ληστῶν καὶ ἔκανε διάλογο μαζί τους καὶ συχνὰ τοὺς ἔπειθε νὰ ἐγκαταλείψουν τὴ ληστεία. Ζητοῦσε ἀπὸ τοὺς πλούσιους νὰ υἱοθετοῦν ἀπὸ ἕνα ἢ δύο ὀρφανὰ παιδιά, νὰ τὰ κάνουν ψυχοπαίδια τοὺς καὶ ἔτσι ἔσωσε χιλιάδες ὀρφανὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸν ἀφανισμό. Κατάφερνε καὶ ἀποσποῦσε ἀπὸ τὰ χαρέμια τῶν τούρκων τὰ ἁρπαγμένα κορίτσια, ἀλλὰ ἀπέτρεπε καὶ χριστιανοὺς νὰ τὰ δίνουν μὲ τὴ θέλησή τους πολλὲς φορές. Συμβούλευε τοὺς ἱερεῖς νὰ κάνουν στὸ ἀκέραιο τὸ ποιμαντικό τους καθῆκον: «σας παρακαλῶ, ἅγιοι ἱερεῖς, καὶ σᾶς παραγγέλλω νὰ φροντίσητε διὰ τοὺς κοσμικοὺς ὅπως νὰ σωθῶσι καὶ ἐκεῖνοι καὶ σεῖς. Ὁμοίως πάλιν οἱ κοσμικοὶ νὰ τιμᾶτε τοὺς ἱερεῖς σας» (Διδαχὴ Γ’).

Στηλίτευε μὲ ἰδιαίτερα ἔντονο τρόπο τοὺς ἐμπόρους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι, ὅπως σὲ κάθε ἐποχή, ἦταν ὁ ἐφιάλτης τῶν φτωχῶν. Συμβούλευε νὰ εἶναι τίμιοι καὶ νὰ ζυγίζουν τὰ ἀγαθὰ σωστά. Ἀντιτάχτηκε κατὰ τῶν κυριακάτικων παζαριῶν, τὰ ὁποῖα ἐμπόδιζαν τοὺς χριστιανοὺς νὰ ἐκκλησιάζονται καὶ καταλύουν τὴν ἁγία Κυριακή. Ἀλλά, ὅμως, τὸ ἐμπόριο ἦταν στὰ χέρια κυρίως τῶν Ἑβραίων, οἱ ὁποῖοι ἔβαλαν ὡς στόχο τους τὸν ἅγιο Κοσμᾶ. Προέτρεπε τοὺς χριστιανοὺς νὰ κάνουν τὰ παζάρια τους τὸ Σάββατο, ποὺ ἦταν ἡμέρα αὐστηρῆς ἀργίας γιὰ τοὺς Ἑβραίους. Ἔλεγε συχνά: «Καὶ ἡ εὐγενία σας πὼς σᾶς βαστᾶ ἡ καρδία νὰ κάνετε πραγματείας μὲ τοὺς Ἑβραίους;

Ἐκεῖνος ὁπου συναναστρέφεται μὲ τοὺς Ἑβραίους, ἀγοράζει καὶ πωλεῖ, τί φανερώνει; Φανερώνει καὶ λέγει, πὼς καλὰ ἔκαμαν οἱ Ἑβραῖοι καὶ ἐθανάτωσαν τοὺς προφήτας καὶ ὅλους τοὺς διδασκάλους καὶ ὅλους τοὺς καλοὺς» (Διδαχὴ Δ’).

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὑπῆρξε σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ προφήτης. Στὶς διάφορες περιοδεῖες του ἔδινε προβλέψεις γιὰ πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν πραγματοποιηθεῖ μὲ καταπληκτικὴ ἀκρίβεια. Ἐντύπωση προκαλοῦν οἱ προφητεῖες του γιὰ τὴν τμηματικὴ ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος, γιὰ τὶς σύγχρονες τεχνολογικὲς ἀνακαλύψεις καὶ γιὰ τὴν ἠθικὴ κατάπτωση τῶν ἔσχατων καιρῶν.

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ἦταν γιὰ τοὺς ὑπόδουλος Ἕλληνες, ὁ ἁγιασμένος καὶ ἀποσταλμένος ἀπὸ τὸ Θεὸ ἄνθρωπος νὰ τοὺς στηρίξει καὶ νὰ τοὺς σώσει στὶς δύσκολες ἐκεῖνες ἡμέρες.

Ἀλλὰ σεβαστὸς ὑπῆρξε καὶ γιὰ πολλοὺς μουσουλμάνους, ὅπως τὸν διαβόητο κατόπιν Ἀλὴ Πασᾶ τῶν Ἰωαννίνων, τοῦ ὁποίου εἶχε προφητέψει ὁ ἅγιος μὲ ἀκρίβεια τὴν κατοπινή του πορεία. Ὁ ἴδιος ὁ ἅγιος ἔλεγε: «Χίλιοι Τοῦρκοι μ’ ἀγαποῦν, κι ἕνας ὄχι καὶ τόσο. Χίλιοι Ἑβραῖοι μὲ μισοῦν κι ἕνας ὄχι καὶ τόσο». Ἔτσι δὲν εἶχε μόνο φίλους, ἀλλὰ καὶ ὁρκισμένους ἐχθρούς. Τοὺς μουσουλμάνους, ἀφ’ ἑνός, διότι εἶχε ἀνακόψει τὸ κίνημα τοῦ ἐξισλαμισμοῦ. Στὰ μέρη ποὺ εἶχε κηρύξει, ἔπαψαν ὁλωσδιόλου οἱ ἐξισλαμισμοί. Ἀφ’ ἑτέρου τοὺς ἀδίστακτους ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι θίγονταν ἀπὸ τὸ κήρυγμά του περὶ δικαιοσύνης καὶ γιὰ τὴν ἀπαγόρευση τῶν κυριακάτικων παζαριῶν. Αὐτοὶ ἤθελαν τὸν θάνατό του.

Γράφει ὁ ἀείμνηστος Κώστας Σαρδελής: «Οἱ κατάσκοποι τῶν Βενετῶν, τῶν Ρώσων, τῶν Τούρκων τὸν παρακολουθοῦν. Οἱ Ἑβραῖοι ἐνεργοῦν μὲ πάθος γιὰ τὴν ἐξόντωσή του στὸν Κούρτ – πασᾶ του Μπερατιοῦ. Ὁ λόγος; Μὲ τὴ δράση του σταμάτησε τὴν ἀνθελληνικὴ δραστηριότητα, περιόρισε τὴν ἄγρια οἰκονομικὴ ἐκμετάλλευση, ἐπανέφερε τὴν ἀργία τῆς Κυριακῆς. 20.000 γρόσια πρόσφεραν στὸν πασᾶ, ποὺ τὸν σέβονταν καὶ τὸν ἐκτιμοῦσε, νὰ φονεύσει τον Πατροκοσμά». Ἡ τελευταία του περιοδεία ἦταν στὴ μαρτυρικὴ Βόρειο Ἤπειρο. Ὡς προφήτης γνώριζε ὅτι αὐτὴ ἦταν καὶ ἡ τελευταία του. «Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος καὶ ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχὴν» ψιθύριζε καθὼς βάδιζε τὸ δρόμο τοῦ μαρτυρίου. Ὁ πασᾶς τοῦ Βερατίου Κούρτ, ἔδωσε τὴν ἄδεια νὰ θανατωθεῖ διὰ ἀγχόνης στὶς 24 Αὐγούστου τοῦ 1779 κοντὰ τὸ χωριὸ Κολικόντασι. Τὸ σῶμα του τὸ ἔριξαν οἱ δήμιοι στὸν ποταμὸ Ἄψο γιὰ νὰ χαθεῖ καὶ νὰ μὴν τὸ βροῦν οἱ Χριστιανοί. Ὅμως ἕνας τολμηρὸς ἱερέας τῆς περιοχῆς, ὀνόματι Μᾶρκος, ἐρεύνησε τὸ ποτάμι καὶ βρῆκε τὸ τίμιο λείψανο καὶ τὸ ἔθαψε μὲ μεγάλες τιμές. Σήμερα τὰ ἱερά του λείψανα ἀναπαύονται σὲ μοναστήρι στὴ μαρτυρικὴ καὶ ἀλύτρωτη Βόρειο Ἤπειρο.

Ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ θάνατό του ὁ ἅγιος Κοσμᾶς προσέφερε ὑπηρεσία στὸ Γένος μας. Ὁ μαρτυρικός του θάνατος ἐπισφράγισε καὶ ἐπιβεβαίωσε τὴν ὀρθότητα τῆς διδασκαλίας του καὶ τὴν ἀνεκτίμητη σημασία τοῦ ἔργου του.

Προστέθηκε στὴ χωρία τῶν μυριάδων Μαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὁποῖοι ἐπιβεβαίωσαν καὶ ἐπισφράγισαν τὸ ἔργο τους μὲ τὸ αἷμα τους. Ὁ Κώστας Σαρδελὴς αὐτὸ ἀκριβῶς θέλει νὰ τονίσει γιὰ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ: «Ὁ θάνατός του σφράγισε τὸ λόγο ὅπου ἔσπειρε στὶς ἀποκαμωμένες ψυχὲς τῶν σκλάβων. Κι ὁ σπόρος ἔπιασε τόπο καὶ φύτρωσε κι ἔδωσε καρπούς. Καὶ θέρισε τὸ γένος τὴν ἐλευθερία του καὶ τὴν ἀναγέννηση τῶν αἰώνιων ἀξιῶν τοῦ ἀνθρώπου». Ὁ μαρτυρικός του θάνατος ἔγινε σύμβολο ἐλπίδας καὶ νίκης γιὰ τοὺς ὑπόδουλους Ἕλληνες. Οἱ κατοπινοὶ ἀγωνιστὲς ὁρμοῦσαν στὴ μάχη τραγουδῶντας τὸ γνωστὸ δίστιχο: «βοήθα μας Ἀη-Γιώργη καὶ σὺ Ἅγιε Κοσμᾶ, νὰ πάρουμε τὴν Πόλη καὶ τὴν Ἀγιά-Σοφιά», ὡς πολεμικὸ ἐφαλτήριο σάλπισμα! Δὲν εἶναι λίγοι ἄλλωστε οἱ σοβαροὶ μελετητές, οἱ ὁποῖοι διερωτοῦνται γιὰ τὸ ποιά θὰ ἦταν ἡ ροὴ τῶν γεγονότων καὶ ποιά πορεία καὶ ἐξέλιξη θὰ εἶχε ἡ ἐθνική μας ὑπόθεση, ἂν ἡ Θεία Πρόνοια δὲν ἐμφάνιζε τὸν ἅγιο Κοσμᾶ τὸν Αἰτωλὸ στὴ συγκεκριμένη κρίσιμη ἐκείνη περίοδο, νὰ δράσει στὴν πατρίδα μας καὶ νὰ προσφέρει αὐτὲς τὶς ἀνεκτίμητες ὑπηρεσίες του στὸ ὑπόδουλο Γένος μας!

Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς ἀνήκει ἀναμφίβολα στὶς μεγάλες διαχρονικὲς μορφὲς τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἡ μὲν Ἐκκλησία μας τὸν τιμᾶ δεόντως, ἂν καὶ Καθυστερημένα, τὸν ἀνακήρυξε ἅγιο, ὕστερα ἀπὸ διακόσια χρόνια, ὅταν ὁ λαὸς τὸν τιμοῦσε ὡς ἅγιο ἐνῷ ἀκόμη ζοῦσε. Τὸ Ἔθνος μας ὅμως ἐλάχιστη, ἕως μηδαμινὴ τιμή του ἀποδίδει. Ἐλάχιστοι ἀνδριάντες του ἔχουν στηθεῖ καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ἢ ἀπὸ εὐσεβεῖς ἰδιῶτες. Τὰ ἐκπαιδευτικά μας ἱδρύματα ἀπαξιοῦν νὰ τοὺς στήσουν ἀνδριάντες, ὡς ὄφειλαν, στὶς εἰσόδους τους γιὰ νὰ θυμίζουν τοὺς τιτάνιους ἀγῶνες του γιὰ τὴν παιδεία στὰ μαῦρα χρόνια τῆς τουρκοκρατίας. Δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχει σχολεῖο ποὺ νὰ ὑπάρχει προτομή του. Προτομὲς στήνουν μόνο στοὺς «ἄκαπνους» «διαφωτιστές», τύπου Κοραῆ, ὅπου παρακολουθοῦσαν ἀπὸ τὶς ἐφημερίδες τῆς Εὐρώπης τὸν Ἱερὸ Ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους, καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση «κόπιασαν» γιὰ νὰ μᾶς μεταφέρουν τὰ πνευματικὰ σκουπίδια τῆς Εὐρώπης!

Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ χειρότερα: τὰ σχολικὰ βιβλία περιδιαβαίνουν τὸν ἅγιο Κοσμᾶ μὲ ἐπιγραμματικὲς ἀναφορές, σὰν νὰ ἦταν ἕνας τυχαῖος. Ἀπαξιοῦν νὰ τοῦ προσδώσουν τὴν ὕψιστη ἰδιότητα τοῦ ἁγίου καὶ τὸν ἀποκαλοῦν ἁπλῶς «Κοσμᾶ»! Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἀθλιότερα: κάποιοι «διαβασμένοι», ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ ἴδιος, συχνὰ κρατικοδίαιτοι, τὸν βρίζουν, ὡς δῆθεν σκοταδιστὴ καὶ ἀνθέλληνα! Καὶ ξέρετε γιατί; Ἐπειδὴ ἦταν ὀρθόδοξος. Ἐπειδὴ μιλοῦσε γιὰ Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα καὶ γιὰ ὀρθόδοξους Ἕλληνες! Ἐπειδὴ εἶχε στὸ νοῦν του τὸ ὅραμα τῆς Ρωμηοσύνης, δηλαδὴ τοῦ παγκόσμιου καὶ πανανθρώπινου ἑλληνορθόδοξου ἰδεώδους καὶ ὄχι τῆς μιοκροεθνικιστικῆς κρατικῆς ὀντότητας τῆς Ἑλλάδος, ποὺ ἐπιθυμοῦσαν καὶ μᾶς ἐπέβαλαν οἱ δυτικοί! Ἐπειδὴ ἤθελε τὴν Ἑλλάδα καὶ τοὺς Ἕλληνες νὰ διαπνέονται ἀπὸ τὴν ἀνόθευτη Ὀρθόδοξη Χριστιανικὴ πίστη καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ ἄθεα γράμματα τῶν ἀθέων, ἐμπαθῶν καὶ μικρόψυχων εὐρωπαίων «διαφωτιστῶν». Ἐπειδὴ τόνιζε μὲ σθένος ὅπου πήγαινε: «Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζονται. Αὐτὰ τὰ δύο ὅλος ὁ κόσμος νὰ πέση, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς τὰ πάρη, ἐκτὸς καὶ τὰ δώσετε μὲ τὸ θέλημά σας. Αὐτὰ τὰ δύο νὰ τὰ φυλάγετε, νὰ μὴ τὰ χάσετε» (Διδαχὴ Δ’)! Γι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὁ μεγάλος αὐτὸς ἄνδρας δὲν τιμᾶται, βρίσκεται στὸ περιθώριο καὶ ὑβρίζεται! Ἀλλὰ ἂς γνωρίζουν ὅλοι αὐτοὶ πὼς μποροῦν νὰ λερώνουν ἐξωτερικὰ τὸ χρυσό, ἀλλὰ δὲν μποροῦν νὰ προσβάλλουν τὴν ἀξία του! Μποροῦν νὰ βρίζουν αὐτὸν τὸν πνευματικὸ γίγαντα, ἀλλὰ δὲ μποροῦν νὰ τὸν ἀποκαθηλώσουν ἀπὸ τὴν ἐθνική μας συνείδηση!

Ὅπως γράψαμε στὴν ἀρχὴ τοῦ ἄρθρου, θέσαμε στὸ περιθώριο τοὺς πνευματικούς μας ὁδοδεῖκτες, καὶ γι’ αὐτὸ βαδίζουμε χωρὶς προσανατολισμὸ τὴν προσωπικὴ καὶ κοινωνική μας πορεία. Γι’ αὐτὸ βιώνουμε τὴν χειρότερη πολύπλευρη κρίση τῆς ἱστορικῆς μας ὕπαρξης καὶ δὲν ἔχουμε τοὐλάχιστον τὴν στοιχειώδη αὐτοσυνειδησία νὰ ἀναλογισθοῦμε τὶς αἰτίες ποὺ μᾶς ὁδήγησαν στὸ ναδὶρ τῆς κατάπτωσής μας. Ὁ ἀπίστευτος ἀτομικὸς καὶ κοινωνικός μας ἀμοραλισμὸς δὲ μᾶς ἀφήνει νὰ δοῦμε καὶ νὰ συνειδητοποιήσουμε τὴν αἰτία ὅλων τῶν σύγχρονων κακοδαιμονιῶν μας, ποὺ εἶναι ἡ ἀποκοπή μας ἀπὸ τὶς ζωογόνες ἀρτηρίες τῆς φυλῆς μας, ἀπὸ τὴ βίωση τῶν προαιώνιων καὶ διαχρονικῶν ἀξιῶν μας. Μᾶς χρειάζεται, ἀναμφίβολα, ἕνας σύγχρονος ἅγιος Κοσμᾶς, γιὰ νὰ μᾶς συνεφέρει ἀπὸ τὴν πνευματική μας ἀφασία, νὰ μᾶς ξαναενώσει μὲ τὶς ἀξίες τῆς ἑλληνορθόδοξης παράδοσής μας καὶ νὰ μᾶς δείξει καὶ πάλι τὸ δρόμο, μέσῳ τοῦ ὁποίου θὰ βγοῦμε ἀπὸ τὸ θανατερό μας τέλμα!

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείας πίστεως, διδασκαλία, κατεκόσμησας, τὴν Ἐκκλησία, ζηλωτὴς τῶν Ἀποστόλων γενόμενος καὶ κατασπείρας τὰ θεία διδάγματα, μαρτυρικῶς τὸν ἀγῶνα ἐτέλεσας. Κοσμᾶ ἔνδοξε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμιν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Ὡς φωστὴρ νεόφωτος τὴν Ἐκκλησίαν, καταυγάζεις ἅπασαν, Εὐαγγελίου διδαχαῖς, Κοσμᾶ Χριστοῦ Ἰσαπόστολε· διὸ ἀξίως γεραίρει τὴν μνήμην σου.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
24 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Εὐτυχὴς Ἱερομάρτυρας μαθητὴς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη Θεολόγου

Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Διονυσίου του Ζακυνθινοῦ

Ἅγιος Τατίων

Ὅσιος Γεώργιος ὁ Λιμνιώτης, ὁ Ὁμολογητής

Ὅσιος Ἀρσένιος ὁ θαυματουργός

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Πέτρου Μητροπολίτη Μόσχας

Ὅσιος Ἀριστοκλὴς ὁ Ἀθωνίτης

The post Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός: Ὁ μεγάλος τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Ἔθνους μας (24/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.