Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ἡ ἐξουσία γενικὰ φθείρει καὶ διαφθείρει. Χειρότερη ἀπ’ ὅλες ἡ ἀπολυταρχικὴ ἐξουσία καὶ ἰδιαίτερα ἡ βασιλική, ἡ ὁποία σὲ παλιότερες ἐποχές, ἦταν ἑστία διαφθορᾶς καὶ ἠθικῆς καταπτώσεως. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ οἱ ἐξαιρέσεις. Στὸ χιλιόχρονο Βυζάντιο, τὴν χριστιανικὴ Ρωμανία, οἱ αὐτοκρατορικοὶ οἶκοι ἀνάδειξαν, πέρα ἀπὸ τὴν ὅποια κατάπτωση καὶ μιὰ πληθώρα ἁγίων ἀνάκτων, ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, οἱ ὁποῖοι λαμπρύνουν τὸ ἁγιολογικὸ στερέωμα τῆς Ἐκκλησία μας. Ἀνάμεσά τους ξεχωρίζει ἡ ἁγία Εὐδοκία, ἡ αὐτοκράτειρα καὶ φιλόσοφος, ἡ ὁποία προσέφερε πολύτιμες ὑπηρεσίες στὸ κράτος, τὴν Ἐκκλησία καὶ τὸν πολιτισμό.

Γεννήθηκε τὸ 401 στὴν Ἀθήνα καὶ ἦταν κόρη τοῦ ὀνομαστοῦ φιλοσόφου καὶ καθηγητῆ τῆς ρητορικῆς, Λεοντίου. Τὸ ἀρχικὸ ὄνομά της ἦταν Ἀθηναΐς. Τόσο ὁ πατέρας της, ὅσο καὶ ἡ ἴδια ἦταν ἐθνικὴ στὸ θρήσκευμα (εἰδωλολάτρισσα). Ὁ πατέρας της φρόντισε νὰ τῆς δώσει ἀξιόλογη μόρφωση καὶ παιδεία. Σπούδασε φιλοσοφία καὶ φιλολογία. Ἰδιαίτερα μελέτησε τὸν Ὅμηρο, τὸν Λυσία καὶ τὸν Δημοσθένη. Σπούδασε ἐπίσης ἀστρονομία καὶ γεωμετρία. Κυρίως ἀσχολήθηκε μὲ τὴν νεοπλατωνικὴ φιλοσοφία, ἡ ὁποία μεσουρανοῦσε τὴν ἐποχὴ ἐκείνη. Ἡ ἴδια ἦταν στολισμένη μὲ εὐγένεια αἰσθημάτων καὶ ψυχικὸ μεγαλεῖο. Ἐπίσης διέθετε σπάνια σωματικὴ ὀμορφιά.

Ὅταν ἔγινε 20 ἐτῶν, πέθανε ὁ πατέρας της καὶ τότε τὰ ἀδέλφια της προσπάθησαν νὰ τῆς ἁρπάξουν τὸ μερίδιό της ἀπὸ τὴν μεγάλη πατρική τους περιουσία. Φαίνεται πὼς δὲν μπόρεσε νὰ δικαιωθεῖ ἀπὸ τὰ ἀθηναϊκὰ δικαστήρια καὶ γι’ αὐτὸ κατέφυγε στὴ Βασιλεύουσα, περὶ τὸ 420 ἢ τὸ 421. Ζήτησε ἀκρόαση ἀπὸ τὴν Αὐγούστα Πουλχερία (μετέπειτα ἁγία τῆς Ἐκκλησίας μας), ἡ ὁποία ἐπιτρόπευε τὸν ἀνήλικο ἀδελφὸ τῆς Θεοδόσιο Β’ (408-450). Ἡ καλοσυνάτη καὶ ταπεινὴ βασίλισσα δέχτηκε τὴν Ἀθηναΐδα καὶ ἄκουσε τὸ πρόβλημά της καὶ τῆς ὑποσχέθηκε λύση.

Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἡ Πουλχερία ἀναζητοῦσε τὴν κατάλληλη σύζυγο γιὰ τὸν ἀδελφό της. Διεῖδε στὸ πρόσωπο τῆς ὡραιότατης, εὐφυοῦς καὶ καλλιεργημένης Ἀθηναΐδας τὴν ἰδανικὴ σύζυγο γιὰ τὸ Θεοδόσιο καὶ μιὰ ἱκανὴ βασίλισσα γιὰ τὸ κράτος. Τῆς πρότεινε καὶ ἐκείνη δέχτηκε. Ἀλλὰ ὑπῆρχε ἕνα σοβαρὸ ἐμπόδιο, ἔπρεπε νὰ βαπτισθεῖ καὶ νὰ γίνει χριστιανή.

Ἡ Ἀθηναΐδα δέχτηκε, κατηχήθηκε καὶ βαπτίστηκε, παίρνοντας τὸ ὄνομα Εὐδοκία. Τὸ 421 ἔγινε ὁ γάμος της μὲ τὸ Θεοδόσιο καὶ ἕνα χρόνο ἀργότερα, τὸ 422 ὀνομάστηκε Αὐγούστα, ἀφοῦ γέννησε τὴν πρώτη της κόρη, τὴν Εὐδοξία.

Ὅπως εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἱστορία, ὁ Θεοδόσιος εἶχε περιορισμένες διοικητικὲς ἱκανότητες καὶ ἀσθενῆ χαρακτῆρα. Ἔτσι, στὴν οὐσία, τὴν ἐξουσία εἶχαν στὰ χέρια τους οἱ δυναμικὲς γυναῖκες, ἡ ἀδελφή του Πουλχερία καὶ ἡ σύζυγός του Εὐδοκία. Ἡ μὲν Πουλχερία εἶχε ἐπωμισθεῖ μὲ τὰ διοικητικά, ἡ δὲ Εὐδοξία μὲ τὰ πνευματικά.

Ἡ Εὐδοκία ἦταν φορέας τῆς ἑλληνικῆς παιδείας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ. Σκέφτηκε λοιπὸν νὰ μεταλαμπαδεύσει τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμὸ καὶ τὰ γράμματα ἀπὸ τὴν Ἀθήνα στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸ κέντρο τοῦ τότε κόσμου. Νὰ ἀναδείξει τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ὡς ἐπίσημη γλῶσσα τῆς διοίκησης, τῆς παιδείας καὶ τῆς δικαιοσύνης. Νὰ ἱδρύσει ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα, ὅπου θὰ διδάσκονται οἱ ἐπιστῆμες καὶ θὰ καλλιεργεῖται ἡ φιλοσοφία καὶ οἱ καλὲς τέχνες. Ἄλλωστε ἡ εὐφυὴς ἐκείνη γυναῖκα ἔβλεπε πὼς ἡ ἄλλοτε λαμπρὰ κοιτίδα τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς παιδείας, ἡ Ἀθήνα παρήκμαζε ραγδαία καὶ ἔπρεπε ἡ πολιτισμική της κληρονομία νὰ μεταφερθεῖ ἀλλοῦ, στὸ κέντρο τῆς ἀπέραντης αὐτοκρατορίας, στὴν Βασιλεύουσα, ὅπου θὰ εἶχε, καὶ ὅπως εἶχε, τὴν ἀρωγὴ τοῦ κράτους.

Ἔτσι στὰ 425 ἵδρυσε στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ περίφημο Πανδιδακτήριο, ὅπου διδάσκονταν ὅλες οἱ ἐπιστῆμες τῆς ἐποχῆς. Καθιερώθηκε ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα, ὡς γλῶσσα διδασκαλίας καὶ χωρίστηκε τὸ πρόγραμμα σπουδῶν σὲ δεκαπέντε ἕδρες γιὰ τὴν σπουδὴ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ φιλολογίας, δεκατρεῖς γιὰ τὴν σπουδὴ τῆς λατινικῆς γλώσσας καὶ φιλολογίας καὶ μιὰ ἕδρα φιλοσοφίας. Εἶναι τὸ πρῶτο πανεπιστήμιο τῆς ἱστορίας στὸν κόσμο.

Ἐπίσης κατόρθωσε καὶ παραμέρισε τὴν λατινικὴ γλῶσσα καὶ προώθησε τὴν ἑλληνικὴ στὴ δικαιοσύνη. Ἀκόμα προώθησε τὴν ἑλληνικὴ καὶ στὴ διοίκηση. Στὶς μέρες της ἄρχισαν νὰ καταγράφονται οἱ νομικὲς διατάξεις στὰ ἑλληνικά, ὅπως καὶ οἱ πράξεις τῆς διοίκησης.

Ἡ πρώην παγανίστρια Εὐδοκία εἶδε τὴ μεγάλη ἀξία τῆς χριστιανικῆς πίστεως, συγκρίνοντάς την μὲ τὴν παχυλὴ εἰδωλολατρία, ἡ ὁποία ἀκόμη εἶχε κάποιες ἀντιστάσεις, λίγο πρὶν τὴν πλήρη κατάρρευσή της. Γι’ αὐτὸ καὶ ὑποστήριξε τὴν Ἐκκλησία στὸ ἱεραποστολικό της ἔργο. Ἡ ἴδια ζοῦσε μὲ πίστη καὶ εὐλάβεια καὶ δὲν τὴν ἄγγιξε ἡ διαφθορά των παλατιανών.

Τὸ 437 πάντρεψε τὴν κόρη της Εὐδοξία μὲ τὸν αὐτοκράτορα τῆς Δύσεως Οὐαλεντιανὸ Γ’ (419-455). Κατόπιν ἀποφάσισε νὰ πραγματοποιήσει τὸ ὄνειρό της, νὰ πάει στοῦς Ἁγίους Τόπους νὰ προσκυνήσει τὰ ἐκεῖ Ἱερὰ Προσκυνήματα. Ἔμεινε δύο χρόνια, προσευχόμενη καὶ κτίζοντας καὶ ἀνακαινίζοντας σπουδαῖα ἔργα. Τὸ 439, ἐπιστρέφοντας, πέρασε ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια, ὅπου ἐξέφρασε τὴν περηφάνια της γιὰ τὴν ἑλληνική της καταγωγή. Μάλιστα ἔπεισε τὸν αὐτοκράτορα νὰ ἀνεγείρει διάφορα κοινωφελῆ ἔργα στὴ μεγάλη πόλη.

Στὰ τέλη τοῦ 439 ἐπέστρεψε στὴν Κωνσταντινούπολη. Μὲ δική της πρωτοβουλία ἀνέβηκε στὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπάρχου ὁ ἔπαρχος Κῦρος. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἄρεσε στὸν ἀντίζηλό του εὐνοῦχο Χρυσάφιο. Ὁ πανοῦργος αὐτὸς ἄνθρωπος ἔπεισε καὶ ἔστρεψε τὸ Θεοδόσιο ἐνάντια στὴν Εὐδοκία. Γιὰ νὰ διαρρήξει τὶς σχέσεις της μὲ τὸ Θεοδόσιο, τὴν συκοφάντησε ὅτι δῆθεν διατηροῦσε ἐρωτικὴ σχέση μὲ τὸν παλατιανὸ ἀξιωματοῦχο Παυλίνο.

Δυστυχῶς ὁ Θεοδόσιος πίστεψε τὶς συκοφαντίες, διέταξε τὴ θανάτωση τοῦ Παυλίνου καὶ ἔριξε σὲ δυσμένεια τὴν Εὐδοκία. Ἐπίσης στράφηκε ἐναντίον της καὶ ἡ Πουλχερία.

Μετὰ ἀπὸ αὐτὴ τὴν κατάσταση, κατάλαβε ὅτι ἡ παραμονή της στὴν Βασιλεύουσα ἦταν ἀδύνατη. Γι’ αὐτό, τὸ 443, ἀποφάσισε νὰ φύγει καὶ πάλι γιὰ τοὺς Ἁγίους Τόπους. Παρέμεινε ἐκεῖ ὡς τὸ θάνατό της. Δὲν ἐπέστρεψε ποτὲ στὴν Κωνσταντινούπολη, οὔτε μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Θεοδοσίου (450). Ἐπιδόθηκε στὴν προσευχή, τὴ νηστεία καὶ τὴν πνευματικὴ περισυλλογή. Ἀνήγειρε μὲ δικά της χρήματα ναούς, Μονὲς καὶ πολλὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα. Ἀφιερώθηκε στὴν ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν καὶ τῶν πατερικῶν κειμένων. Συναναστράφηκε μὲ ἁγίους καὶ ἀσκητές. Ὅμως, χωρὶς νὰ τὸ συνειδητοποιήσει, παρασύρθηκε προσωρινὰ ἀπὸ κάποιους μονοφυσιτικοὺς κύκλους. Ἀλλὰ μὲ τὴ βοήθεια δύο ἐπιφανῶν μοναχῶν, τοῦ Συμεῶν Στυλίτου καὶ τοῦ Μεγάλου Ἐνθυμίου μεταστράφηκε στὴν Ὀρθοδοξία. Κοιμήθηκε εἰρηνικὰ τὸ 460.

Ἡ Εὐδοκία συνέγραψε πολλὰ καὶ ἀξιόλογα ἔργα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὰ περισσότερα δυστυχῶς δὲν διασώθηκαν. Ἀπὸ τὰ σωζόμενα ξεχωρίζουν ὑπέροχοι στίχοι στὴ νίκη τοῦ Θεοδοσίου Β’ ἐναντίον τῶν Περσῶν, παράφραση τῆς Ὀκτατεύχου καὶ τῶν προφητῶν Ζαχαρία καὶ Δανιήλ, καθὼς καὶ τρία βιβλία τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ Ἀντιοχείας (πρώην μάγου) σὲ ἔμμετρους ὁμηρικοὺς στίχους.

Ἡ μνήμη της τιμᾶται στὶς 13 Αὐγούστου.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
13 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ

Ἀνακομιδὴ καὶ Μετάθεση Ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ Ὁσίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητῆ

Ἁγία Εὐδοκία ἡ βασίλισσα

Ὅσιος Δωρόθεος

Ὅσιος Δοσίθεος ὁ ὑποτακτικὸς τοῦ Ὁσίου Δωροθέου

Ὅσιος Σέριδος ἡγούμενος τῆς Μονῆς στὴ Γάζα

Ἁγία Εἰρήνη ἡ βασιλίσσα, τῆς διὰ τοῦ ἁγίου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος μετονομασθείσης Ξένης Mοναχής

Ἅγιος Κορωνάτος

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Μάξιμου τῆς Μόσχας

Ἅγιος Τύχων Ἐπίσκοπος Ζαντόνσκ

The post Ἁγία Εὐδοκία. Ἡ φωτισμένη αὐτοκράτειρα τοῦ Βυζαντίου (13/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Πῦρ Ἀνίκητον συμφλέγει τῷ Φωτίῳ,
Οὓς φωτὸς οἶκος ὡς ἀνικήτους φέρει.
Πῦρ κατὰ δωδεκάτην κτάνε Φώτιον ἠδ’ Ἀνίκητον.

Ὁ Φώτιος ἦταν ἀνεψιὸς τοῦ Ἀνίκητου. Κατάγονταν καὶ οἱ δύο ἀπὸ τὴ Νικομήδεια. Ὅταν ὁ Διοκλητιανὸς θέλησε νὰ κινήσει διωγμὸ κατὰ τῶν χριστιανῶν, μίλησε μπροστὰ στὴ Σύγκλητο μὲ τοὺς πιὸ ὑβριστικοὺς λόγους ἐναντίον τους. Ἐκεῖ ἦταν παρὼν καὶ ὁ Ἀνίκητος, ποὺ ὅταν ἄκουσε αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ βασιλιᾶ, ὄχι μόνο δὲν φοβήθηκε, ἀλλὰ σηκώθηκε μὲ θάρρος, δήλωσε ὅτι εἶναι χριστιανὸς καὶ εἶπε στὸ Διοκλητιανό: «Πλανᾶσαι, βασιλιᾶ, ἂν νομίζεις ὅτι μὲ τὰ μέτρα κατὰ τῶν Χριστιανῶν θὰ πετύχεις τοὺς ἀσεβεῖς σκοπούς σου. Μάθε ὅτι οἱ χριστιανοὶ ἀποτελοῦν σήμερα τὴν ὑγιέστερη μερίδα τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας. Καὶ θὰ ἦταν ἀνόητοι καὶ ἀναίσθητοι ἂν πίστευαν στὰ εἴδωλα. Γι’ αὐτὸ ὅποια μέτρα καὶ ἂν πάρεις ἐναντίον τους, στὸ τέλος ζημιωμένος θὰ εἶσαι ἐσύ, ἐνῷ αὐτοὶ ἔνδοξοι μάρτυρες». Ὁ Διοκλητιανός, προσβεβλημένος ἀπὸ τὴν παρατήρηση τοῦ Ἀνίκητου, διέταξε καὶ τὸν ἔριξαν τροφὴ σὲ ἕνα τρομερὸ λιοντάρι. Ἀλλὰ τὸ λιοντάρι σταμάτησε τὴν ἄγρια ὁρμή του καὶ ἡμέρεψε σὰν πρόβατο. Τότε ἔγινε μεγάλος σεισμὸς καὶ συνετρίβησαν πολλὰ εἰδωλολατρικὰ ἀγάλματα. Κατόπιν τὸν ἔβαλαν σὲ τροχὸ μὲ ἀναμμένη φωτιὰ ἀπὸ κάτω. Ἀλλὰ ὦ τοῦ θαύματος, ὁ τροχὸς σταμάτησε καὶ ἡ φωτιὰ ἔσβησε. Τότε ἔτρεξε καὶ τὸν ἀγκάλιασε ὁ ἀνεψιός του Φώτιος. Μόλις εἶδαν αὐτὸ οἱ εἰδωλολάτρες, ἔδεσαν καὶ τοὺς δύο μέσα στὸ λεγόμενο λουτρὸ τοῦ Ἀντωνίου. Καὶ ἀφοῦ ὑπερθέρμαναν τὸ νερό, παρέδωσαν καὶ οἱ δύο ἔνδοξα τὸ πνεῦμα τους.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείας πίστεως, τὴ συμφωνία, τὴν οἰκείωσιν, τῆς συγγενείας, δι’ ἀγώνων ἱερῶν ἐλαμπρύνατε, θεομακάριστε Μάρτυς Ἀνίκητε, σὺν τῷ Φωτίῳ φωτὸς τῷ θεράποντι. Ἀλλὰ αἰτήσασθε, δοθήναι πταισμάτων ἄφεσιν, τοὶς μέλπουσιν ὑμῶν τὴν θείαν ἄθλησιν.

Κάθισμα
Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Καταβαλόντες τοῦ ἐχθροῦ τὰς ἐπάρσεις, τῇ καρτερίᾳ τῶν δεινῶν ἀθλοφόροι, τὸν οὐρανὸν ᾠκήσατε γηθόμενοι, Φώτιε ἀοίδιμε, καὶ Ἀνίκητε μάκαρ· ὅθεν μακαρίζεσθε, εἰς αἰῶνας αἰῶνος, ὑπὲρ ἡμῶν πρεσβεύοντες Χριστῷ, τῶν ἐκτελούντων ὑμῶν τὰ μνημόσυνα.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
12 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Φώτιος καὶ Ἀνίκητος

Ἅγιοι Πάμφιλος καὶ Καπίτων

Ὅσιος Παλάμων

Ἅγιοι Δώδεκα Στρατιῶτες Μάρτυρες ἀπὸ τὴν Κρήτη

Ὅσιος Κάστωρ

Ὅσιοι Σέργιος καὶ Στέφανος

The post Ἅγιοι Φώτιος καὶ Ἀνίκητος (12/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Λιπὼν ὁ Νήφων τὴν κάτω προεδρίαν
Χριστῷ παρέστῃ τῷ προέδρῳ τῶν ὅλων.

Πρόκειται γιὰ τὸν Πατριάρχη Νήφωνα τὸν Β’, ποὺ πατριάρχευσε τρεῖς φορές: α) 1486-1488, β) 1497-1498 καὶ γ) 1502. Καταγόταν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησο καὶ γεννήθηκε ἀπὸ τοὺς Μανουὴλ καὶ Μαρία. Τὸ κοσμικό του ὄνομα ἦταν Νικόλαος. Προσκολλήθηκε σὲ κάποιον μοναχὸ Ἀντώνιο καὶ ἔγινε μοναχὸς στὴν Ἐπίδαυρο μὲ τὸ ὄνομα Νήφων. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ γέροντα του, πῆγε στὸ κάστρο της Νάρδας, ὅπου γνώρισε τὸν ἐνάρετο Ἁγιορείτη Ζαχαρία, μὲ τὸν ὅποιο ἐγκαταστάθηκε στὴ Μονὴ τῆς Θεοτόκου στὴν Ἀχρίδα. Ὅταν ὁ Ζαχαρίας ἐκλέχτηκε ἀρχιεπίσκοπος Ἀχριδῶν, ὁ Νήφων ἀναχώρησε στὸ Ἅγιον Ὅρος, ὅπου χειροτονήθηκε διάκονος καὶ Ἱερέας στὴ Μονὴ Διονυσίου. Ἀπὸ τὴ Μονὴ αὐτὴ κλήθηκε νὰ γίνει Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης καὶ ἀπὸ ἐκεῖ, μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Συμεῶν, ἀνέλαβε τὸν οἰκουμενικὸ θρόνο. Ἀπομακρύνθηκε δύο φορὲς ἀπὸ τὸν θρόνο καὶ κατέφυγε στὴ Βλαχία καὶ ἀπὸ κεῖ στὸ Ἅγιον Ὅρος στὴ Μονὴ Διονυσίου. Τὴν τρίτη φορὰ ποὺ κλήθηκε στὸν Οἰκουμενικὸ θρόνο δὲν πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ πέθανε στὴ Μονή, ἀφοῦ ἔζησε ζωὴ ἀσκητική.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Ἔργοις ἔλαμψας, τῆς εὐσέβειας, πᾶσαν ηὔγασας, τὴν Ἐκκλησίαν, τῆς ταπεινώσεως τρόποις ὑψούμενος, ἀσκητικῶς δοξασθεῖς γὰρ ἐν Ἄθωνι, Πατριαρχῶν καλλονὴ ἐχρημάτισας. Νήφων ἔνδοξε, θείων χαρίτων ἔμπλησον, τοὺς πίστει καὶ πόθω σὲ μεγαλώνοντας.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ’. Τῇ Ὑπερμάχῳ.

Τῆς Ἐκκλησίας λύχνος ὤφθης παμφαέστατος, τῇ καθαρότητι σοφὲ τῆς πολιτείας σου, τὰς τοῦ Πνεύματος ἐλλάμψεις καταπλουτήσας. Ἀλλ’ ὡς σκεῦος ἀρετῶν καὶ ὑποτύπωσις, καθοδήγησον ἡμᾶς πρὸς βίον κρείττονα, τοὺς βοῶντάς σοι: Χαίροις Νήφων Πατὴρ ἡμῶν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
11 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Εὖπλος ὁ Διάκονος, ὁ Μεγαλομάρτυρας

Ἅγιος Νήφων Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιοι Ἀναστάσιος Πανερὰς καὶ Δημήτριος ὁ Μπεγιάζης

Ἀνάμνηση τῶν ἐγκαίνιων τοῦ Ναοῦ τῆς Θεοτόκου της Ἐλεούσης

Διήγηση γιὰ τὴν ἀχειροποιήτη εἰκόνα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ

Ἅγιοι Νεόφυτος, Ζήνων, Γάϊος, Μᾶρκος, Μακάριος καὶ Γαϊανός

Ὅσιος Πασσαρίων

Ἀνάμνηση Θαύματος Ἁγίου Σπυρίδωνα

Ὅσιος Θεοδόσιος ὁ «ἐν τῷ Σπηλαίω»

Ἅγιοι Βασίλειος καὶ Θεόδωρος οἱ Ὁσιομάρτυρες ἐν τῷ Σπηλαίω

The post Ἅγιος Νήφων Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης (11/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Οἱ Ἅγιοι Λαυρέντιος ἀρχιδιάκονος, Ξύστος πάπας Ρώμης καὶ Ἱππόλυτος μαρτύρησαν τὸ 253 μ.Χ.

Ὁ ἀρχιδιάκονος Λαυρέντιος ἦταν ἀπὸ τοὺς πιὸ γνωστοὺς κληρικοὺς τῆς ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας, καὶ τοῦ εἶχαν ἐμπιστευθεῖ τὴ διαχείριση τῆς περιουσίας της. Ὅταν ἔγινε ὁ διωγμὸς κατὰ τῶν χριστιανῶν, ὁ πάπας Ρώμης Ξύστος (ἢ Σίξτος) ὁ Β’, ποὺ καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, πρῶτος πρόσφερε θυσία τὸν ἑαυτό του, ὁμολογῶντας τὸν Χριστὸ καὶ ἀποκεφαλίστηκε.

Κατόπιν συνέλαβαν καὶ τὸ Λαυρέντιο. Ἐπειδὴ ἦταν διαχειριστὴς τῆς Ἐκκλησίας, τὸν διέταξαν νὰ παραδώσει τοὺς θησαυρούς της. Ὁ Λαυρέντιος δέχθηκε, καὶ μετὰ ἀπὸ λίγο ἐπέστρεψε μὲ μιὰ μεγάλη φάλαγγα ἁμαξῶν, γεμᾶτες φτωχούς, ὀρφανὰ καὶ ἀναπήρους. Καὶ ἀπάντησε στὸν ἡγεμόνα ὅτι σὲ ὅλους αὐτοὺς τοὺς πάσχοντες εἶναι ἀποταμιευμένοι οἱ θησαυροὶ τῆς Ἐκκλησίας, «ὅπου οὔτε σῆς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν» (Εὐαγγέλιο Ματθαίου, στ’ 20). Δηλαδή, ὅπου οὔτε σκόρος, οὔτε σαπίλα καὶ σκουριὰ ἀφανίζουν αὐτοὺς τοὺς θησαυρούς, καὶ ὅπου οὔτε κλέφτες μποροῦν νὰ τρυπήσουν τοὺς τοίχους αὐτῶν τῶν θησαυροφυλακίων, γιὰ νὰ κλέψουν το πολύτιμο περιεχόμενο τους. Ἐξαγριωμένοι τότε οἱ εἰδωλολάτρες, ἔψησαν τὸ Λαυρέντιο ζωντανό, πάνω σὲ σιδερένια σχάρα.

Τὸ λείψανο τοῦ παρέλαβε κάποιος εὐσεβὴς χριστιανός, ὁ Ἱππόλυτος. Ὅταν, ὅμως, τὸ ἔμαθε αὐτὸ ὁ ἡγεμόνας, διέταξε καὶ τὸν ἔσυραν ἄγρια ἄλογα μέσα σὲ ἀγκάθια, καὶ ἔτσι μαρτυρικὰ τελείωσε τὴ ζωή του καὶ ὁ Ἱππόλυτος.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.

Τῷ θείῳ Πνεύματι, καταυγαζόμενος, ὡς ἄνθραξ ἔφλεξας, πλάνης τὴν ἄκανθαν, Ἀρχιδιάκονε Χριστοῦ, Λαυρέντιε Ἀθλοφόρε, ὅθεν ὡς θυμίαμα, λογικὸν ὁλοκαύτωσαι, τῷ σὲ μεγαλύναντι, τῷ πυρὶ τελειούμενος, διό τούς σὲ τιμώντας θεόφρον, σκέπε ἐκ πάσης ἐπήρειας.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.

Πυρὶ θεϊκῷ, φλεχθεὶς τὴν καρδίαν σου, τὸ πῦρ τῶν παθῶν, εἰς τέλος ἀπετέφρωσας, ἀθλητῶν ἑδραίωμα, θεοφόρε Μάρτυς Λαυρέντιε, καὶ ἀθλών ἐβόας πιστῶς, Οὐδὲν με χωρίσει τῆς ἀγάπης Χριστοῦ.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
10 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Λαυρέντιος ἀρχιδιάκονος, Ξύστος πάπας Ρώμης καὶ Ἱππόλυτος

Ἅγιος Ἤρων ὁ φιλόσοφος

Ἅγιοι Ἕξι Μάρτυρες οἱ ἐν Βιζύῃ

Ἁγία Ἀγαθονίκη ἡ Παρθενομάρτυς ἡ ἐν Καρχηδόνι

Ἅγιος Λαυρέντιος τῆς Καλούγας

The post Ἅγιοι Λαυρέντιος ἀρχιδιάκονος, Ξύστος πάπας Ρώμης καὶ Ἱππόλυτος (10/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ὁ Κύριός μας κάλεσε δώδεκα ἄνδρες γιὰ νὰ σχηματίσει τὴν ὁμάδα τῶν ἀποστόλων, οἱ ὁποῖοι ἔμελλαν νὰ συνεχίσουν τὸ ἀπολυτρωτικὸ Τοῦ ἔργο. Ὁ ἀριθμὸς δώδεκα δὲν εἶναι τυχαῖος, ἀλλὰ ἔχει βαθύτατο συμβολισμό. Στοὺς Ἑβραίους ὁ χρόνος εἶχε δώδεκα μῆνες καὶ τὸ ἡμερονύκτιο δώδεκα ὧρες (Ἰωαν.11,9), συμβολίζοντας τὴν πληρότητα τοῦ χρόνου. Ὁ Ἰακώβ – Ἰσραήλ, εἶχε δώδεκα παιδιὰ (Γέν.35,22 – 27). Τὸ Ἰσραὴλ ἀποτελοῦνταν ἀπὸ δώδεκα φυλὲς (Γέν.49,28). Ἀλλὰ καὶ Ὁ Χριστὸς κάλεσε ὡς μαθητὲς Τοῦ δώδεκα ἄνδρες (Μάτθ.10,1). Μάλιστα τοὺς προμήνυσε ὅτι στὴ βασιλεία Του θὰ στηθοῦν δώδεκα θρόνοι, νὰ καθίσουν οἱ δώδεκα μαθητές Του νὰ κρίνουν τις δώδεκα φυλὲς τοῦ Ἰσραὴλ (Μάτθ.19,28.Λουκ.22,30.Αποκ.5,10).

Ὁ παλιὸς Ἰσραὴλ ἀποτελοῦνταν ἀπὸ τὶς δώδεκα φυλές, τῶν ἀντίστοιχων δώδεκα γιῶν τοῦ Ἰακώβ, ὁ ὁποῖος εἶχε λάβει ἀπὸ τὸ Θεό την προσηγορία Ἰσραὴλ (Γέν.28.10). Ἀλλὰ ἡ ἀποστολὴ τοῦ παλιοῦ Ἰσραὴλ ἔληξε, μὲ τὴν περάτωση τοῦ ἐπὶ γῆς σωτηριώδους ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Ἐπάνω στὸν φρικτὸ Γολγοθᾶ συνήφθη ἡ νέα καὶ αἰώνια διαθήκη μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μὲ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, θέτοντας τέλος στὴν παλιὰ διαθήκη, ἡ ὁποία εἶχε συναφθεῖ στὸ Σινᾶ (Ἐβρ.8,6). Τὴ θέση τοῦ παλιοῦ Ἰσραὴλ πῆρε πιὰ ὁ νέος Ἰσραὴλ τοῦ Θεοῦ, ὁ νέος λαὸς τοῦ Θεοῦ τῆς χάριτος, ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία συμπεριλαμβάνει ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα. Ἔτσι ἔπρεπε νὰ ἀντιπροσωπευτεῖ ἀπὸ ἀντίστοιχους σὲ ἀριθμὸ ἀποστόλους.

Ὁ Ματθίας δὲν ἀναφέρεται στοὺς καταλόγους τῶν ἀποστόλων, ἀλλά, γιὰ πρώτη φορὰ στὸ 1ο κεφάλαιο τοῦ Βιβλίου τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων.

Μετὰ τὴν προδοσία καὶ τὴν ἔκπτωση τοῦ Ἰούδα Ἰσκαριώτη μειώθηκε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποστόλων καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναπληρωθεῖ ἡ θέση τοῦ προδότη μαθητῆ. Γι’ αὐτό, ἀμέσως μετὰ τὴν Ἀνάληψη συγκεντρώθηκαν οἱ ἀπόστολοι καὶ μαζὶ περίπου 120 μαθητὲς ἀπὸ τὸν εὐρύτερο κύκλο τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ συμπληρώσουν τὸν ἀριθμὸ δώδεκα, προφανῶς, κατὰ παραγγελία τοῦ Κυρίου, πρὶν ἀναληφτεί.

Κατὰ προτροπὴ τοῦ Πέτρου «ἔστησαν δύο ἄνδρες, τὸν Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον Βαρσαββάν, ὀς ἐπεκλήθη Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν, καὶ προσευξάμενοι εἶπον σὺ Κύριε, καρδιογνώστα πάντων, ἀνάδειξον ὃν ἐξελέξω ἐκ τούτων τῶν δύο ἕνα, λαβεῖν τὸν κλῆρον τῆς διακονίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς, ἐξ’ ᾖς παρέβη Ἰούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον» (Πράξ.1,23-26). Ἔριξαν λοιπὸν κλήρους. «Ὁ κλῆρος ἔπεσεν ἐπὶ Ματθίαν, καὶ συγκατεψηφίσθη μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀποστόλων» (Πράξ.1,26).

Δὲν ἔχουμε δυστυχῶς ἄλλες πληροφορίες γιὰ τὴν κατοπινὴ δράση τοῦ ἀποστόλου Ματθία. Μάλιστα ἀκόμα καὶ τὸ ὄνομά του συγχέεται ἀπὸ κάποιους. Ἡ συριακὴ ἔκδοση τῆς ἱστορίας του Εὐσεβίου ὀνομάζει τον Ματθία ὡς Τολμάϊ. Ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρέας τὸν ἀποκαλεῖ Ζακχαῖο, κάποιοι ἄλλοι Βαρνάβα.

Ὅπως ἀναφέρει ὁ βυζαντινὸς συγγραφέας Κάλλιστος Ξανθόπουλος, ὁ Ματθίας διάλεξε νὰ κηρύξει ἀρχικὰ τὸ Εὐαγγέλιο στὴν Ἰουδαία καὶ κατόπιν πῆγε στὴν Αἰθιοπία.

Ἀλλὰ δὲν πρόκειται γιὰ τὴν σημερινὴ Αἰθιοπία τῆς Ἀφρικῆς, ἀλλὰ γιὰ μιὰ ὁμώνυμη περιοχή του Καυκάσου, ταυτισμένη μὲ τὴν μυθικὴ Κολχίδα, ἡ ὁποία σήμερα βρίσκεται στὴν σημερινὴ Γεωργία. Ἐκεῖ κήρυξε τὸ Εὐαγγέλιο μὲ θέρμη καὶ ζῆλο, μεταστρέφοντας πολλοὺς εἰδωλολάτρες στὸ Χριστό. Οἱ φανατικοὶ ἱερεῖς τῶν εἰδώλων τὸν συκοφάντησαν στὶς ἀρχές, καὶ ἐκεῖνες τὸν παρέδωσαν στὸν μανιασμένο εἰδωλολατρικὸ ὄχλο, οἱ ὁποῖοι τὸν σταύρωσαν. Οἱ Γεωργιανοὶ εὐλαβοῦνται τὸν ἅγιο Ματθία, ὡς φωτιστῇ τους καὶ ἐπιδεικνύουν σημεῖο στὸ σωζόμενο ρωμαϊκὸ φρούριο Γκόνιο (στὴν ἀρχαία πόλη Ἄψανθος), στὴ σημερινὴ Ἀζαρία, τὸν τόπο τῆς ταφῆς του.

Σὲ σωζόμενο ἀρχαῖο κείμενο μὲ τίτλο: «Σύνοψη τοῦ Δωρόθεου», ἀναφέρεται πὼς ὁ Ματθίας κήρυξε τὸ Εὐαγγέλιο σὲ βάρβαρους καὶ ἀνθρωποφάγους, στὸ ἐσωτερικό της Αἰθιοπίας, ὅπου βρίσκεται τὸ λιμάνι του Ὕσσου, στὶς ἐκβολὲς τοῦ ποταμοῦ Φάση. Πέθανε στὴ Σεβαστούπολη, καὶ τάφηκε ἐκεῖ, κοντὰ στὸ ναὸ τοῦ «θεοῦ» Ἥλιου. Σὲ ἄλλο σωζόμενο κοπτικὸ κείμενο, ποὺ τιτλοφορεῖται «Πράξεις τοῦ Ἀνδρέα καὶ τοῦ Ματθία», τοποθετεῖται ἡ δράση του, παρόμοια, στὴν «πόλη των κανίβαλων» στὴν Αἰθιοπία.

Σύμφωνα μὲ ἄλλη παράδοση ὁ Ματθίας λιθοβολήθηκε στὴν Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους καὶ στὴ συνέχεια ἀποκεφαλίστηκε. Κατὰ τὸν Ἱππόλυτο Ρώμης, ὁ Ματθίας πέθανε σὲ βαθιὰ γεράματα στὴν Ἱερουσαλήμ.

Εἶναι σημαντικὴ ἡ παρατήρηση τοῦ Κλήμεντα τοῦ Ἀλεξανδρέα, ὁ ὁποῖος στὸ ἔργο του «Στρωματεὶς» (vi.13)ἀνφέρει τὰ ἑξῆς, γιὰ τὸν ἅγιο ἀπόστολο Ματθία: «Δὲν ἔγιναν ἀπόστολοι μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ ἐπιλέχτηκαν γιὰ τὴν ἰδιαιτερότητα τῆς φύσης τους, ἀφοῦ καὶ ὁ Ἰούδας ἐπελέγη μαζί τους. Ἀλλὰ ἦταν ἱκανοὶ νὰ γίνουν ἀπόστολοι, γιατί ἐπιλέχτηκαν ἀπὸ αὐτὸν ποὺ προβλέπει ἀκόμα καὶ ἀπώτερα προβλήματα. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ὁ Ματθίας, ποὺ δὲν ἐπελέγη μαζί τους, μόλις ἀπέδειξε μὲ τὴν ἀξία τοῦ ὅτι ἀξίζει νὰ γίνει ἀπόστολος, ἀναπλήρωσε τὸν Ἰούδα».

Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 9 Αὐγούστου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείω Πνεύματι, κεκληρωμένος, συνεπλήρωσας, τῶν Ἀποστόλων, τὴν δωδεκάριθμον φάλαγγα ἔνδοξε, μεθ’ ὧν κηρύξας τοῦ Λόγου τὴν κένωσιν, ἐθαυμαστώθης Ματθία Ἀπόστολε. Ἀλλὰ πρέσβευε, δοθήναι τοὶς σὲ γεραίρουσι, πταισμάτων ἱλασμὸν καὶ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.

Φωταυγὴς ὡς ἥλιος, εἰς πάντα κόσμον, ἐξελθὼν ὁ φθόγγος σου, καταφωτίζει τῶν ἐθνῶν, τὴν Ἐκκλησίαν ἐν χάριτι, θαυματοφόρε, Ματθία Ἀπόστολε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
9 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Ματθίας ὁ Ἀπόστολος

Ἅγιοι Δέκα Μάρτυρες ποὺ μαρτύρησαν στὴ Χάλκη

Ἅγιος Ἀντωνίνος ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια

Ὅσιος Ψόης

Ἅγιος Κωνσταντῖνος Α’ Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Εὕρεση τῆς Ἀχειροποιήτου Εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ στὰ Καμουλιανά

Ἅγιος Εὐθύμιος Μητροπολίτης Ρόδου ὁ Ἱερομάρτυρας

Ἀνάμνηση τῶν Ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ τῶν Ἁγίων Ζωῆς καὶ Ἑσπέρου ἐν τῷ Δευτέρω

Ὅσιος Γερμανὸς ὁ ἐν Ἀλάσκᾳ

The post Ἅγιος Ἀπόστολος Ματθίας: Ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ προδότη μαθητῆ (9/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Ἡ περίοδος τῆς εἰκονομαχίας (726-842) ὑπῆρξε μιὰ ἀπὸ τὶς πλέον δύσκολες ἐποχὲς γιὰ τὴν Ἐκκλησία μας, ὅπου ἀμφισβητήθηκε ἡ παραδεδομένη ὀρθόδοξη πίστη καὶ καταδιώχτηκαν οἱ ὀρθόδοξοι. Μέσα ἀπὸ τὸν ἀγῶνα, γιὰ τὴν προάσπιση τῆς σώζουσας πίστης τῆς Ἐκκλησίας ἀναδείχτηκαν μεγάλες μορφὲς ὁμολογητῶν Πατέρων, οἱ ὁποῖοι ὄρθωσαν τὸ ἀνάστημά τους στὴν παντοδύναμη αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἐξέφραζε, ὑποστήριζε καὶ ἐπέβαλλε διὰ τῆς βίας, τὴν αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας. Ἀδιαφορῶντας γιὰ τὶς διώξεις, τὰ βασανιστήρια καὶ τὸ θάνατο, προάσπισαν τὴν Ὀρθοδοξία καὶ ἔσωσαν τὴν ἀλήθεια. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πολυπληθεῖς ὁμολογητὲς αὐτῆς τῆς ταραγμένης περιόδου ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Αἰμιλιανὸς Ἐπίσκοπος Κυζίκου τῆς Μ. Ἀσίας.

Καταγόταν ἀπὸ τὴ Βασιλεύουσα. Ἀπὸ μικρὸς θέλγονταν ἀπὸ ζῆλο νὰ ἀκολουθήσει τὸν μοναχικὸ βίο καὶ νὰ ὑπηρετήσει τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Σπούδασε τὶς ὀνομαστὲς σχολὲς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἀπέκτησε σοβαρὴ μόρφωση. Ὅταν ἐνηλικιώθηκε ἐντάχτηκε στὴ μοναχικὴ ἀδελφότητα, ποὺ εἶχε ἱδρύσει στὸ στενὸ τοῦ Βοσπόρου ὁ ἅγιος Ταράσιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὁμολογητής. Ἐκεῖ διέπρεψε μὲ τὴν εὐσέβειά του, τὴν προσήλωσή τους στὴν Ὀρθοδοξία καὶ τὶς ἱερὲς παραδόσεις καὶ τὴν ἀρετή του. Ἔχαιρε μεγάλης ἐκτιμήσεως ἀπὸ ὅλους.

Στὰ 787 κοιμήθηκε ὁ Μητροπολίτης Κυζίκου τῆς Μ. Ἀσίας Νικόλαος καὶ ὁ πιστὸς κλῆρος καὶ λαὸς ἀνέδειξαν διάδοχό του τὸν Αἰμιλιανό. Παρὰ τὶς ἀντιρρήσεις του, ὅπως ὅλων τῶν μεγάλων Πατέρων, οἱ ὁποῖοι συναισθάνονταν τὸ ἀσήκωτο βάρος τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος, δέχτηκε.

Ἡ ἐπισκοπική του διακονία ὑπῆρξε ὑποδειγματικὴ καὶ θεάρεστη. Ὁ ἴδιος ἀναδείχτηκε πιστὸς οἰκονόμος τῆς χάριτος καὶ τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ. Ἐργάστηκε μὲ ζῆλο γιὰ τὴν πνευματικὴ ἐξύψωση τοῦ ποιμνίου του καὶ ἄσκησε ἕνα τεράστιο φιλανθρωπικὸ ἔργο. Χιλιάδες ἀναξιοπαθοῦντες ἔβρισκαν κοντά του ἀγάπη, στήριξη καὶ θαλπωρή. Αὐτὸ τὸν ἔκανε πολὺ ἀγαπητὸ στὴν ἐπισκοπική του περιφέρεια.

Ἡ εἰκονομαχικὴ ἔριδα φάνηκε νὰ εἶχε σβήσει, μὲ τὴν σύγκληση τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου (787), ἡ ὁποία καταδίκασε τὴν αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας καὶ θριάμβευσε ἡ ὀρθόδοξη πίστη. Ἀλλὰ τὸ 815, ὁ αὐτοκράτορας Λέων Ε’ ὁ Ἀρμένιος (813- 820), ἀνανέωσε τὴν εἰκονομαχικὴ πολιτικὴ τῶν εἰκονομάχων προκατόχων του αὐτοκρατόρων καὶ ἐξέδωσε διάταγμα νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τοῦ ναοὺς οἱ Ἱερὲς Εἰκόνες καὶ νὰ ἀπομονωθοῦν οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς τιμητικῆς τους προσκύνησης. Εἶχε τὴν πλανεμένη γνώμη ὅτι ἡ πολεμικὴ κατὰ τῶν Εἰκόνων ἔφερε εὐημερία στὸ κράτος καὶ ἐπιτυχίες στὸ στράτευμα. Ἀπαίτησε ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Νικηφόρο Α’ (806-815) νὰ ὑποστηρίξει τὴν εἰκονομαχική του πολιτική. Ὁ Νικηφόρος ἐκδήλωσε φανερὰ καὶ δυναμικὰ τὴν ἀντίθεσή του στὴν ἐκκλησιαστικὴ πολιτικὴ τοῦ Λέοντος. Παρέλαβε τοὺς ὀρθοδόξους Ἐπισκόπους: Θεοφύλακτο Νικομηδείας, Αἰμιλιανὸ Κυζίκου, Εὐθύμιο Σάρδεων, Εὐδόξιο Ἀμορίου, Μιχαὴλ Συνάδων καὶ Ἰωσὴφ Θεσσαλονίκης, πῆγαν στὸ παλάτι, προκειμένου νὰ ἐλέγξουν τὸν ἀσεβῆ αὐτοκράτορα καὶ νὰ προσπαθήσουν νὰ τὸν συνεφέρουν στὴν Ὀρθοδοξία. Ὁ Νικηφόρος, μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους ὁμολογητὲς Ἐπισκόπους ἔδειξαν ἀσυνήθιστη παρρησία καὶ θάρρος ἐνώπιον τοῦ σκληροῦ Λέοντος καὶ ἀρνήθηκαν νὰ συγκατατεθοῦν στὴν εἰκονομαχική του πολιτική.

Ὁ Λέων θύμωσε ὑπέρμετρα καὶ ζήτησε τὴν καθαίρεση τοῦ Νικηφόρου, ἀνεβάζοντας πραξικοπηματικὰ στὸ θρόνο τὸν Θεόδοτο, ὁ ὁποῖος συμφωνοῦσε μαζί του. Ὁ νέος Πατριάρχης συγκάλεσε Σύνοδο στὴν Ἁγία Σοφία, γιὰ νὰ κηρύξει ἄκυρες τὶς ἀποφάσεις τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ νὰ ἐκδώσει ἀποφάσεις ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν Ἱερῶν Εἰκόνων. Ἔτσι ἄρχισε μιὰ νέα σφοδρὴ περίοδος διωγμῶν κατὰ τῶν ὀρθοδόξων. Οἱ ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι καθαιρέθηκαν, διαπομπεύτηκαν καὶ ἐξορίστηκαν.

Σὲ αὐτὴ τὴν ληστρικὴ Σύνοδο, συμμετεῖχαν καὶ πολλοὶ ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι, μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Αἰμιλιανὸς Κυζίκου, ὅπου διατράνωσαν τὴν πίστη τους στὴν Ὀρθοδοξία. Ὁ Αἰμιλιανὸς μίλησε μὲ θάρρος καὶ παρρησία καὶ κατάγγειλε μὲ τὸν πλέον κατηγορηματικὸ τρόπο τὴν πολιτική του αὐτοκράτορα, ἡ ὁποία ἦταν ἀντίθετη μὲ τὴν πίστη τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁμολόγησε μὲ σθένος τὸ μεγαλεῖο τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ ἀπέδειξε τὴν ὀρθότητα τῆς τιμητικῆς προσκύνησης τῶν Σεπτῶν Εἰκόνων.

Ἡ θαρραλέα ὁμολογία τοῦ Αἰμιλιανοῦ προκάλεσε σάλο καὶ προκάλεσε τὴ μήνη τοῦ ἀσεβοῦς εἰκονομάχου αὐτοκράτορα, ὁ ὁποῖος ἔδωσε διαταγὴ νὰ ἐκθρονισθεῖ, νὰ καθαιρεθεῖ καὶ νὰ ἐξορισθεῖ. Ὁ γενναῖος ἱεράρχης, μὲ τὸ θυσιαστικό του φρόνημα ἀντιμετώπισε μὲ καρτερία καὶ ἀνεξικακία τὶς διώξεις. Μὲ δάκρυα στὰ μάτια καὶ ὀδυρμὸ ψυχῆς ἀποχαιρέτησε τὸ ἀγαπημένο του ποίμνιο καὶ πῆρε τὸ δρόμο τῆς ἐξορίας.

Οἱ ταλαιπωρίες καὶ ἡ θλίψεις κατέβαλαν τὸ ἀσθενικὸ σαρκίο του. Κοιμήθηκε εἰρηνικὰ στὴν ἐξορία καὶ κατατάχτηκε στοὺς ἁγίους ὁμολογητὲς Πατέρες. Τὴν πρώτη του ἀσματικὴ ἀκολουθία του καὶ δεῖ τὸν κανόνα, ποίησε ὁ σύγχρονός του ἅγιος Θεοφάνης ὁ Γραπτός, ἀλλὰ τὸ 1876 ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Κυζίκου Αἰμιλιανὸς ἐξέδωσε συμπληρωμένη τὴν ἀσματική του ἀκολουθία. Ἰδιαιτέρως τιμᾶται στὴν κοινότητα Καλλιμασία τῆς Χίου, μὲ λαμπρότητα κατ’ ἔτος. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στὶς 8 Αὐγούστου.

Ὁ ἅγιος ὁμολογητὴς Αἰμιλιανὸς ἀποτελεῖ (πρέπει νὰ ἀποτελεῖ) λαμπρὸ παράδειγμα ἀληθινοῦ Ἐπισκόπου, ὁ ὁποῖος ἀψήφησε τὰ θέλγητρα, τὶς δόξες καὶ τὶς ἀνέσεις τοῦ κόσμου καὶ προτίμησε τὸ δύσκολο δρόμο τῆς συνέπειας καὶ τοῦ καθήκοντος. Τίμησε τὴν Ἱερὰ Παρακαταθήκη, ποὺ τοῦ ἐμπιστεύτηκε ἡ Ἐκκλησία καὶ ἔδωσε τὸν καλὸ ἀγῶνα γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῆς μόνης σώζουσας ὀρθόδοξης πίστης. Ἔμεινε ἑδραῖος καὶ ἀμετακίνητος στὴν ἀμώμητη χριστιανικὴ πίστη, ὅπως τὴ δίδαξε ὁ Χριστός, κήρυξαν οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι καὶ παρέλαβε ἡ Ἐκκλησία. Ἔγινε στῦλος τῆς ἀλήθειας καὶ ἔνθεος ζηλωτὴς τῶν ἱερῶν παραδόσεων, σκεῦος ἐκλογῆς καὶ κρηπῖδα ὁμολογίας. Δὲν λύγησε μπροστὰ στὶς ἀπειλὲς τῆς πανίσχυρης κοσμικῆς ἐξουσίας καὶ δὲ δείλιασε ἀπὸ τὶς φοβερὲς συνέπειες γιὰ τὴν ἐμμονή του στὴν Ὀρθοδοξία.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Τῆς τοῦ Λόγου εἰκόνος διαγράψας τὴν ἔλλαμψιν, Αἰμιλιανὲ Ἱεράρχα διὰ βίου ὀρθότητας, τὴν ἔνσωμον Εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, ἐδίδαξας τιμάσθαι εὐσεβῶς, διὰ τοῦτο ὡς ποιμένα καὶ ἀθλητήν, τιμῶμεν σε κραυγάζοντες, δόξα τῷ παρασχόντι σοι Ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ δωρουμένῳ διὰ σοῦ, πάσι τὴν ἄφεσιν.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Ἐν Κυζίκῳ Ἅγιε, ἱερουργὸς ἀνεδείχθης, τοῦ Χριστοῦ τὸ ποίμνιον, ἐν εὐσεβείᾳ ἐκθρέψας· τοῦτο γοῦν διαφυλάττων ἐκ τῶν κινδύνων, φρούρει τε καὶ σκέπε πάντας τοὺς ἀνυμνοῦντας, εὐσεβῶς καὶ Ὀρθοδόξως, Τριάδα μίαν, δημιουργὸν τοῦ παντός.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
8 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Αἰμιλιανὸς ὁ Ὁμολογητής, ἐπίσκοπος Κυζίκου

Ἅγιος Μύρων

Ἅγιος Τριαντάφυλλος ἀπὸ τὴ Ζαγορά

Ὅσιος Θεοδόσιος ἡγούμενος Ὀρόβων

Ἅγιοι Ἐλευθέριος, Λεωνίδης καὶ τὰ Ἅγια Νήπια

Ἅγιοι Δέκα Ὅσιοι καὶ Ἀσκητὲς ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο

Ἅγιοι Δύο Μάρτυρες ἀπὸ τὴν Τύρο

Ἅγιος Στυράκιος

Ἅγιος Καλλίνικος Μητροπολίτης Ἐδέσσης, Πέλλης καὶ Ἀλμωπίας

Ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου

Ἅγιος Ἀναστάσιος ἀπὸ τὴ Βουλγαρία

Ὅσιος Γρηγόριος ὁ ζωγράφος ὁ ἐν τῷ σπηλαίῳ

Ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ τῆς Θεοτόκου ἐν Ἱερουσαλύμοις

The post Ἅγιος Αἰμιλιανὸς Eπίσκοπος Κυζίκου ὁ Ὁμολογητὴς (8/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Κόσμον νικήσας, καὶ τὰ τούτου ἡδέα,
Νίκην ἀρίστην ἦρας ὄντως Νικάνωρ.

Ὁ Ὅσιος Νικάνωρ γεννήθηκε στὰ 1491 μ.Χ. στὴν Πρωτεύουσα τῆς Μακεδονίας τὴν Θεσσαλονίκη. Οἱ γονεῖς του Ἰωάννης καὶ Μαρία ἦταν εὐσεβεῖς καὶ κατοικοῦσαν στὴν συνοικία τοῦ Ἁγίου Μηνά. Ὅλη ἡ πόλη τῶν Θεσσαλονικέων καλοτύχιζε καὶ ἐπαινοῦσε τοὺς γονεῖς τοῦ Ἁγίου τόσο γιὰ τὸν πλοῦτο τους ὅσο καὶ τὴν εὐγένεια τους, ἀλλὰ κυρίως γιὰ τὴν πίστη καὶ τὴν ἀρετὴ ποὺ τοὺς διέκρινε. Ἦταν ἐλεήμονες καὶ σπλαχνικοὶ καὶ ἡ ζωή τους ἔργο ἀγάπης πρὸς τοὺς πάσχοντες ἀδελφούς. Ὅμως ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ τοὺς δοκιμάσει μὲ προσωρινὴ ἀτεκνία. Στεῖρα σὰν τὴν Ἁγία Ἄννα ἡ μητέρα τοῦ ὁσίου Νικάνορα. Κάθε μέρα προσευχόταν στὴν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Μηνὰ νὰ τοὺς δώσει ὁ Θεὸς ἕνα παιδὶ γιὰ παρηγοριά. Οἱ προσευχές, οἱ νηστεῖες, οἱ ἀγρυπνίες τῶν γονέων του εἰσακούσθηκαν ἀπὸ τὸν Κύριο μᾶς καὶ Θεό μας καὶ κατὰ τὴν ὥρα ποὺ ἡ εὐσεβὴς γυναῖκα προσευχόταν στὸ Θεὸ στὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Μηνὰ τῆς ἀπεκαλύφθη τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου: «Εἰσήκουσε ὁ Θεὸς τὰς δεήσεις σου ὦ γυνὴ ὡς ποτὲ τῆς χήρας Ἄννης καὶ ἔλυσε τὰ δεσμά της στειρώσεως σοῦ μόνο πορεύου εἰς τὸν οἶκον σου καὶ θέλεις συλλάβεις καὶ γεννήσεις Υἱῶν ὅστις θέλει γίνει δοχεῖον καθαρὸν τοῦ Παναγίου Πνεύματος καὶ πολλοὺς θέλει εἰσάγει εἰς τὸν Κύριον διὰ τῆς ἀγγελικῆς αὐτοῦ καὶ ἐναρέτου διαγωγῆς».

Ἔτσι, ὡς Θεῖο δῶρο ἦρθε στὸν κόσμο ὁ Νικόλαος (αὐτὸ ἦταν τὸ κοσμικὸ ὄνομα τοῦ ἁγίου) καὶ οἱ γονεῖς του τὸν παρέδωσαν σ’ ἕνα εὐσεβῆ δάσκαλο νὰ τοῦ μάθει τὰ Ἱερὰ γράμματα.

Ὁ νεαρὸς Νικόλαος εὐφυὴς στὸ νοῦ σὲ λίγο χρονικὸ διάστημα ἀπέκτησε μεγάλη εὐχέρεια περὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ ἀγάπη γιὰ τὴν ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ὅπως ὅλοι οἱ ἅγιοι. Ἀπὸ μικρὸς κατάλαβε τὴν κλήση τοῦ Θεοῦ μοναδικός του πόθος ἦταν νὰ μονάσει καὶ νὰ γίνει μιμητὴς τῶν ὁσίων πατέρων τῆς ἐκκλησίας μας. Ἤθελε σ’ ὅλη του τὴ ζωὴ νὰ ὑπηρετήσει ὁλοκληρωτικὰ ψύχη τε καὶ σώματι τὸν Κύριο. Γι’ αὐτὸ περνοῦσε τὴ ζωή του μὲ νηστεῖες, ἀγρυπνίες καὶ προσευχές. Σὲ μικρὴ ἡλικία χάνει τὸν προσφιλῆ πατέρα του καὶ μένει μὲ τὴ μητέρα του. Ἡ εὐσεβής του μητέρα μὴ γνωρίζοντας τὸν πόθο τοῦ παιδιοῦ της ἤθελε νὰ τὸν παντρέψει μὲ κάποια ἐνάρετη κοπέλα καὶ ἐνῷ ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ ὁ ὅσιος ποθοῦσε νὰ ἐγκαταλείψει κάθε τι ἐγκόσμιο καὶ νὰ μονάσει, νὰ ἀφιερωθεῖ ἐξολοκλήρου στὸν Θεόν. Ἀπὸ τὴν ἄλλη ὅμως δὲν ἤθελε νὰ στενοχωρήσει καὶ τὴ μητέρα του, γι αὐτὸ ἀνέβαλε συνεχῶς τὴν πραγματοποίηση τῆς ἐπιθυμίας του νὰ γίνει μοναχός.

Ὁ Θεὸς ποὺ προνοεῖ τὰ πάντα ὕστερα ἀπὸ ὁρισμένο χρονικὸ διάστημα πῆρε τὴν μητέρα του ἀπὸ τὸν κόσμο καὶ ἔτσι ἄνοιξε ὁ δρόμος γιὰ ν‘ ἀκολουθήσει ὁ Νικόλαος τὴ μοναχικὴ ζωή. Χωρὶς νὰ χάσει καιρὸ μοίρασε τὴν πατρική του περιουσία στοὺς φτωχοὺς καὶ τὰ ὀρφανὰ καὶ ἐνῷ μποροῦσε νὰ λάβει ἀξιώματα λόγῳ τῆς ἐπιφανοῦς θέσεως τῶν γονέων του, τὰ θεώρησε ὅλα αὐτὰ σκύβαλα μπροστὰ στὴ μεγάλη του ἀγάπη πρὸς τὸ Χριστό. Ἐλεύθερος πλέον ἀπὸ κάθε φροντίδα τοῦ κόσμου γίνεται μοναχὸς μὲ τὸ ὄνομα Νικάνωρ. Ὡς μοναχὸς πολλαπλασίασε τὰ χαρίσματα ποὺ τοῦ δῶσε ὁ Θεός.

Ἡ φήμη ποὺ ἀπέκτησε ἔφθασε στὸν Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης ὁ ὁποῖος τὸν χειροτόνησε διάκο καὶ πρεσβύτερο μὲ σκοπὸ νὰ τὸν κάνει διάδοχο του.

Ὡς κληρικὸς τῆς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης ὁ Νικάνωρ ἐπέδειξε μεγάλο ζῆλο καὶ ἡ προσφορά του ἦταν ἀξεπέραστη. Ἡ ὥρα ὅμως εἶχε φθάσει γιὰ ἐκεῖνο ποὺ τὸν εἶχε προορίσει ὁ Θεός. Σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς νυχτερινές του προσευχὲς καὶ ἐνῷ ἱκέτευε μὲ θερμὰ δάκρυα τὸν Θεὸ ἄκουσε φωνὴ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ νὰ τοῦ λέγει: «Νικάνωρ ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου καὶ πορεύου εἰς τὸ Καλλίστρατου ὅρους καὶ ἀγωνίσου ἐκεῖ καλῶς καὶ ἐγὼ θὰ εἶμαι μαζί σου νὰ σὲ διαφυλάττω ὅλες τὶς ἡμέρες τῆς ζωῆς σου καὶ θὰ κάνω τὸ ὄνομα σοῦ ξακουστὸ καὶ θὰ σὲ δοξάσω εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας». Ὕστερα ἀπ’ αὐτὴ τὴ Θεϊκὴ ἐντολὴ ὁ Ἅγιος ἔφυγε ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκη σὲ σχετικὰ νεαρὴ ἡλικία περίπου 27 ἐτῶν καὶ τράβηξε νὰ πάει ἐκεῖ ὅπου τὸν εἶχε καλέσει ὁ Θεός. Στὸ δρόμο, στὰ χωριὰ ποὺ συναντοῦσε δίδασκε ὡς ἄλλος ἀπόστολος τοὺς ἀπελπισμένους χριστιανοὺς νὰ φυλάγουν τὴν πίστη τους.

Φθάνοντας ὁ Ἅγιος Νικάνωρ στὸ ὅρος Καλλίστρατου καὶ βλέποντας τὸ ἥσυχο μέρος ὁ ἅγιος ἔλαβε ἐσωτερικὴ πληροφορία ἀπὸ τὸν Κύριο ὅτι ἐδῶ θὰ εἶναι ἡ ἀσκητική του παλαίστρα. Δόξασε τὸν Θεὸν καὶ ἄρχισε νὰ ἐπιδίδεται σὲ ἀσκητικοὺς ἀγῶνες. Πέρασαν 16 ὁλόκληρα χρόνια σκληροῦ ἀγῶνα μὲ τὴν σάρκα καὶ τοὺς δαίμονες. Ἀγρυπνίες, νηστεῖες, κόπους γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Σιωπή, ἔλλειψη ἀνθρώπινης παρηγοριᾶς τὸν ἔκανα δοχεῖο τοῦ Ἅγιου Πνεύματος. Κατόπιν ἵδρυσε τὴ Μονὴ Mεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρα Χριστοῦ ἢ Ζάβορδας.

Τὸ ἀσκηταριὸ τοῦ σώζεται μέχρι σήμερα.

Τὴν Ἱερὰ Μονὴ ἵδρυσε ἐξ ἀποκαλύψεως τοῦ ἰδίου τοῦ Χριστοῦ ἀφοῦ βρῆκε εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ κρυμμένη ἀπὸ τὴν ἐποχή της εἰκονομαχίας.

Ἡ φήμη του ἁπλώθηκε παντοῦ ὅπως τοῦ εἶχε πεῖ ὁ Κύριος. Πλῆθος ἀνθρώπων ἀπὸ τὴ γύρω περιοχὴ ἔτρεχε στὸ μοναστήρι νὰ εὐλογηθεῖ ἀπὸ τὸν ἅγιο ν’ ἀκούσουν τὴν ψυχοσωτήρια διδασκαλία το καὶ νὰ θεραπευτοῦν ἀφοῦ πολλὰ ἦταν τὰ θαύματα ποὺ ἔκανε ὁ ὅσιος. Ὅ Ἅγιος ἀφοῦ ἔζησε ἐνάρετα καὶ ἀγγελικῶς ἦρθε ὁ καιρὸς νὰ μεταβεῖ στὴν ἄλλη ζωὴ τὴν αἰώνια καὶ ἀληθινή. Προγνώρισε τὸ θάνατό του καὶ κάλεσε γύρω του μοναχοὺς καὶ λαϊκοὺς τοὺς εὐλόγησε τοὺς συμβούλεψε καὶ παρέδωσε τὸ πνεῦμα του στὸ Λυτρωτῆ μας Χριστὸ στὶς 7 Αὐγούστου 1549 μ.Χ. Οἱ μοναχοὶ τῆς Μονῆς θρήνησαν τὸν ἅγιο ποὺ τοὺς παρηγοροῦσε καὶ τὸν ἔθαψαν σὲ παρεκκλήσι τῆς Μονῆς. Ἀπὸ τότε τὸ ἁγιασμένο Λείψανο τοῦ τελεῖ ὡς τὰ σήμερα πολλὰ θαύματα.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Νίκης εἴληφας, ἄφθαρτον στέφος, πάτερ ὅσιε, παρὰ τοῦ Κτίστου, τῶν σῶν ἀγώνων ἀντάξιον ἔπαθλον· τὴν γὰρ πατρίδα λιπὼν τὴν ἐπίγειον, τῆς οὐρανίου οἰκήτωρ γεγένησαι· ὅθεν πάντες σὲ πίστει καὶ πόθῳ γεραίρομεν· χαίροις Νικάνορ, Ὁσίων ὁμόσκηνε.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
7 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιος Δομέτιος ὁ Πέρσης καὶ οἱ δύο μαθητές του

Ἅγιος Νάρκισσος ὁ Ἱερομάρτυρας Πατριάρχης Ἱεροσολύμων

Ὅσιος Θεοδόσιος ὁ νέος, ὁ ἰαματικός

Ὅσιος Νικάνωρ ὁ θαυματουργός

Ὅσιος Ὤρ

Ὅσιοι Μύριοι Ἀσκητὲς Θηβαῖοι

Ὅσια Ποταμία ἡ Θαυματουργή

Ἅγιος Ἀστέριος ὁ ὁσιομάρτυρας καὶ θαυματουργός

Ὅσιος Ὑπερέχιος

Ἅγιος Σώζων ἀπὸ τὴ Νικομήδεια

Ὅσιος Δομέτιος ὁ σημειοφόρος

Μνήμη βαρβαρικῆς ἐπιδρομῆς

Ἅγιος Βάρταν ὁ ἐξ Ἀρμενίας μάρτυρας

Ἀνάμνηση τῶν ἐγκαινίων τοῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου «ἐν Γοργιαναίς»

Ὅσιος Ποίμην ὁ ἐν τῷ σπηλαίῳ ὁ Πολύπαθης

Ὅσιος Ποίμην ὁ Νηστευτής

Ὁσία Κάνδιδα ἡ Βυζαντία

Ὅσιος Ἰωσὴφ ὁ Γεροντογιάννης

Ἅγιος Μίκαλλος

Ἀνακομιδὴ Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου Μητροφάνη πρώτου ἐπισκόπου Βορονεζίας

Ἅγιος Δονάτος Ἐπίσκοπος Εὐροίας Ἠπείρου

Ὅσιος Ἀγάθων

Ὁσία Θεοδώρα της Σύχλας

The post Ὅσιος Νικάνωρ ὁ θαυματουργὸς (7/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

«Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν· καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λεὺκὰ ὡς τὸ φῶς» (Μάτθ.17,2).

Ἡ ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς λαμπρότερες Δεσποτικὲς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας μας. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς γιὰ τὴν ἀνάμνηση ἑνὸς θαυμαστοῦ γεγονότος ἀπὸ τὴν ἐπίγεια ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ γιὰ μιὰ βαθιὰ ἀποκάλυψη τοῦ μυστηρίου τοῦ Θεανθρώπου καὶ συγχρόνως γιὰ τὴν προαναγγελία τῆς δόξης ποὺ ἐπιφυλάσσει ὁ Θεὸς σὲ ὅσους ἑνωθοῦν μαζί Του.

Ἡ Μεταμόρφωση εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία ὁ Χριστὸς ἀποκαλύπτει στοὺς τρεῖς ἐκλεκτοὺς μαθητές Του —τὸν Πέτρο, τὸν Ἰάκωβο καὶ τὸν Ἰωάννη— ὄχι κάτι ποὺ ἀποκτᾶ ἐκείνη τὴ στιγμή, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ εἶναι πάντοτε: ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, «ἀπαύγασμα τῆς δόξης» τοῦ Πατέρα (Ἐβρ.1,3). Τὸ φῶς ποὺ πλημμυρίζει τὸ Θαβὼρ δὲν εἶναι κτιστὸ οὔτε φυσικὸ· εἶναι ἡ ἄκτιστη θεία δόξα, ἡ ἴδια δόξα ποὺ προϋπάρχει αἰωνίως στὸν Θεὸ καὶ ἀποκαλύπτεται, κατὰ παραχώρηση, στοὺς ἀνθρώπους.

Τὸ Θαβὼρ ὡς προετοιμασία τοῦ Γολγοθᾶ

Ἡ Μεταμόρφωση προηγεῖται χρονικὰ τοῦ Πάθους. Ἡ σειρὰ αὐτὴ δὲν εἶναι τυχαία. Λίγες ἡμέρες πρὶν ἀπὸ τὴν ἀνάβαση στὰ Ἱεροσόλυμα, ὁ Κύριος ἐπιτρέπει στοὺς μαθητές Του νὰ γευθοῦν τὴ θεία Τοῦ λαμπρότητα, ὥστε νὰ μὴ σκανδαλισθοῦν ὅταν Τὸν δοῦν νὰ πάσχει ἐπάνω στὸν Σταυρό.

Τὸ κοντάκιο τῆς ἑορτῆς ἑρμηνεύει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴ σχέση: «Ἵνὰ ὅταν σὲ ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον...»

Οἱ μαθητὲς ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι Ἐκεῖνος ποὺ θὰ σταυρωθεῖ εἶναι ὁ ἴδιος ποὺ ἀκτινοβολεῖ τὴ δόξα τῆς θεότητος. Ὁ Σταυρὸς δὲν ἀποτελεῖ ἧττα ἀλλὰ ἑκούσια θυσία. Ἡ δόξα τοῦ Θαβὼρ καὶ ἡ ταπείνωση τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι οἱ δύο ὄψεις τοῦ ἴδιου μυστηρίου τῆς θείας ἀγάπης.

Τὸ ἄκτιστο Φῶς τῆς θεότητος

Στὴν ὀρθόδοξη θεολογία, ἡ Μεταμόρφωση κατέχει κεντρικὴ θέση, διότι συνδέεται ἄμεσα μὲ τὴ διδασκαλία περὶ τοῦ ἀκτίστου φωτός.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὑπερασπιζόμενος τὴν ἐμπειρία τῶν ἡσυχαστῶν, διδάσκει ὅτι τὸ φῶς τοῦ Θαβὼρ δὲν ἦταν ἕνα συμβολικὸ ἢ ψυχολογικὸ φαινόμενο. Ἦταν ἡ ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἡ πραγματικὴ φανέρωση τῆς θείας δόξας.

Ὁ Θεός, κατὰ τὴν οὐσία Του, παραμένει ἀπρόσιτος καὶ ἀκατάληπτος. Ὅμως, κατὰ τὶς ἄκτιστες ἐνέργειές Του, προσφέρεται πραγματικὰ στὸν ἄνθρωπο. Ἔτσι, οἱ μαθητὲς δὲν εἶδαν τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ —κάτι ἀδύνατο γιὰ κάθε κτιστὸ ὀν— ἀλλὰ μετεῖχαν στὴ θεία δόξα, ὅσο μποροῦσε νὰ ἀντέξει ἡ ἀνθρώπινη φύση τους.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος γράφει χαρακτηριστικά: «Τὸ φῶς ἐκεῖνο οὔτε αἴσθησις μόνη ἐθεάσατο, οὔτε νοῦς μόνος κατενόησεν, ἀλλ' ὅλος ὁ ἄνθρωπος, θεούμενος διὰ τῆς χάριτος».

Ἡ θέα τοῦ φωτὸς δὲν ἀποτελεῖ διανοητικὴ γνώση ἀλλὰ καρπὸ καθάρσεως, φωτισμοῦ καὶ θεώσεως.

Ἡ παρουσία τοῦ Μωυσῆ καὶ τοῦ Ἠλία

Δίπλα στὸν Χριστὸ ἐμφανίζονται δύο μεγάλες μορφὲς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης: ὁ Μωυσῆς καὶ ὁ προφήτης Ἠλίας.

Ὁ Μωυσῆς ἐκπροσωπεῖ τὸν Νόμο, ἐνῷ ὁ Ἠλίας τοὺς Προφῆτες. Ὁλόκληρη ἡ Παλαιὰ Διαθήκη μαρτυρεῖ ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ἀναμενόμενος Μεσσίας.

Παράλληλα, οἱ δύο αὐτοὶ ἄνδρες συμβολίζουν ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα. Ὁ Μωυσῆς εἶχε πεθάνει, ἐνῷ ὁ Ἠλίας εἶχε ἀναληφθεῖ χωρὶς νὰ γνωρίσει θάνατο. Ἔτσι, στὴν παρουσία τους συναντῶνται οἱ κεκοιμημένοι καὶ οἱ ζῶντες, δείχνοντας ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι Κύριος ζώντων καὶ νεκρῶν.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐπισημαίνει ἀκόμη ὅτι οἱ δύο προφῆτες ὑπῆρξαν ἄνθρωποι μεγάλης θεωρίας τοῦ Θεοῦ. Εἶχαν γνωρίσει τὴν παρουσία Του στὸ Σινᾶ καὶ στὸ Χωρήβ, ἀλλὰ τώρα βλέπουν μπροστά τους τὸν ἴδιο τόν Θεὸ Λόγο σαρκωμένο.

«Καλὸν ἐστιν ἡμᾶς ὧδὲ εἶναι»

Ἡ αὐθόρμητη κραυγὴ τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἐκφράζει τὴ βαθύτερη ἐπιθυμία κάθε ἀνθρώπινης ψυχῆς.

Ὁ ἄνθρωπος δημιουργήθηκε γιὰ νὰ ζεῖ μέσα στὴ δόξα τοῦ Θεοῦ. Ὅταν γεύεται ἔστω καὶ ἐλάχιστα τὴν παρουσία τῆς θείας Χάριτος, ἀντιλαμβάνεται ὅτι τίποτε στὸν κόσμο δὲν μπορεῖ νὰ συγκριθεῖ μὲ αὐτήν.

Ὡστόσο, ὁ Χριστὸς δὲν ἐπιτρέπει στοὺς μαθητὲς νὰ παραμείνουν στὸ Θαβώρ. Πρέπει πρῶτα νὰ ἀκολουθήσει ὁ Γολγοθᾶς. Ἡ πνευματικὴ ζωὴ δὲν εἶναι μιὰ διαρκὴς ἐμπειρία παρηγοριᾶς. Οἱ φωτεινὲς στιγμὲς τῆς χάριτος δίνονται γιὰ νὰ ἐνισχύσουν τὸν ἄνθρωπο στὸν καθημερινό του ἀγῶνα.

Ἡ Μεταμόρφωση ὡς ἀποκάλυψη τοῦ ἀνθρώπινου προορισμοῦ

Ἡ ἑορτὴ δὲν ἀποκαλύπτει μόνο ποιός εἶναι ὁ Χριστός. Ἀποκαλύπτει καὶ ποιός καλεῖται νὰ γίνει ὁ ἄνθρωπος. Ὁ ἀπόστολος Πέτρος γράφει ὅτι γινόμαστε «θείας κοινωνοὶ φύσεως» (Β’ Πέτρ.1,4). Δὲν γινόμαστε θεοὶ κατὰ φύση, ἀλλὰ κατὰ χάριν.

Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Μέγας διατυπώνει τὴ γνωστὴ φράση: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν».

Αὐτὸ ἀκριβῶς φανερώνει τὸ Θαβώρ. Ἡ θέωση δὲν ἀποτελεῖ φιλοσοφικὴ θεωρία οὔτε ἠθικὴ τελείωση. Εἶναι ἡ πραγματικὴ κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν ἄκτιστο Θεό.

Ἡ δόξα ποὺ περιέβαλλε τὸν Χριστὸ εἶναι ἡ ἴδια δόξα στὴν ὁποία καλοῦνται νὰ συμμετάσχουν ὅλοι οἱ ἅγιοι.

Πρόγευση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ

Λίγο πρὶν ἀπὸ τὴ Μεταμόρφωση ὁ Κύριος εἶχε πεῖ: «Εἰσὶν τινες... οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Μάρκ.9,1).

Ἡ Ἐκκλησία ἑρμηνεύει ὅτι ἡ ὑπόσχεση αὐτὴ ἐκπληρώνεται στὸ Θαβώρ. Οἱ τρεῖς μαθητὲς βλέπουν προκαταβολικὰ αὐτὸ ποὺ θὰ ἀποκαλυφθεῖ πλήρως μετὰ τὴ Δευτέρα Παρουσία: τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὡς κοινωνία φωτός, ζωῆς καὶ ἀγάπης.

Γι' αὐτὸ ἡ Μεταμόρφωση δὲν ἀφορᾶ μόνο τὸ παρελθὸν οὔτε μόνο τὸ μέλλον. Ἀφορᾶ τὸ παρὸν τῆς Ἐκκλησίας.

Σὲ κάθε Θεία Λειτουργία, σὲ κάθε μυστήριο, σὲ κάθε ἀληθινὴ προσευχή, ἡ ἄκτιστη χάρη τοῦ Θεοῦ γίνεται ἐμπειρία τοῦ πιστοῦ, ὡς πρόγευση τῆς αἰώνιας Βασιλείας.

Ἐπίλογος

Σὲ ἕναν κόσμο ποὺ γοητεύεται ἀπὸ τὸ πρόσκαιρο καὶ τὸ ἐπιφανειακό, ἡ Μεταμόρφωση ὑπενθυμίζει τὸν ἀληθινὸ προορισμὸ τοῦ ἀνθρώπου. Δὲν πλαστήκαμε γιὰ νὰ περιοριστοῦμε στὰ ὅρια τῆς φθορᾶς οὔτε γιὰ νὰ ἐγκλωβιστοῦμε στὴ λογικὴ τῆς αὐτάρκειας. Δημιουργηθήκαμε γιὰ τὴ μέθεξη τῆς θείας ζωῆς, γιὰ τὴν κοινωνία μὲ τὸν Ζῶντα Θεό.

Τὸ Θαβὼρ μᾶς καλεῖ νὰ ἀνέβουμε καὶ ἐμεῖς τὸ ὅρος τῆς προσωπικῆς μας μεταμορφώσεως. Ἡ ἄνοδος αὐτὴ περνᾶ μέσα ἀπὸ τὴ μετάνοια, τὴν προσευχή, τὴν ἄσκηση, τὴ μυστηριακὴ ζωὴ καὶ τὴ συμμετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία. Ὅσο ὁ ἄνθρωπος καθαρίζει τὴν καρδιά του, τόσο περισσότερο γίνεται δεκτικὸς τῆς θείας Χάριτος, σύμφωνα μὲ τὸν μακαρισμὸ τοῦ Κυρίου: «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Μάτθ.5,8).

Ἡ Μεταμόρφωση δὲν εἶναι μόνο μιὰ ἀνάμνηση ἑνὸς θαυμαστοῦ γεγονότος οὔτε ἕνα ἱστορικὸ ἐπεισόδιο τῆς ἐπίγειας ζωῆς τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι ἡ φανέρωση τοῦ μέλλοντος μέσα στὸ παρόν, ἡ πρόγευση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἡ βεβαίωση ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ, διὰ τῆς χάριτος, νὰ γίνει «φωτοφόρος» καὶ «θεοφόρος». Τὸ φῶς τοῦ Θαβὼρ ἐξακολουθεῖ νὰ λάμπει μέσα στὴν Ἐκκλησία καὶ νὰ ὁδηγεῖ κάθε πιστὸ πρὸς τὴ δόξα τῆς Ἀναστάσεως, ὅπου «ὁ Θὲὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν» (Α’ Κόρ.15,28).

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος βαρύς.

Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδυναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.

Κοντάκιον
Ἦχος βαρύς. Αὐτόμελον.

Ἐπὶ τοῦ ὄρους μετεμορφώθης, καὶ ὡς ἐχώρουν οἱ Μαθηταί σου τὴν δόξαν σου, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἐθεάσαντο, ἵνα ὅταν σε ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον, τῷ δὲ κόσμῳ κηρύξωσιν, ὅτι σὺ ὑπάρχεις ἀληθῶς, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
6 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ

Ἀνάμνηση ὀπτασίας Σοφιανής

Ἅγιος Ἀββακοὺμ ὁ Νεομάρτυρας

The post Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ ὡς πρόγευση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ (6/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τοῦ Λάμπρου Κ. Σκόντζου
Θεολόγου – Καθηγητοῦ

Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας ὑπῆρξαν στὰ μαῦρα χρόνια τῆς τουρκοκρατίας διδάσκαλοι τοῦ Γένους μας. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός, μιὰ μεγάλη πνευματικὴ καὶ χαρισματικὴ προσωπικότητα, ὁ ὁποῖος ἔβαλε τὴ δική του σφραγῖδα στὴν προάσπιση τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ στὴν ὑπόθεση τῆς παιδείας τοῦ ὑπόδουλου ὀρθοδόξου ἑλληνικοῦ λαοῦ μας.

Ἔζησε τὸν 17ο αἰῶνα, στὴν ἐποχὴ τῆς πιὸ σκληρῆς δουλείας γιὰ τοὺς ὑπόδουλους λαοὺς τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Γεννήθηκε στὸ χωριὸ Μέγα Δένδρο, κοντὰ στὸ Θέρμο τῆς Αἰτωλίας τὸ 1597. Στὸ ξακουστὸ χωριὸ ποὺ γεννήθηκε ἀργότερα ὁ ἕτερος μεγάλος ἄνδρας τῆς Αἰτωλίας Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Καταγόταν ἀπὸ φτωχούς, ἀλλὰ εὐσεβεῖς γονεῖς, τὸν Νικόλαο καὶ τὴ Στάμω, μὲ τὸ ἐπώνυμο Γιαννούλης. Ἔμεινε ὀρφανὸς καὶ ὁ πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε, ἀλλὰ ἡ μητριά του τὸν κακομεταχειρίζονταν. Ἀπὸ μικρὸς εἶχε δύο πόθους, τὸν μοναχικὸ βίο καὶ τὴν μάθηση. Ἔτσι πολὺ νέος προσῆλθε στὸ μοναστήρι τῆς Παναγίας Βλοχοῦ, κοντὰ στὸ Ἀγρίνιο.

Ἐκεῖ ἔμαθε τὰ πρῶτα γράμματα καὶ ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ ἀπὸ τὸν λόγιο Γέροντα Ἀρσένιο, μὲ τὸν ὁποῖο συνδέθηκε μὲ φιλία. Μετὰ ἀκολούθησε τὸν Ἀρσένιο στὰ Ἄγραφα. Κατέληξαν στὴ Μονὴ Τροβάτου Ἀγράφων, ὅπου ὑπῆρχαν δύο ἐνάρετοι καὶ γραμματισμένοι Γέροντες, ὁ Ἀντώνιος καὶ ὁ Βαρθολομαῖος, γιὰ νὰ αὐξήσει τὶς γραμματικές του γνώσεις καὶ νὰ μυηθεῖ στὴν μοναχικὴ ζωή.

Ἂς σημειωθεῖ πὼς ἡ περιοχὴ τῶν Ἀγράφων εἶχαν γίνει ἑστία πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τῆς ὑποδούλου Ἑλλάδος, λόγῳ τῆς ἐκεῖ χαλαρῆς τουρκικῆς δουλείας.

Σὲ ἡλικία μόλις δεκαεπτὰ ἐτῶν, τὸ 1616, πῆγε στὴν ξακουστὴ Μονὴ Τατάρνης, ὅπου ἐκάρη μοναχὸς καὶ μετὰ ἀπὸ δύο χρόνια χειροτονήθηκε διάκονος. Κατόπιν ἀκολούθησε τὸ Γέροντά του Ἀρσένιο στὸ Ἅγιο Ὅρος καὶ ἐγκαταστάθηκε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ξηροποτάμου, ὅπου γνώρισε καὶ συνδέθηκε μαζί του μὲ τὸν σχολάζοντα ἐπίσκοπο Χαραλάμπη. Ἐκεῖ ἔμαθε τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ τὶς ἄλλες ἐπιστῆμες. Μελέτησε σὲ βάθος τοὺς ἀρχαίους κλασικοὺς συγγραφεῖς. Ὅταν ὁλοκλήρωσε ἐκεῖ τὶς σπουδές του, πεζοπορῶντας γιὰ πολλὲς ἡμέρες ἐπέστρεψε στὰ Ἄγραφα στὴ Μονὴ Τροβάτου.

Στὰ 1619 μετέβη στὴν Ἀλεξάνδρεια, ὅπου χειροτονήθηκε πρεσβύτερος ἀπὸ τὸν δυναμικὸ Πατριάρχη Ἀλεξανδρείας (καὶ μετέπειτα Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη) Κύριλλο Λούκαρι, μὲ τὸν ὁποῖο συνδέθηκε μὲ βαθειὰ φιλία καὶ ἀφοσίωση καὶ στὴ συνέχεια στὴν Ἱερὰ Μονὴ Σινᾶ τοῦ θεοβαδίστου ὅρους. Κατόπιν μετέβη γιὰ προσκύνημα στοὺς Ἁγίους Τόπους, ὅπου ὑπηρέτησε ἀπὸ τὸ 1619 μέχρι τὸ 1622 ὡς ἐφημέριος τοῦ πατριαρχικοῦ παρεκκλησίου Ἁγίου Κωνσταντίνου. Ἐκεῖ ἕνωσε τὸ δικό του ἀγῶνα μὲ τὸν ἀγῶνα τῶν ἁγιοταφιτὼν πατέρων γιὰ τὴ διάσωση τῶν Ἱερῶν Προσκυνημάτων καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Παναγίου Τάφου ἀπὸ τὶς ἀνίερες ραδιουργίες τῶν αἱρετικῶν παπικῶν καὶ Ἀρμενίων.

Ὅμως ἐπειδὴ ἤθελε νὰ συμπληρώσει τὶς σπουδές του καὶ νὰ βοηθήσει τὸ ὑπόδουλο Γένος, γύρισε στὴν Ἑλλάδα καὶ φοίτησε σὲ σχολές, ἀρχικὰ στὰ Τρίκαλα καὶ μετὰ στὴν Κεφαλονιά, ὅπου σπούδασε κοντὰ στὸν σοφὸ δάσκαλο Παΐσιο Μεταξᾶ. Ἀκολούθως στὴ Ζάκυνθο, ὅπου μαθήτευσε κοντὰ στὸ φημισμένο δάσκαλο Θεόφιλο Κορυδαλλέα, ὅπου ἔμεινε κοντὰ τοῦ ἑπτὰ χρόνια, ἀπὸ τὸ 1629 μέχρι τό1636. Ἤδη εἶχε ἀναδειχθεῖ σὲ μιὰ σπουδαία πνευματικὴ προσωπικότητα.

Στὰ 1636, ὁ νέος Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις, ὁ ὁποῖος μόλις ἀνέβηκε στὸν πατριαρχικὸ θρόνο, ἀποφάσισε νὰ ἀναβαθμίσει τὴν πατριαρχικὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή. Γι’ αὐτὸ κάλεσε τὸν Θεόφιλο Κορυδαλλέα νὰ ἀναλάβει τὴ διεύθυνση τῆς Σχολῆς. Ὁ Θεόφιλος πῆρε μαζί του καὶ τὸν Εὐγένιο, ὁ ὁποῖος τοποθετήθηκε ὡς ἐφημέριος στὸ Ναό του Κοντοσκαλίου. Λίγο μετὰ μαθήτευσε κοντὰ στὸ δάσκαλο Μελέτιο Συρίγο, ἀλλὰ ἐπέστρεψε καὶ πάλι στὸν Κορυδαλλέα. Ὁ Πατριάρχης Κύριλλος τὸν πῆρε κοντά του, ὡς ἄμεσο συνεργάτη του. Αὐτὸ εἶχε ὡς ἀφορμὴ νὰ βιώσει ἀπὸ κοντὰ τὶς περιπέτειες καὶ τοὺς διωγμοὺς τοῦ μαρτυρικοῦ Πατριάρχη, λόγῳ τῆς προσήλωσης τοῦ στὴν Ὀρθοδοξία.

Ἔζησε καὶ τὸ μαρτυρικὸ τέλος του, ὑπῆρξε αὐτόπτης μάρτυρας τοῦ στραγγαλισμοῦ του ἀπὸ τοὺς Γενίτσαρους, ὕστερα ἀπὸ τὶς ραδιουργίες τῶν αἱρετικῶν ἰησουιτῶν τῆς Πόλης. Εἶναι αὐτὸς ποὺ συνέθεσε κατόπιν τὴν ἀκολουθία πρὸς τιμή του!

Στὴ συνέχεια ὑπέστη καὶ ὁ ἴδιος ὁ Εὐγένιος διωγμούς, ὡς φίλος καὶ συνεργάτης του Λουκάρεως, ἀπὸ τὸν τουρκόφιλο καὶ λατινόφιλο Πατριάρχη Κύριλλο Κονταρή, ὁ ὁποῖος καὶ τὸν καθαίρεσε! Ἀλλὰ τὸ 1639, μετὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως, ὁ νέος Πατριάρχης Παρθένιος Α’ τὸν ἀποκατέστησε πανηγυρικά.

Ὅμως σκέφτηκε πὼς τὸν εἶχαν ἀνάγκη οἱ ὑπόδουλοι συμπατριῶτες του. Θεώρησε πὼς τὸ Γένος εἶχε ἀνάγκη ἀπὸ παιδεία γιὰ νὰ ἀφυπνιστεῖ καὶ πὼς τὰ δικά του ἐφόδια ἔπρεπε νὰ τὰ δώσει στοὺς ἀδελφούς του. Γι’ αὐτὸ ἔφυγε ἀπὸ τὴν Πόλη καὶ ἐγκαταστάθηκε στὴν Ἄρτα, ὅπου διεύθυνε τὴν ἐκεῖ σχολὴ ὡς τὸ 1640. Τὸ 1641 τὸν βρίσκουμε δάσκαλο στὸ Αἰτωλικό, ὅπου ταλαιπωρήθηκε καὶ κλείστηκε στὴ φυλακὴ ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ κατόπιν στὸ Μεσολόγγι, ὅπου δίδαξε ὡς τὸ 1645.

Λίγο μετὰ ἔφυγε γιὰ τὸ Καρπενήσι, ὅπου ἀνήγειρε μεγάλο Ναὸ τῆς Ἁγίας Τριάδος καῖ στὸν περίβολό του ἵδρυσε τὴν περίφημη Σχολὴ Ἀνωτέρων Γραμμάτων, ἡ ὁποία ἀπέβη κέντρο πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τῆς εὐρύτερης περιοχῆς καὶ ἀπὸ τὴν ὁποία ἀποφοίτησαν σπουδαῖες προσωπικότητες, ὅπως ὁ ὀνομαστὸς δάσκαλος τοῦ Γένους Ἀναστάσιος Γόρδιος.

Στὸ Καρπενήσι δέχτηκε ἀνελέητο πόλεμο ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ δὲν ἤθελαν τὴν ἀνάπτυξη τῆς παιδείας. Γι’ αὐτὸ στὰ 1661 μετέβη στὰ Βραγγιανὰ τὴς Εὐρυτανίας, ὅπου ἵδρυσε τὴν ἐκεῖ σπουδαία σχολὴ στὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, ἡ ὁποία ἀργότερα ὀνομάστηκε «Ἑλληνομουσεῖον Ἀγράφων».

Παράλληλα μὲ τὸ ἐκεῖ διδακτικά του καθήκοντα, ἀσκοῦσε καὶ πλούσιο ἱεραποστολικὸ καὶ πνευματικὸ ἔργο. Μὲ δικές του ἐνέργειες ἱδρύθηκε σχολὴ καὶ στὸ Αἰτωλικό.

Στὰ 1675 ξαναγύρισε στὸ Καρπενήσι, ὅπου δίδαξε γιὰ κάποιο καιρό. Περιπλανήθηκε στὴ Ναύπακτο, Μεσολόγγι, καὶ Αἰτωλικό, γύρισε στὴ Μονὴ Τατάρνας, ὅπου παρέμεινε λίγο καιρὸ γιὰ τὴν προσωπική του ἀνάπαυση καὶ περισυλλογή. Στὴ συνέχεια ἀνέβηκε ξανὰ στὰ Βραγγιανά, ὅπου δίδαξε στὴ Σχολὴ ὡς τὸ 1680.

Τὸ 1682 ἀρρώστησε καὶ κοιμήθηκε εἰρηνικὰ στὶς 5 Αὐγούστου, παραμονὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος. Ἐτάφη στὴν Μονὴ τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, σὲ τάφο ποὺ ὁ ἴδιος εἶχε ἑτοιμάσει ἀπὸ πρίν. Ἡ ἁγιοκατάταξή του ἔγινε τὸ 1982 καὶ ἡ μνήμη του ὁρίστηκε νὰ τελεῖται στὶς 5 Αὐγούστου. Ἀσματική του ἀκολουθία συνέταξε ὁ γνωστὸς μοναχὸς ὑμνογράφος Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.

Ὁ ἅγιος Εὐγένιος ὑπῆρξε μιὰ χαρισματικὴ ἐκκλησιαστικὴ καὶ πνευματικὴ προσωπικότητα. Ἕνας φωτισμένος ἄνθρωπος, καὶ ἕνας ἀφιερωμένος κληρικός, ἀπόλυτα προσηλωμένος στὴν Ὀρθοδοξία, γιὰ τὴν ὁποία ἔδωσε σκληροὺς ἀγῶνες γιὰ τὴ διάσωσή της ἀπὸ τὶς πλεκτάνες τῶν αἱρετικῶν δυτικῶν παπικῶν καὶ προτεσταντῶν. Μᾶς ἄφησε ἀξιόλογο συγγραφικὸ ἔργο καὶ σπουδαίας σημασίας ἐπιστολές, οἱ ὁποῖες ἀποπνέουν ἄρωμα γνήσιας Ὀρθοδοξίας καὶ βαθειᾶς ἑλληνομάθειας. Συγκαταλέγεται στοὺς Διδασκάλους τοῦ Γένους καὶ στοὺς μεγάλους ἐκκλησιαστικοὺς καθοδηγητὲς τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Διδάσκαλος ἔνθεος καὶ ὁδηγὸς τῶν πιστῶν ἐδείχθης ἐν Πνεύματι, οἴα θεράπων Χριστοῦ, Εὐγένιε Ὅσιε, λόγω γὰρ διαπρεπῶν καὶ λαμπρότητι βίου, ὤφθης τῆς εὐσέβειας πρακτικὸς ὑποφήτης, διὸ ἡ Ἐκκλησία μακαρίζει σέ.

Μεγαλυνάριον

Εὖγε τῆς σοφίας τῆς θεϊκῆς, εὖγε ἱερέων διδασκάλων ὑπογραμμός· εὖγε ὁ τοῦ Γένους ὁ μέγας εὐεργέτης, Εὐγένιε τρισμάκαρ, πιστῶν τὸ στήριγμα.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
5 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Προεόρτια τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ

Ἅγιος Εὐσίγνιος

Ἁγία Νόννα

Ὅσιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός

Ἅγιοι Καττίδιος καὶ Καττιδιανὸς τὰ ἀδέλφια

Ἅγιος Σόλεβ ὁ Αἰγύπτιος

Ἅγιος Φάβιος ὁ Ἱερομάρτυρας ἐπίσκοπος Ρώμης

Ἅγιος Χρῆστος ἀπὸ τὴν Πρέβεζα

Ἅγιος Εὐθύμιος Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης

Ἅγιος Ὀσβάλδος

Όσιος Ιωάννης ο νέος Χοζεβίτης

The post Ἅγιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός: Ὁ μεγάλος διδάσκαλος τοῦ Γένους (5/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Τὸν ἑπτάριθμον τιμῶ χορὸν Μαρτύρων,
Δείξαντα Ἀνάστασιν νεκρῶν τῷ κόσμῳ
Τῇ δὲ τετάρτῃ νεκροέγερτοι ξύνθανον ἑπτά.

Οἱ Ἅγιοι Ἑπτὰ Παῖδες, τὰ ὀνόματα τῶν ὁποίων εἶναι: Μαξιμιλιανός, Ἰάμβλιχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Ἀντωνίνος (ἢ Ἰωάννης), Κωνσταντῖνος καὶ Ἐξακουστοδιανός, ἔζησαν στὰ χρόνια του αὐτοκράτορα Δεκίου (249 – 251 μ.Χ.).

Ὅταν ξέσπασαν ἀπηνεῖς διωγμοὶ κατὰ τῶν Χριστιανῶν, οἱ ἑπτὰ παῖδες μοίρασαν τὴν περιουσία τους στοὺς πτωχούς, ἐγκατέλειψαν τὴν πόλη καὶ κρύφτηκαν σὲ μία σπηλιὰ μέχρι νὰ τελειώσει ὁ διωγμός. Ἔτσι δὲν θὰ ἀναγκάζονταν νὰ ἀρνηθοῦν τὴν πίστη τους. Ὅταν ὅμως ἀντιλήφθηκαν ὅτι οἱ διῶκτες τους πλησίαζαν στὸ καταφύγιό τους, προσευχήθηκαν στὸ Θεὸ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς νύχτας νὰ πεθάνουν γιὰ νὰ μὴν πέσουν στὰ χέρια τῶν διωκτῶν τους. Ὁ Θεὸς εἰσάκουσε τὴ δέηση τοὺς καὶ τὸ πρωὶ κοιμήθηκαν χωρὶς νὰ ξυπνήσουν. Ὁ βασιλιᾶς ἀνακάλυψε τὴν κρυψώνα τους καὶ διέταξε νὰ φραγεὶ μὲ μία μεγάλη πέτρα ἡ εἴσοδος τῆς σπηλιᾶς.

Μετὰ ἀπὸ 194 χρόνια (περὶ τὸ 446 μ.Χ.), ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ, ἔκανε τὴν ἐμφάνισή της στὴν Ἔφεσο κάποια αἵρεση ποὺ δίδασκε κατὰ τῆς ἀνάστασης νεκρῶν. Ἐκείνη, λοιπόν, τὴν ἐποχή, κάποιο παιδὶ στὴν ἀγορὰ τῆς Ἐφέσου ἀγόρασε ψωμὶ μὲ τὸ νόμισμα τῆς ἐποχῆς του Δεκίου, γεγονὸς ἀνεξήγητο. Ἀνέκριναν τὸ παιδί, ποὺ ἦταν ὁ Iάμβλιχος καὶ τοὺς ὁδήγησε στὴ σπηλιὰ καὶ βρῆκαν ζωντανὰ καὶ τὰ ὑπόλοιπα παιδιά. Ἦταν θαῦμα Θεοῦ ποὺ ἀποδείκνυε τὸ ἀληθὲς τῆς Ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείω Πνεύματι, ἀφθαρτισθέντες, πολυχρόνιον, ἤνυσαν ὕπνον, οἱ ἐν Ἐφέσῳ ἐπτάριθμοι Μάρτυρες, καὶ ἀναστάντες πιστοὺς ἐβεβαίωσαν, τὴν τῶν ἀνθρώπων κοινὴν ἐξανάστασιν ὅθεν ἅπαντες, συμφώνως τούτους τιμήσωμεν, δοξάζοντες Χριστὸν τὸν πολυέλεον.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Οἱ τὰ τοῦ κόσμου ὡς φθαρτὰ παριδόντες, καὶ τὰς ἀφθάρτους δωρεὰς εἰληφότες, διαφθορᾶς διέμειναν θανόντες παρεκτός· ὅθεν ἐξανίστανται, μετὰ πλείονας χρόνους, ἅπασαν ἐνθάψαντες, δυσμενῶν ἀπιστίαν· οὓς ἐν αἰνέσει σήμερον πιστοί, ἀνευφημοῦντες, Χριστὸν ἀνυμνήσωμεν.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
4 Αὐγούστου 2026 ἑορτάζουν:

Ἅγιοι Ἑπτὰ Παῖδες ἐν Ἐφέσῳ

Ἀνακομιδὴ τῶν Ἱερῶν λειψάνων τῆς Ἁγίας Εὐδοκίας

Ἅγιος Θαθουήλ

Ἀνάμνηση τῶν Ἐγκαινιῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Παντοκράτορος στὴν Κωνσταντινούπολη

Ἁγία Ἴας

Ἀνάμνηση τῶν Ἐγκαινιῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Προκοπίου

The post Ἅγιοι Ἑπτὰ Παῖδες ἐν Ἐφέσῳ (4/8/2026) appeared first on ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.